I · Yargıtay 11. HD kararı II · İncelenen istinaf kararı (12. HD)

Yük tahliyesine dayalı takipte icra dairesinin yetkisi ifa yerine göre belirlenir

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2020/8224 E. 2022/4890 K. ·

OnandıKesin

★ Emsal

Mahkemenin nitelemesi: Deniz ticareti

Gerekçe özeti

Yükün gemiden tahliyesi sözleşmeye dayalı olarak yapıldığında icra dairesinin yetkisi ifa yeri (tahliyenin yapıldığı yer) ve HMK 6/10'daki genel/özel yetki kurallarına göre belirlenir; yetkili olmayan icra dairesinde başlatılan takibe dayalı itirazın iptali davası usulden reddedilir.

Ele alınan sorunlar

Takibin yapıldığı icra dairesinin yetkisi → ret

İddia: Davalı, takip ve davanın yetkisiz yerde açıldığını; kazanın Haydarpaşa Limanı (Anadolu yakası) sınırlarında olduğunu, kendi merkezinin Ankara'da bulunduğunu, İstanbul icra dairelerinin yetkisiz olduğunu ve seçimlik hakla yetkili yerin Ankara olduğunu ileri sürmüştür.

Gerekçe: Yükün gemiden tahliyesi bir sözleşmeye dayalı olarak yapıldığından, icra dairesinin yetkisi sözleşmeye ilişkin yetki (ifa yeri) hükümlerine göre belirlenir. Tahliye işlemi Haydarpaşa Limanında yapıldığından ifa yeri Haydarpaşa'dır ve yetkili icra dairesi İstanbul Anadolu İcra Daireleridir; HMK 6. maddedeki genel yetki kuralına göre de davalının adresi Ankara'dır. Takibin yapıldığı icra dairesi, HMK 10 ve 6. maddelere göre yetkili değildir; bu nedenle dava usulden reddedilir. (Yargıtay'ca onanan İlk Derece Mahkemesi gerekçesi)

Emsal değeri

Sözleşmeye (yük tahliyesine) dayalı alacakta icra dairesi yetkisinin ifa yerine göre belirlenmesi yönünden emsal değeri taşır (Yargıtay'ca onanan İlk Derece holding'i).

Usul tespitleri

Yetkili mahkeme: Sözleşmeye (yük tahliyesine) dayalı alacak takibinde icra dairesinin yetkisi ifa yerine (tahliyenin yapıldığı yer) göre belirlenir; genel yetki kuralına göre ise davalının yerleşim yeri icra dairesi yetkilidir (HMK 6, 10).

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
icra dairesinin yetkisi↗ ifa yeri↗ sözleşmeye dayalı yetki↗ itirazın iptali↗ yetkisizlik↗

Atıf yapılan mevzuat: HMK — HMK 10 HMK 6

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

11. Hukuk Dairesi 2020/8224 E. , 2022/4890 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 12. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesince (Denizcilik İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla) verilen 20.05.2019 tarih ve 2018/397 E. - 2019/240 K. sayılı kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nce verilen 17.09.2020 tarih ve 2020/768 E. - 2020/831 K. sayılı kararın duruşmalı olarak Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, duruşma için belirlenen 14.06.2022 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı.

Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili; davalı tarafından işletilen İstanbul-Haydarpaşa Liman Sahasına (TCDD Haydarpaşa Liman İşletmesi) 25/03/2017 tarihinde ...isimli gemiden gantry 4 vinci ile tahliye edilmek istenilen şirketin acenteliğini yaptığı donatana ait konteynerin vinç sapanlarının kopması neticesinde küpestede donatana ait konteynerler üzerine düştüğünü, konteynere zarar verildiğini, konteyner ve içerisindeki emtiada hasar ve zarar meydana geldiğini, müvekkili şirketin acenteliğini yaptığı donatandan yükleyici (Yamazaki Mazak Trading Corp) sigortacısına (WK Webster & Co Ltd o/b Sompo Japan Nipponkoa Insurunce Inc) toplam 50.780.- USD ödeme yapıldığını, zararın ödenmediğini, borçlu/davalı şirket aleyhine ilamsız takip yapıldığını, borçlunun itirazı ile takibin durduğunu ileri sürerek itirazın kısmen iptali ile takibin 50.780.- USD tutar üzerinden devamına, davalının icra inkar tazminatına mahkumiyetine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; yükün gemiden tahliyesi bir sözleşmeye dayalı olarak yapıldığından icra dairesinin yetkisinin sözleşmeye ilişkin yetki hükümlerine göre belirlendiği, tahliye işleminin Haydarpaşa Limanında yapıldığından ifa yerinin de Haydarpaşa olup, buna göre yetkili icra dairesinin İstanbul Anadolu İcra Daireleri olduğu, HMK'nın 6. maddesindeki genel yetki kuralına göre de davalının adresinin Ankara olduğu, takibin yapıldığı icra dairesinin H.M.K.'nun 10. ve 6. maddelerine göre yetkili olmadığı gerekçesiyle icra dairesinin yetkisizliği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince; davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ

Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 26,30 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 15/06/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/793043400 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz

İncelenen istinaf kararı — İst. BAM 12. HD

Bu Yargıtay 11. HD kararı, aşağıdaki İstinaf Dairesi kararının temyiz incelemesidir. Temyiz sonucu: Onandı

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2020/768 E. 2020/831 K.

İcra takibinde yetki itirazı: sözleşmenin ifa yeri ve genel yetki

Gerekçe özeti

Bir sözleşmeye dayalı ifa işleminden (örn. yükün tahliyesi) kaynaklanan alacağa ilişkin icra takibinde, HMK 10. madde uyarınca sözleşmenin ifa edildiği yer icra dairesi de HMK 6. maddedeki davalının ikametgahı icra dairesi kadar yetkilidir; takibin bu yerlerin dışında başka bir icra dairesinde başlatılması halinde, itirazın iptali davasında öncelikle dava şartı olarak icra dairesinin yetkisi incelenir ve yetkisizlik saptanırsa dava usulden reddedilir.

Emsal değeri

Liman işletmesince gerçekleştirilen tahliye işleminden kaynaklanan zarara ilişkin icra takibinde, işlemin sözleşmeye dayalı olması nedeniyle yetkili icra dairesinin HMK 10. madde kapsamında ifa yeri esas alınarak belirlenmesi gerektiği yönünden emsal niteliktedir.

Kavramlar: yetki itirazı itirazın iptali dava şartı sözleşmenin ifa yeri genel yetki kuralı gemi ve yük alacaklılığı

İstinaf (12. HD) kararının tam metni

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2020/768

KARAR NO 2020/831

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

TARİHİ 20/05/2019

NUMARASI 2018/397 Esas-2019/240 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 17/09/2020

İlk derece mahkemesince verilen davanın usulden reddine yönelik hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davalı tarafından işletilen İst-Haydarpaşa Liman Sahasına (TCDD Haydarpaşa Liman İşletmesi) 25/03/2017 tarihinde ... isimli gemiden gantry 4 vinci ile tahliye edilmek istenilen şirketin acenteliğini yaptığı donatana ait ... nolu konişmento kapsamında taşıması üstlenilen ... nolu konteynerin vinç sapanlarının kopması neticesinde küpestede donatana ait konteynerler üzerine düşüğünü, konteynere zarar verildiğini, konteyner ve içerisindeki emtiada hasar ve zarar meydana geldiğini,müvekkili şirketin acenteliğini yaptığı donatandan yükleyici (...) sigortacısı (...) tarafından önce toplam 199.309,41-usd talep edildiğini, yapılan görüşmeler çerçevesinde müvekkili şirketin acenteliğini yaptığı donatan tarafından toplam 50.780-usd ödeme yapıldığını,zararın ödenmediğini, müvekkili şirketçe İstanbul ...

İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile borçlu/davalı şirket aleyhine ilamsız takip yapıldığını,davalı-borçlunun itirazı ile takibin durduğunu belirterek itirazın kısmen iptali ile takibin 50.780-USD tutar üzerinden devamına, davalının icra inkar tazminatına mahkumiyetine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; takip ve bu davanın yetkisiz yerde açıldığını, olduğu iddia edilen kazanın Haydarpaşa Limanı Üsküdar ve Anadolu adliyesi sınırları içerisinde olduğunu, müvekkilinin merkezinin ise Ankara’da olduğunu, takibin yapıldığı İstanbul İcra dairelerinin yetkisi bulunmadığını, seçimlik hakkı kullanılarak yetkili mahkemenin Ankara Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemeleri olduğunu, eşyanın alıcısının ise resmi kayıtlarda ... A.Ş olduğunu,kaza akabinde meydana gelen küçük çaplı hasarların müvekkili imkanları ile giderildiğini ve limandan öyle çıkıldığını, yasal mevzuat gereği tüm zarar kalemlerinin açık bir şekilde gösterilip müvekkili idareye başvuru şartının yerine getirilmediğini, belirterek davanın öncelikle yetki yönünden reddi ile yetkili Ankara Asliye (Ticaret) Mahkemesine gönderilmesine, aksi halde davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, yükün gemiden tahliyesi bir sözleşmeye dayalı olarak yapıldığından icra dairesinin yetkisinin sözleşmeye ilişkin yetki hükümlerine göre belirlendiği,tahliye işleminin Haydarpaşa Limanında yapıldığından ifa yerinin de Haydarpaşa olup, buna göre yetkili icra dairesinin İst.Anadolu İcra Daireleri olduğu, H.M.K.'nun 6. maddesindeki genel yetki kuralına göre de davalının adresinin Ankara olduğu, davacı tarafın ise icra takibini İstanbul İcra Dairelerinde başlattığından, takibin yapıldığı icra dairesinin H.M.K.'nun 10. ve 6. maddelerine göre yetkili olmadığı gerekçesiyle icra dairesinin yetkisizliği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davalının liman işletmesinin taşıma sözleşmesinin tarafı olamayacağını,davalı tarafından verilen zarara, haksız fiil nedeniyle doğan sorumluluğa dayandığını,yetki itirazının haksız fiil hükümlerine göre çözümü gerektiği, davalı tarafça yetkili icra dairesinin doğru gösterilmediğini,borçlunun yetki itirazının geçerli bulunmadığından takibin başlatıldığı icra dairesinin yetkili olduğunun kabulü ile işin esasının incelenmesi gerektiğini belirterek,kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacıya ait yükün Haydarpaşa Limanında gemiden tahliyesi sırasında davalı kuruma ait vinçlerle hasarlanmasından dolayı ortaya çıkan zararın tahsiline ilişkin icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. İtirazın iptali davalarında yetkili icra dairesinde takip yapılması dava şartı olup, öncelikle icra dairesinin yetkili olup olmadığının incelenmesi gerekir. Bu incelemede İ.İ.K.'nun 50. maddesi yollamasıyla H.M.K.’nun yetkiye ilişkin hükümleri uygulanacaktır. Buna göre genel yetki kuralını düzenleyen H.M.K.’nun 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme davalının ikametgahı mahkemesidir. Öte yandan aynı yasanın 10. maddesi uyarınca sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.

Davalı tarafça icra dairesinin yetkisine itiraz edilmiş olduğundan öncelikle yetki itirazının değerlendirilmesi gerekmektedir. Tahliye işlemi bir sözleşmeye dayalı yapıldığından icra dairesinin yetkisinin sözleşmeye ilişkin yetki hükümlerine göre belirlenmelidir. H.M.K.'nun 10. maddesinde "sözleşmeden doğan davaların sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde açılabileceği hükmü düzenlenmiştir. Tahliye işlemi Haydarpaşa Limanında yapıldığından sözleşmenin ifa yeri de Haydarpaşa olup, buna göre HMK'nun 10. maddesi gereğince yetkili icra dairesi İstanbul Anadolu İcra Daireleridir. Öte yandan, HMK'nun 6. maddesindeki genel yetki kuralına göre de davalının adresi Ankara olduğundan Ankara İcra Daireleri de yetkilidir.

Takibin yapıldığı İstanbul İcra Daireleri genel ve özel kurallarına göre yetkili olmadığından icra dairesinin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.Açıklanan nedenlerle ,yetkili icra dairesinin doğru gösterilmediğine ilişkin istinaf sebebleri yerinde görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun H.M.K.'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, İstinaf yoluna başvuran tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 17/09/2020