Taşınma sırasında kaybolan defter için zayi belgesi talebinin reddi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2025/572 E. 2025/615 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalHak düşürücü süre
Gerekçe özeti
TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için, defter ve belgelerin kaybının tacirin iradesi dışında, yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık gibi kanunda sayılan nitelik ve yoğunlukta bir sebeple meydana gelmesi ve tacirin defterlerin korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermiş olması gerekir. Geçici taşınma sırasında defterin kaybolması mücbir sebep sayılmaz ve tacirin gerekli özeni göstermediğine karine oluşturur; bu durumda zayi belgesi talebi reddedilir.
Ele alınan sorunlar
Geçici taşınma sırasında defterin kaybolmasının TTK 82/7 kapsamında zayi sayılıp sayılmayacağı → ret
İddia: Davacı vekili, genel kurul toplantı ve müzakere defterinin şirketin gerekli tüm dikkat ve özeni göstermesine karşın elinde olmayan nedenlerle, tadilat dolayısıyla geçici taşınma esnasında kaybolduğunu, mevzuat hükümleri ve yerleşik içtihatlar uyarınca zayi belgesinin verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: TTK 82/7 uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde, tacir bunu öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden hasımsız olarak zayi belgesi verilmesini isteyebilir. Davacının bu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir yandan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş olması, diğer yandan zıyaın iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmesi; ileri sürülen zayi sebebinin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması gerekir. Zayi belgesi kabulü için TTK 82 kapsamına davacıya kusur izafe edilemeyecek, iradesi dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği incelenmelidir. Somut olayda davacı yasada sayılan sebeplere dayanmamış, geçici taşınma nedeniyle defterin kaybolduğunu iddia etmiştir. Tacirin TTK 82/7'deki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle genel kurul toplantı ve müzakere defterinin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş olması gerekir; taşınma sırasında defterin kaybedilmesi mücbir sebep olarak kabul edilemez ve tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği anlamına gelir. Bu nedenle zayi belgesi verilmesi koşulları mevcut değildir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Kanunda sayılan sebeplere (yangın, su baskını, yer sarsıntısı, hırsızlık) dayanmayan, geçici taşınma gibi organizasyonel nedenlerle defter kaybının TTK 82/7 kapsamında zayi sayılamayacağına ve bunun tacirin basiretli davranma yükümlülüğüne aykırılık oluşturduğuna ilişkin değerlendirme, benzer zayi belgesi talepleri için emsal niteliktedir.
Usul tespitleri
- Hak düşürücü süre
- TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi talebinde bulunacak tacir, zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden bu belgenin verilmesini istemelidir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi belgesi↗ ticari defterlerin saklanması↗ basiretli tacir↗ mücbir sebep↗ TTK 82/7↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2025/572
KARAR NO 2025/615
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 11/03/2025
NUMARASI 2025/212 2025/223
DAVA
Zayi Belgesi Verilmesi
İSTİNAF KARAR TARİHİ 17/04/2025
Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; "... Mah. ... Sk. No: ... Bahçelievler/İSTANBUL" adresinde bulunan müvekkili şirket merkezinde yapılan tadilat dolayısıyla geçici taşınma sırasında genel kurul toplantı ve müzakere defterinin kaybolduğunu ve müvekkilince bu hususun 26.02.2025 tarihinde öğrenildiğini, Şirket merkezinin tadilat dolayısıyla geçici olarak taşındığını, işbu taşınma esnasında Bakırköy ... Noterliği 03.09.2015 tarih ... yevmiye numarası ile tasdiklenmiş genel kurul toplantı ve müzakere defterinin kaybolduğunu ve işbu kaybın 26.02.2025 tarihinde öğrenildiğini, neticede davanın kabulü ile Bakırköy ... Noterliği 03.09.2015 tarih ... yevmiye numarası ile tasdiklenmiş genel kurul toplantı ve müzakere defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, talep edenin ticari defterlerinin güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu, basiretli bir tacir gibi gerekli güvenlik önlemlerini aldığını ispat etmesi gerektiğini, ticari defterlerin yangın, hırsızlık, yer sarsıntısı, sel vb. gibi durumlardan ötürü zayi olmadığını, talep edenin kendi kusuruyla defterlerin kaybolduğunu, bu sebeple yasal şartlarını taşımayan davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf yoluna başvuran davacı vekili; söz konusu genel kurul toplantı ve müzakere defteri, müvekkilinin şirketin gerekli tüm dikkat ve özeni göstermesine karşın elinde olmayan nedenlerle, tadilat yapılması dolayısıyla geçici taşınma esnasında kaybolduğunu, mevzuat hükümleri ve yerleşik içtihatlar uyarınca istinaf başvurusunun kabulü ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava; davacının saklamakla yükümlü olduğu genel kurul toplantı ve müzakere defterİnin zayi olduğundan bahisle açılan zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6102 Sayılı Kanunun 82/7. Maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaı uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği davanın hasımsız olarak açılacağı" düzenlenmiştir. Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da zıyaı uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmesi ,ileri sürülen zayii sebebinin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.
Zayi belgesi kabulü için TTK'nın 82. maddesinde yazılı sebebler kapsamına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği incelenmelidir. Somut olayda, davacı yasada sayılı sebeplere dayanmamış, geçici taşınma nedeniyle defterin kaybolduğunu iddia ettiğine göre Tacirin TTK'nun 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle genel kurul toplantı ve müzakere defterinin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş olması gerekmesine, somut olayda tacirin taşınmada defterlerini kaybetmesi olayının mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceği, tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği anlamına geldiği anlaşılmakla zayii belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığından davanın reddine dair karara ilişkin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 17/04/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/8085 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi