Bonoda nakden kayıt varsa bedelsizlik iddiası yazılı delille ispatlanır

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/2216

KARAR NO 2024/987

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 22/09/2022

NUMARASI 2022/365 Esas - 2022/739 Karar

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 26/06/2024

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

davacı vekili; davalının müvekkiline karşı Bakırköy ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasından 28.12.2021 tanzim 22.01.2022 vade tarihli 5.000- Usd bedelli bonodan dolayı kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını, taraflar arasında sözlü olarak bir satım sözleşmesi kurulduğunu, davalının müvekkiline mal satmayı müvekkilinin de karşılığında 5.000- USD ödeyeceği kararlaştırıldığını, kambiyo senedi olsa da senedin sebebini oluşturan satış sözleşmesinde davalı üzerine düşen mal teslim borcunu yerine getirmediğinden müvekkili tarafından ödenmesi gereken bir borcun bulunmadığını beyanla müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitini, davalının takip bedelinin %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkili ...'ın davacı ve yetkilisi ...'ın yıllardan beri ayrıca tanıyan ve ...'ın zor günlerinde ona maddi manevi destek olduğunu, bu maddi destek sonucu müvekkilinin davacı ve yetkilisinden bu süreç sonunda toplam 6.000-USD,5.000-TL alacağı bulunduğunu,davacının borcuna karşılık ...

03. 02.2022 tarihli ve ... referans nolu 5.000-TL bedelli dekont ile TL borcunu ödediğini, ayrıca 6000- USD'lik ödemesine karşı 5.000-USD bedelli davaya konu senet ile 14.06.2022 vadeli, 18.03.2022 tanzim tarihli keşidecisi ... ve lehtarı ... olan 1000-Usd değerindeki senedi vererek müvekkiline olan borçlarını ödeme iradesini ortaya koyduğunu, fakat ilgili borcun yalnızca 5.000-TL'lik kısmını ödediğini, borcunu ödeyeceğini vaat etmesine rağmen ödeme yapmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, sözleşme uyarınca davalının davalıya mal satmayı davacınında bu mal karşılığında 5.000- USD ödeme yapmayı kararlaştırıldığını, davacının davalıya teminat olarak davaya konu senedi verdiğini belirtilmiş olup,yazılı bir sözleşme ibraz edilmediğini ,davacının davacı ticari defterlerin incelenmesi talep etmiş olup davacı ile davalı ... arasındaki sözleşme ilişkisi tespit edilse bile soyut borç ikrarı niteliğinde olan bononun davalıya bu sözleşme nedeniyle verildiği ticari defterlerle ortaya konulamayacağından ticari defter incelenmesi talebi yerinde görülmemiş olup ayrıca davacının tanık dinletme talebi de alacağın miktarı itibariyle mümkün olmadığı gibi delil başlangıcı da bulunmadığı da dikkate alınarak tanık dinletme talebi de yerinde görülmediği davacı vekilinin yemin deliline dayanmadığı beyanı hep birlikte değerlendirilmesinde dava ve takip konusu senedin ifa uğruna düzenlenip verildiğinin kabul edilmesi gerektiği, davacı tarafın iddiasının usulüne uygun delillerle kanıtlanamadığından davanın reddine dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, mahkemece "… şirket tarafından davalı adına düzenlenen senet alım satım akdine ilişkin düzenlendiği, davalı tarafından mal teslimi gerçekleştirilmediğini, müvekkili ile davalı arasındaki alım-satım ilişkisinin varlığı ve ispatı maksadıyla tanık deliline başvurulduğunu, mahkemece, tanık dinletme talebinin davaya konu senedin miktarı nazara alınarak reddine karar verildiğini, tanık deliline, davalı ile müvekkil şirket arasında mal alışverişinin gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda dayanıldığını, malın davalı tarafından müvekkiline teslim edilmemesi durumunda borcun doğmayacağını, ticari defterlerin incelenmesi talebinin gerekçesiz reddedildiğini, delillerin toplanmamasının açıkça kanuna aykırılık teşkil ettiğini,müvekkili şirkete ait ticari defterlerin sunulduğunu, dinletilmek istenen tanıkların tebligata elverişli adres ve kimlik bilgilerinin mahkemeye ibraz edildiği halde, hatalı değerlendirme ile delillerin toplanmaması ve sonunda ilk celsede davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, taraflar arasında yapılan sözlü alım satım sözleşmesinin ardından dosyaya yazılı bir sözleşme ibraz edilmediğinin tespit edildiğini, dava dilekçesinde taraflar arasında sözlü olarak kurulan bir anlaşmanın varlığından bahsedildiğini, satım akdinin yazılı şekil şartına tabii olmadığını, yazılı sözleşme ibraz edilmemesini gerekçe göstererek davacının davasını ispatlayamadığı sonucuna vardığını, ispat külfetinin davacı üzerinde olduğunun tespit edildiğini ancak iddialarını ispatlamak maksadıyla toplanmasını ve değerlendirilmesini talep ettikleri deliller toplanmadan karar verildiğini ileri sürerek kararın kaldırılarak delilleri toplanmak üzere kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava ;mal alımı amacıyla davalıya verilen senedin karşılığı mal teslim edilmediği gerekçesiyle senedin bedelsizliğine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir. Davacı vekili, bedelsizlik iddiasını öncelikle taraflar arasında sözlü olarak satım akdi kurulduğunu, ancak mal teslimi yapılmadığını müvekkilinin ticari defterlerini incelenerek ve tanıkları vasıtasıyla ispatlayacağını, sözlü olarak satım akdi kurulabileceğini bunun da tanık ve ticari defterler ile ispatlanabileceğini, ancak mahkemenin ticari defterlerini incelemediğini, tanıklarını dinlemediğini, ispat imkanlarının elinden alındığını ileri sürmüştür. Bono, bağımsız borç ikrarını içeren bir senettir. Bu nedenle bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir.

Ancak senette borcun nedeni “mal” ya da “nakit” olarak belirtilmişse, alacaklının yazılı borç sebebine dayanmaya hakkı olacağından, ispat yükü bunun aksini ileri süren tarafa ait olacaktır. Eğer taraflardan biri senet metninde yazılı kaydın doğru olmadığını söylüyorsa, buna senedin talili denmektedir. Bu anlamda talil senet metninde açıklanan düzenleme (ihdas) nedenine aykırı beyanda bulunma anlamına gelmektedir ve bu hâlde ispat yükü kaydın aksini iddia edene ait olacaktır.Davaya konu senette nakden ibaresi mevcut olup,davalı savunmasında borç karşılığı verildiğini savunmuş, davacı ise sözlü olarak yapılan satım nedeniyle verildiği ileri sürüldüğünden ihdas nedeni davacı tarafça talil edilmiştir.

TBK nın 207. maddesi uyarınca asıl olan peşin satış olup, peşin satışta mal ve semenin aynı anda verildiği yönünde yasal karine bulunduğundan davacının bono ve peşin satışla ilgili karinelerin aksi yönündeki iddiasını HMK nın 201 vd. maddeleri uyarınca yazılı/kesin delille kanıtlaması gerekir. Menfi tespit davasının konusunu oluşturan senedin bedelsizliğine dair iddiayı ispat yükü üzerinde olan senet borçlusu bu iddiasını, HMK’nın 201. maddesi gereğince ancak yazılı delille/kesin delille ispatlayabilir. Zira bir kambiyo senedine bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler, değeri ne olursa olsun tanıkla ispat olunamayacaktır.

Senede karşı senetle ispat kuralı olarak adlandırılan bu kuralın karşı tarafın muvafakati ve HMK’nın 202. maddesinde düzenlenen delil başlangıcı olarak adlandırılan iki istisnası mevcut olup anılan iki durumun gerçekleşmesi halinde senede karşı tanıkla ispat mümkündür. Açıklanan nedenlerle; icra takibine konu bononun nakden düzenlendiği, ancak davacı tarafça alınacak mal karşılığı verildiğinin ileri sürüldüğü, davalının ticari işletme kaydı bulunmadığı, davacının senedin bedelsizliği iddiasını yazılı ve kesin deliller ile ispatı gerektiği, davacı ticari defterleri incelenerek bir sonuca varılamayacaktır.Davacı vekilinin tanık dinletme ve davacının ticari defterlerinin incelenmesi talebinin senetle ispat kuralına aykırı olduğundan reddine karar verilmesinde isabetsizlik olmadığı, davacı vekilinin karara yönelik istinaf nedenleri yerinde olmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından yatırılan 80,70‬-TL harcın mahsubu ile kalan 349,90-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 26/06/2024