Çek istirdadı davasında rıza dışı elden çıkma ispatlanamadı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1456

KARAR NO 2025/631

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 11/02/2022

NUMARASI 2020/489 Esas - 2022/93 Karar

DAVA

Çek İstirdadı

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili ...'nın, Keşidecisi ... olan ... Bankası A.Ş. Manisa Şubesi'ne ait 70.000-TL bedelli .. seri nolu 31.11.2019 keşide tarihli çeki; düşürmek suretiyle kaybettiğini, zayi edilen çekin iptali için Bakırköy 4. ATM'nin 2019/542 Esas sayılı dosyası ile zayi nedeniyle çek iptali davası açıldığını, çek iptali davasına davalı şirket tarafından 12.12.2019 tarihinde müdahale dilekçesi sunulduğunu, işbu müdahale dilekçesinde müvekkilin davalı şirketi ve ortakları tanıdığını, işbu çekin borcuna karşılık verildiğini, davalının 18.06.2019 tarihinde hesabının olduğu ... Bankası Kurtköy Şubesine teminata alınmak üzere teslim edildiğini, bankaya teslim ettiği çekin takastan yazıldığını ve davalının bu şekilde dava konusu çek hakkında çek iptal davası açıldığını ve ödeme yasağı kararı alındığını öğrendiğini ve davaya müdahale taleplerinin olduğunun beyan edildiğini, mahkemece dilekçenin tebliğinden itibaren istirdat davası açmak üzere 7 gün süre verildiğini, davacı ile davalı arasında hiçbir ticari ilişki söz konusu olmadığını, aralarında bir faturalaşma da bulunmadığını beyan ederek, tüm hukuki ve cezai hakları saklı kalmak üzere;

davanın kabulü ile davaya konu çekin davalıdan alınarak müvekkiline iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacının dava konusu çeki müvekkile olan borcuna karşılık ciro ederek müvekkili şirkete verdiğini, müvekkilinin aldığı dava konusu çeki, 18.06.2019 tarihinde hesaplarının bulunduğu ... Bankası Kurtköy Şubesine teslim ettiğini ve söz konusu çekin banka tarafından 21.06.2019 tarihinde teminata alındığını, teminata alan banka tarafından çekin takasa verildiğini ve takas odası aracılığı ile yazdırıldığını, davacının Bakırköy 4. ATM'nin 2019/542 Esas sayılı dosyası ile açtığı çek iptal davasında verilen ödeme yasağı kararı sebebiyle çekin ibrazında ödenmeyerek banka tarafından müvekkiline iade edildiğini, müvekkilinin bu şekilde davacının açtığı çek iptal davasından haberdar olduğunu ve davaya müdahil olduğunu, davacının çeki kaybettiği iddiasının gerçek dışı olduğunu, davacının 18.06.2019 tarihinden 10 gün sonra 27.06.2019 tarihinde Başakşehir Polis Merkezi Amirliği'ne müracaat da bulunarak kaybettiği cüzdanın içinde dava konusu çekin de olduğunu beyan ettiğini, ...

Bankasının kayıtları ile sabit olduğu üzere davacının yalan beyanda bulunduğunu ve gerçeğe aykırı ifade tutanağı tutturduğunu,davacının müvekkili şirketi, şirket ortağı ...'nu ve şirket ortaklarının babası ...'nu çok yakinen tanıdığını, davacının kendisinin müvekkili şirket ile ticari ilişkisi yoksa da ortak ve yetkilisi olduğu ...Ltd. Şti.'nin geçmişte müvekkili şirket ile ticari ilişkisinin olduğunu, davacının 2018 yılında müvekkili şirketten mal aldığını ve her iki tarafın Ba-Bs formlarını imzalayarak vergi dairelerine verdiklerini, ayrıca davacının ortağı olduğu ... şirketinin Bakırköy ... İcra Dairesinin 2020/1723 esas sayılı dosyası ile müvekkili şirket ortağı ... hakkında icra takibi yaptığını, takibe itiraz üzerine Bakırköy 7.

ATM'nin 2020/386 Esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davasını açtığını, davacının müvekkili şirketi ve müvekkil şirket ortağını tanımadığı beyanının gerçek dışı olduğunu belirterek, davanın reddi ile davacının %20'den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; TTK'nın 792. maddesine göre; "Çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddesine göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çek geri vermekle hükümlüdür." düzenlemesi bulunmakta; bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince; davacının çekin rızası dışında elinden çıktığına ilişkin herhangi bir kanıt sunmadığı, davalının çeki ticari ilişki kapsamında iktisap ettiğini savunduğu, davalının iktisabında ağır kusur veya kötü niyetli olduğuna ilişkin davacı tarafından getirilen herhangi bir kanıt bulunmadığı, sunulan bilirkişi raporu yukarıda izah edilen kanun hükmü uyarınca hükme esas alınmadığı, davacının davalının ağır kusur ve kötü niyetini dosya kapsamında ispatlayamadığı, esasen kıymetli evrak olan çekin sebepten mücerret bir ödeme aracı olduğu dikkate alınmakla davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davalı taraf 12.12.2019 tarihli müdahale dilekçesinde her ne kadar tarafların birbirlerini tanıdığını ve borç karşılığında çeki verdiğini iddia etmekte ise de müvekkil ne davalı şirketi ne de davalı şirket ortaklarını tanımadığını, davacı müvekkil ile davalı arasında hiç bir ticari ilişki olmadığı gibi dolayısı ile aralarında bir faturalaşma olmadığını, çek müvekkil uhdesinde iken bir kısım değerli eşyaları ile birlikte kaybolmuş veya çalındığını dava konusu çek davalı şirketin kayıtlarına dava dışı kendi ortağı/yetkilisi ... tarafından verilip girişi yapıldığı, davalı şirket kayıtlarında davacı veya davacının dava dışı ortağı/sahibi bulunduğu ... şirketinin çeki verdiğine ilişkin kayıt, belge olmasa da davalı şirketin dava konusu çeki alacağına karşılık aldığını ikrar etmesi karşısında gerek davacıya ya da ortağı bulunduğu şirkete mal/hizmet teslim/ifasında bulunduğuna dair kendi defterlerinde bir kayda, somut başka bir delile rastlanmadığı, davalı şirketin çekin alacağa karşılık alındığını ispatlayamadığı, açıklanan gerekçelerle davacının dava konusu, ciro silsilesinde imzası bulunduğu, ..., Manisa şubesine ait, keşidecisinin ..., lehdarının ...

San. Ltd. Şti. olan ... nolu 31.11.2019 keşide tarihli 70.000-TL tutarlı çekin istirdadını isteyebileceği yolunda rapor sunulduğunu, eksik inceleme neticesinde davanın reddine karar verildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çekin istirdatı istemine ilişkindir. TTK’nın 792. maddesine göre; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür". TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir.

Çek istirdatı davalarında davacının; çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin mücerretlik vasfını ortadan kaldırır. Dava konusu çekin keşide tarihinin 31/11/2019, keşidecisinin ... olduğu, çekin ... San. Ltd. Şti. emrine düzenlendiği, çekin lehdar cirosuyla akabinde davacı tarafça ciro edildiği çekteki son cironun davalı şirkete ait olduğu belirlenmektedir. Mahkemece, alınan bilirkişi raporunda davacının ortağı olduğu ... şirketi ile, davalı şirketin incelenen 2018 ve 2019 yılı ticari defterlerinin birbirini doğruladığı, davacı gerçek kişi ile davalı şirket arasında doğrudan ticari ilişki olmasa da davacının ortağı olduğu ...

şirketinin kayıtlarında davalı ... Kimya şirketi ile ticari ilişki bulunduğu 11.000,04-TL'lik faturayı alacak, karşılığında 11.000-TL ödemesini de alacak kaydederek bakiyenin sıfırlandığı, aynı şekilde davacının yetkilisi olduğu dava dışı şirketin kayıtlarında davalı şirket yetkilisi/ortağı dava dışı ...'dan ise 146.885-TL alacaklı gözüktüğü, işbu alacağın tahsili amacıyla ... şirketi tarafından, ... aleyhine Bakırköy ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra dosyası ile takip başlatıldığı, davalı şirketin ticari defterlerinde, davacı gerçek kişi ile davalı şirket arasında doğrudan ticari ilişki bulunmadığı, dava konusu çekin davalı şirketin kayıtlarına dava dışı kendi ortağı/yetkilisi ... tarafından verilip girişi yapıldığı, davalı şirket kayıtlarında davacı veya davacının ortağı/sahibi bulunduğu ...

şirketinin çeki verdiğine ilişkin kayıt, belge olmasa da Davalı şirketin dava konusu çeki alacağına karşılık aldığını ikrar etmesi karşısında gerek davacıya ya da onun yetkilisi/ortağı bulunduğu şirkete mal/hizmet teslim/ifasında bulunduğuna dair bir kendi defterlerinde bir kayda, somut başka bir delile rastlanmadığı hususları tespit edilmiştir. Davacı davalı şirketi ve ortaklarını hiç tanımadığını beyan etse de şirketleri arasında ticari ilişkisi bulunduğu; çek arkasında cirosu mevcut olup, davacının yetkilisi bulunduğu şirket ile davalı şirket ve davalı şirketin yetkilisi arasında ticari ilişki bulunduğu, davacının davalı şirketi veya ortaklarını hiç tanımadığı beyanının doğru olmadığı ticari defterlerinde yapılan inceleme belirlenmiştir.

Çekin, davacının elinden rızası dışında çıktığı ispatlanamamıştır. Davacı ciro imzasını inkar etmemektedir.Bu halde çekin rıza dışında elden çıktığı kanıtlanamadığından davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamıştır. Ticari defterlerde davacı ile davalı şirket arasında doğrudan bir ilişki tesbit edemeyen bilirkişinin davacının çekin istirdadını isteyebileceği görüşü takdiri delil olan bilirkişi raporu mahkemeyi bağlayıcı olmadığından davacı vekilinin bu hususa yönelik istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle; davacının çeki rızası dışında elinden çıktığını kanıtlayamadığı, davalının çeki kusurlu iktisap ettiğine dair delil bulunmadığından istinaf nedenleri yerinde görlmeyen davacı vekilinin esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile kalan 534,70-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 21/04/2025