I · Yargıtay 11. HD kararı II · İncelenen istinaf kararı (12. HD)

Süresinde ileri sürülen tahkim ilk itirazı davanın usulden reddini gerektirir

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2021/1059 E. 2022/5153 K. · · İlk derece: İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi

OnandıKesin

★ Emsal

Mahkemenin nitelemesi: Ticari işletme (sicil / unvan / defter / cari hesap / acente)

Gerekçe özeti

Sözleşmede geçerli bir tahkim şartı bulunuyor ve davalı HMK 116 delaletiyle 117 gereğince ön sorun olarak incelenen tahkim ilk itirazını süresinde ileri sürüyorsa, tahkim yoluna başvurulmadan açılan dava esasa girilmeden usulden reddedilir.

Ele alınan sorunlar

Sözleşmedeki tahkim şartı ve tahkim ilk itirazı → ret

İddia: Davalı, sözleşmeden kaynaklanan tüm uyuşmazlıkların Kore Ticari Tahkim Komitesi kuralları uyarınca Seul'de tahkim yoluyla çözüleceğinin kararlaştırıldığını, MTK 5 ve HMK 116 uyarınca tahkim ilk itirazı kapsamında davanın usulden reddi gerektiğini savunmuştur.

Gerekçe: Taraflar arasındaki distribütörlük sözleşmesinin 17.2 hükmü gereğince sözleşmeden kaynaklanacak her türlü uyuşmazlığın Kore Ticari Tahkim Komitesinin Ticari Tahkim Kuralları uyarınca üç hakemli olarak Seul'de tahkim yoluyla çözüleceği kararlaştırılmıştır. Davalı tarafça süresi içinde tahkim ilk itirazında bulunulmuş, HMK 116. madde delaletiyle HMK 117. madde gereğince tahkim ilk itirazı ön sorun olarak ele alınmıştır. Tahkim yoluna başvurulmadan dava açıldığından davanın usulden reddi gerekir. (Yargıtay'ca onanan İlk Derece Mahkemesi gerekçesi)

Emsal değeri

Sözleşmedeki geçerli tahkim şartı ve süresinde ileri sürülen tahkim ilk itirazının davanın usulden reddini gerektirdiği yönünden emsal değeri taşır (Yargıtay'ca onanan İlk Derece holding'i).

Usul tespitleri

Dava şartı: geçerli tahkim şartı (tahkim ilk itirazı)

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
tahkim şartı↗ tahkim ilk itirazı↗ milletlerarası tahkim↗ ön sorun↗ davanın usulden reddi↗

Atıf yapılan mevzuat: HMK — HMK 116 HMK 117 · MTK — MTK 5

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

11. Hukuk Dairesi 2021/1059 E. , 2022/5153 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 12.HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 18.09.2020 tarih ve 2020/190 E- 2020/420 K. sayılı kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nce verilen 19.11.2020 tarih ve 2020/1318 E- 2020/1204 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; müvekkili ile davalı arasında Münhasır Yetkili Distribütörlük Sözleşmesi imzalandığını, 2016 yılına kadar süren bir ticari ilişkinin bulunduğunu, ancak davalının ticari ilişkinin gereklerine basiretli tacir yükümlülüğüne ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması sebebiyle müvekkilinin sorunlar yaşadığını, bu nedenle de müvekkilinin sözleşmeyi haklı sebeplerle feshettiğini, bu kapsamda müvekkilinin yoksun kaldığı ve kalacağı kâr bedelinden şimdilik 10.000.-TL portföy tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; müvekkili ile davalı arasında 2001 yılında Distribütörlük Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeden kaynaklanan tüm uyuşmazlıkların Kore Ticari Tahkim Komitesinin Ticari Tahkim Kurallarına göre Kore Cumhuriyeti'nde yapılmasının kararlaştırıldığını, davacının müvekkili şirkete yaklaşık olarak 4.000.000-USD borcunun bulunduğunu, bu kapsamda davacının müvekkiline karşı üzerine düşen edimleri yerine getirmediğini savunarak MTK.'nın 5. ve HMK.'nın 116. maddesi uyarınca tahkim ilk itirazı kapsamında davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince dosya kapsamına göre; taraflar arasındaki distribütörlük sözleşmesinin 17.2. hükmü gereğince taraflar arasındaki sözleşmeden kaynaklanacak her türlü uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümleneceği ve tahkimin Kore Ticari Tahkim Komitesinin Ticari Tahkim Kurulları uyarınca 3 hakemli olarak Seul Kore'de yapılacağının kararlaştırıldığı, davalı tarafça süresi içerisinde tahkim ilk itirazında bulunulduğu, HMK. 116. maddesi delaletiyle HMK. 117. maddesi gereğince tahkim ilk itirazının ön sorun olarak ele alındığı, tahkim yoluna başvurulmadan işbu davanın açıldığı gerekçesiyle davalının tahkim ilk itirazının kabulü ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili istinaf etmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi'nce; davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ

Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 26,30 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 22/06/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/793067200 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz

İncelenen istinaf kararı — İst. BAM 12. HD

Bu Yargıtay 11. HD kararı, aşağıdaki İstinaf Dairesi kararının temyiz incelemesidir. Temyiz sonucu: Onandı

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2020/1318 E. 2020/1204 K.

Sözleşme feshinden doğan portföy tazminatı talebi tahkim şartı kapsamındadır

Gerekçe özeti

Sözleşmede yer alan ve sözleşmeyle ilgili veya bağlantılı olarak yahut ihlalinden doğabilecek tüm ihtilafları kapsayacak şekilde düzenlenen tahkim şartı, sözleşmenin haklı nedenle feshinden sonra doğan tazminat taleplerini de kapsar. Yazılı şekil şartını taşıyan ve tarafların iradeleriyle tasarruf edebilecekleri bir konuya ilişkin geçerli bir tahkim şartı mevcutsa, bu şart kapsamındaki uyuşmazlıklar hakkında açılan dava, tahkim ilk itirazının kabulüyle usulden reddedilir.

Emsal değeri

Sözleşme feshinden sonra doğan tazminat taleplerinin, geniş kapsamlı düzenlenmiş tahkim şartı ('sözleşmeyle ilgili ya da bağlantılı olarak ya da bunun ihlalinden ötürü doğabilecek tüm ihtilaflar') kapsamında değerlendirilmesi yönündeki tespit, benzer geniş tahkim şartı içeren sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda bölgesel emsal değeri taşımaktadır.

Kavramlar: tahkim şartı tahkim ilk itirazı portföy tazminatı distribütörlük sözleşmesi New York Sözleşmesi yabancı hakem kararı usulden ret

İstinaf (12. HD) kararının tam metni

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2020/1318

KARAR NO 2020/1204

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 18/09/2020

NUMARASI 2020/190 Esas- 2020/420 Karar

DAVA

Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 19/11/2020

Tahkim ilk itirazının kabulüne ilişkin hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında Münhasır Yetkili Distribütörlük sözleşmesi imzalandığını,2016 yılına kadar süren bir ticari ilişkinin bulunduğunu, ancak davalının ticari ilişkinin gereklerine basiretli bir tacir yükümlülüğüne ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması sebebiyle müvekkilinin sorunlar yaşadığını, bu nedenle de müvekkilinin sözleşmeyi haklı sebeplerle feshettiğini, bu kapsamda müvekkilinin yoksun kaldığı ve kalacağı kar bedelinden şimdilik 10.000,-TL portföy tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkili ile davalı arasında 2001 yılında Distribütörlük sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeden kaynaklanan tüm uyuşmazlıkların Kore Ticari Tahkim Komitesinin Ticari Tahkim Kurallarına göre Kore Cumhuriyeti'nde yapılmasının kararlaştırıldığını, davacının müvekkili şirkete yaklaşık olarak 4.000.000- USD borcunun bulunduğunu, bu kapsamda davacının müvekkiline karşı üzerine düşen edimleri yerine getirmediğini savunarak MTK.'nın 5. ve H.MK.'nın 116. maddesi uyarınca tahkim ilk itirazı kapsamında davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI VE SÜREÇ

Mahkemece, distribütörlük sözleşmesinin 17.2. hükmü uyarınca sözleşme gereğince kaynaklanacak her türlü uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümleneceği ve tahkimin Kore Ticari Tahkim Komitesinin Ticari Tahkim Kurulları uyarınca 3 hakemli olarak Seul- Kore'de yapılacağı kararlaştırıldığından davalının tahkim ilk itirazının kabulü ile davanın usulden reddine karar verilmiştir. Kararın istinaf edilmesi üzerine; Dairemizin 2020/228 Esas-2020/250 Karar saylı ve 26/02/2020 tarihli ilamı ile;davacı vekilinin tahkim ilk itirazının süresinde olmadığına yönelik istinaf sebebleri yerinde görülmediği, tahkim şartını içeren sözleşmenin türkçe tercümesinin dosyada mevcut olmadığı, geçerli bir tahkim anlaşmasının mevcut olup olmadığı incelenmeden tahkim ilk itirazının kabulüne karar verilmesi yerinde görülmediğinden kararın kaldırılmasına, geçerli bir tahkim anlaşması bulunup bulunmadığının incelenmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi'nce; davacı vekilinden, tahkim şartını içeren sözleşmenin Türkçe onaylı tercümesi istenildikten sonra; sözleşmenin 17.2. hükmü gereğince her türlü uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümleneceği kararlaştırıldığından , davalının tahkim ilk itirazının kabulü ile davacının davasının usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; tahkim şartının ancak sözleşmenin devamı süresince uygulanabileceğini,sözleşmenin feshinden sonra doğacak ihtilaflara ilişkin tahkim şartına dair hüküm bulunmadığını,Yargıtay içtihatlarında görüleceği üzere sözleşme sonrasında çıkan uyuşmazlıklarda mahkemenin görevli ve yetkili olduğunun karara bağlandığını, yetki şartının"belirli olma" kriteri taşımadığını,uyuşmazlığa Türk Hukuku uygulanarak yargılamaya devam edilmesi gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını ve talepleri doğrultusunda davanın davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Taraflar arasında akdedilen Distribütörlük Sözleşmesi'nin 17.2. Maddesi; taraflar arasında işbu sözleşmeyle ilgili ya da bağlantılı olarak ya da bunun ihlalinden ötürü doğabilecek tüm ihtilaflar ,anlaşmazlıkların tahkim yoluyla çözümleneceği ve tahkimin Kore Ticari Tahkim Komitesinin Ticari Tahkim Kuralları uyarınca 3 hakemli olarak Seul- Kore'de yapılacağı kararlaştırılmıştır. Sözleşme de tahkim yeri Seul-Kore seçtiği anlaşılmakla tahkim yoluna başvurulması halinde anılan hakem kararı yabancı hakem kararı sayılacaktır. Gerek HMK ,gerekse Milletlerarası Tahkim Kanunu tahkim yeri Türkiye bulunan uyuşmazlıklarda uygulanmaktadır. Geçerli bir tahkim şartı bulunup bulunmadığı hususunda Türkiye'nin taraf olduğu Newyork Sözleşmesi hükümlerine bakılmalıdır.

Tarafların sözleşme veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıkların tamamının veya bir kısmının çözümünü hakem veya hakem kuruluna bırakılması hususunda yaptıkları anlaşmalar tahkim sözleşmesi olarak adlandırılmakta olup yalnızca iki tarafın iradeleriyle tasarrufta bulunabilecekleri konularda tahkim sözleşmesi yapılabilir. İster bağımsız bir tahkim sözleşmesi şeklinde isterse bir tahkim şartı şeklinde yapılsın tahkim sözleşmesinin geçerliliği için aranan temel unsurlar geçerli bir tahkim iradesinin varlığı ve yazılı şekil şartıdır. Tahkim sözleşmesinin tabi olduğu şekil 1958 tarihli New York Sözleşmesi'nin 2. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre geçerli tahkim şartından bahsedebilmek için taraflarca imzalanmış yazılı bir anlaşma, karşılıklı mektup teatisi veya telgraf aranmaktadır.Davacı tarafından sözleşmenin haklı nedenle feshi nedeniyle açılmış bulunan,portföy tazminatı isteklerinin "sözleşmeyle ilgili ya da bağlantılı olarak ya da bunun ihlalinden ötürü doğabilecek tüm ihtilaflar"kapsamında olup ,davacı vekilinin uyuşmazlığın tahkim şartı kapsamında olmadığına yönelik istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.Geçerli bir tahkim şartı uyarınca uyuşmazlığın Kore Ticari Tahkim Komitesinin Ticari Tahkim Kuralları uyarınca çözümü gerekmektedir.Mahkemece,geçerli bir tahkim şartı nedeniyle dava dilekçesinin usulden reddine ilişkin kararında isabetsizlik görülmemiş,davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,İstinaf yoluna başvuran tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 19/11/2020