Muhatap bankaya karşı çek bedeli davasında önceki müracaat şartı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/95

KARAR NO 2024/1561

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 20/10/2021

NUMARASI 2018/1494 Esas - 2021/715 Karar

DAVA

Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 04/11/2024

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tara fından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davalı bankanın Çınar Şubesine ait, keşide yeri Denizli, keşide tarihi 24.03.2018 olan, ... seri numaralı 50.000-TL bedelli çekin tahsili için davalıya başvurduğunu, davalının 26.03.2018 tarihinde çek hesabında Aydın 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/15 esas sayılı kararı ile tedbir bulunduğu gerekçesi ile çeki iade ettiğini, işbu tedbir kaldırıldıktan sonra davalıya 03.10.2018 tarihinde müvekkili tarafından başvuru yapıldığını, bu sefer de çekin hamili olmadıkları gerekçesi ile 04.10.2018 tarihinde başvurunun reddedildiğini, davalının, bahse konu çekin yetkili hamilinin ... Faktoring olduğunu belirtmesi üzerine, taraflarınca ... Faktoring AŞ'ye 05.10.2018 tarihli başvurulmuş ise de yanıt verilmediğini, 09.10.2018 tarihinde Bornova Şubesi'nden yeniden çekin tahsilinin talep edildiğini, ancak bu taleplerinin keşideci şirketin banka nezdindeki imza sirkülerine göre şirketi temsile yetkili kişilerin imzalarını taşımadığı gerekçesi ile reddedildiğini, davalı banka ile ...

Faktoring arasında vekalet ilişkisi bulunduğunu,çekin, 07.12.2017 tarihinde ... Faktoring'e ciro edildiğini, ... Faktoring'in de daha sonra çek keşidecisi ... ile ciranta ... şirketlerine karşı 29.06.2018 tarihinde İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, çek keşidecisi ...'in işbu icra takibinde çek üzerinde bulunan imzaya itiraz etmediğini, ... Boya'nın borcu ödeyerek çeki teslim aldığını,davalı bankanın müvekkilinin uğradığı zarardan sorumlu olduğunu belirterek, çek bedeli olan 50.000-TL'nin 02.10.2018 tarihinden itibaren işlemiş reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili;çek keşidecisi ...'in müvekkili banka Çınar Şubesi müşterisi olduğunu, keşidecinin müvekkili banka nezdinde bulunan hesaplarına Aydın 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/15 esas numaralı dosyası kapsamında bloke konulmasına karar verildiğini, işbu karar üzerine müvekkili banka tarafından dava dışı ...'in hesaplarına bloke konulduğunu, devamında ilgili mahkeme tarafından blokenin kaldırılmasına karar verildiğini, dolayısıyla ilgili hesapta blokenin devam ettiği 26.03.2018 tarihinde, davaya konu çekin tahsili amacıyla bankaya başvurulması üzerine, hesap üzerinde bloke bulunması nedeniyle çek hakkında başkaca herhangi bir araştırma/işlem yapılmadığını,blokenin kaldırılması akabinde, davacı tarafından 03.10.2018 tarihinde müvekkili bankaya başvurulduğunu, bunun üzerine müvekkili banka tarafından yapılan incelemede, davacının çekte yetkili hamil olmadığı ve ciro silsilesinin bozuk olduğunun tespit edildiğini, durumun davacıya 04.10.2018 tarihli yazı ile bildirildiğini, 03.10.2018 tarihi itibari ile çekin yetkili hamilinin ...

Faktoring olduğunu, davacı şirketin çekin tahsili amacıyla 09.10.2018 tarihinde bir kez daha müvekkili bankaya başvurduğunu, bunun üzerine çekte yer alan keşideci şirket imzası ile ilgili şirketin müvekkili banka nezdinde bulunan imza sirkülerindeki imzanın karşılaştırılarak çekte imzası bulunan dava dışı ...'a keşideci şirket tarafından özel olarak verilmiş çek keşide etme yetkisi bulunmadığının tespit edildiğini, bu hususun da 17.10.2018 tarihinde davacıya bildirildiğini, müvekkili bankanın kusurlu olduğunu ortaya koyacak hiçbir delil bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; dava konusu çekin keşidecisi ... firmasının imza yetkilisinin ... olduğu, bankaca 26/03/2018 tarihinde işbu çek bedeli kadar bakiye bulunduğu belirtilerek, Aydın 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/15 esas sayılı dosyasından verilen ihtiyati tedbir kararına istinaden işlem yapılmadığı, mahkemece 26/09/2018 tarihinde çek hesabına konulan blokenin kaldırıldığı, davacı tarafından çek bedeli talep edildiğinde, davalı tarafından keşideci şirketin banka nezdindeki imza sirkülerine göre şirket temsile yetkili kişilerin imzalarını taşımadığı gerekçesiyle çek hakkında herhangi bir işlem yapılmayarak çekin iade edildiği, çekin ... tarafından imzalandığının her iki tarafın kabulünde olduğu, Denizli ...

Noterliğinin 03/05/2012 tarihli vekaletnamesinde ...'ın keşideci ... şirketi adına çek keşide etmeye dair bir yetkisinin bulunmadığı, davalının çeki ödememekte haklı olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili;dava konusu çek ile aynı şekilde ...'ın imzasını taşıyan başkaca çeklerin de bulunduğunu ve herhangi bir imza sorunu ile karşılaşılmaksızın muhatabına ödendiğini, çekin ...-... Faktoring'e ciro edildiğini, icra takibine koyduğunu, keşidecinin imzaya itiraz etmediğini, çekin davalı tarafından 26.03.2018 tarihinde çek hesabında Aydın 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/15 esas sayılı dosyasında tedbir bulunduğu gerekçesi ile iade edildiğini, tedbir kaldırıldıktan sonra davalıya 03.10.2018 tarihinde başvurulmuş ise de yetkili hamil olmadıkları gerekçesiyle ödenmediğini , icra takibinde çek keşidecisi ... şirketinin işbu icra takibinde çekte bulunan imzaya itiraz etmediğini, lehdar ...

Boya'nın borcu ödeyerek çeki teslim aldığını, aynı kişi tarafından imzalanan aynı çek karnesinde yer alan ve ödenen çekler ile dava konusu çek üzerindeki imzalar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiğini, ancak mahkemece bu taleplerinin dikkate alınmadığını,keşideci tarafından verilen vekaletnamenin çek imza yetkisini de kapsadığını belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı tarafından ibrazında ödenmeyen çek bedelinin davalı muhatap bankadan tahsili istemine ilişkindir. Somut olayda; dava konusu davalı banka Çınar Şubesine ait, keşidecisi ..., lehtarı ... Boya firması olan, 24.03.2018 keşide tarihli 50.000-TL bedelli çekin, ilk olarak davacı tarafından değil, ... Faktoring tarafından 26.03.2018 tarihinde davalı banka şubesine ibraz edildiği, çek hakkında Aydın 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/15 esas numaralı dosyasında verilen tedbir kararı nedeniyle, hesapta karşılığı bulunmasına rağmen davalı banka tarafından ödeme yapılmadığı, bunun üzerine ... Faktoring tarafından 17.000-TL asıl alacak ile ferileri için çeke dayalı olarak keşideci ... şirketi ile lehtar ...

şirketleri aleyhine icra takibi başlatılmıştır. İcra takibine konu edilen borcu haricen alacaklı ... Faktoring'e ödeyen lehdar ... şirketi vekilinin, çeki 09.08.2018 tarihinde icra dairesinden teslim aldığı, çekin teslim alınmasından sonra lehdar ... şirketince davacı ... şirketine ciro edildiği, dolayısıyla ibrazdan sonra gerçekleşen bu cironun alacağın temliki hükmünde bulunduğu, mahkemece blokenin kaldırılması sonrasında davacı tarafından çek bedelinin ödenmesi için davalı bankaya başvurulduğu, davalı banka tarafından 04.10.2018 tarihinde davacının çekte yetkili hamil olmadığı, çekin hamil olan ... Faktoring tarafından tam ciro edilmesi halinde işlem yapılabileceği gerekçesiyle davacının ödeme talebinin reddedildiği, davacının çekin tahsili amacıyla 09.10.2018 tarihinde bir kez daha davalı bankaya başvurularak çekin ibraz edildiği, davalı bankaca bu kez keşideci şirketin bankadaki imza sirkülerine göre şirketi temsile yetkili kişilerin imzasını taşımadığı gerekçesiyle çek üzerinde bir işlem yapılmayarak çekin davacıya iade edildiği anlaşılmaktadır.

Davacı tarafça; davalı bankanın muhatabı bulunduğu çek bedelini kusuruyla ödemediği gerekçesiyle, çek bedelinin davalı bankadan tahsili talep edilmiştir. Çek nedeniyle alacaklının çek bedelini çek borçlularından tahsil edemediği halde, davalıya başvurabilmesi için öncelikle çek borçlularına müracaat etmesi gerektiği yerleşik yargı uygulamasıdır. Davacının açtığı işbu davanın görülebilmesi için, zararının gerçekleşmesi gerekir. Davacının zararının gerçekleşmesi için ise öncelikle çekte imzaları bulunan keşideci ve cirantalara karşı yasal yollara başvurması, bir sonuç alamaması halinde davalı bankanın kusuruna dayalı olarak davalıya başvurması gerekir. Dolayısıyla davacının çek sorumlularına karşı dava açıp sorumlular hakkında hukuki yolları tüketmesi, tükettikten sonra çek bedelinin tahsil edilememiş olması gerekir.

Dolayısıyla çekten sorumlu olanlara karşı yasal yolları tükettikten sonra davacının zararının doğduğu kabul edileceğinden, kendisinden önce gelen cirantalar ile keşideciye karşı çek bedelini talep edip, buna ilişkin hukuki yolları tüketmeden davalı bankaya karşı kusuruna dayalı olarak başvurulması mümkün olmadığından, mahkemece davanın erken açıldığı gerekçesiyle reddi gerekirken, esastan reddine karar verilmesi hatalıdır. Açıklanan nedenlerle; davanın erken açıldığı gerekçesiyle reddi gerekirken, esastan reddine karar verilmesi doğru değil ise de, yapılan hata/eksiklik yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın HMK'nın 353/(1)b-2 maddesi uyarınca kaldırılarak "erken açılan davanın usulden reddine" karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/1494 Esas- 2021/715 Karar sayılı 20/10/2021 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Erken açılan davanın usulden reddine," İlk derece mahkemesine ilişkin olarak ; "Alınması gerekli 427,60-TL harcın davacı tarafından peşin yatırılan 853,88-TL harçtan mahsubu ile fazla olan 426,28-TL'nin isteği halinde davacıya iadesine, Davacı tarafından yapılan yargı giderinin üzerinde bırakılmasına, Davalı lehine takdir olunan 7.300-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine," Davacı tarafça yatırılan 59,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.04/11/2024