Taşıyıcının kontrol yükümlülüğünü ihmali nedeniyle manevi tazminat

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/177

KARAR NO 2024/1516

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 14/09/2021

NUMARASI 2020/523 Esas - 2021/642 Karar

DAVA

Tazminat

İSTİNAF KARAR TARİHİ 24/10/2024

Maddi ve manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin Fransa'da yerleşik müşterisi olan ... firmasına ürettiği ürünlerin teslimatı için... firması tarafından davalının görevlendirildiğini, davalının 17.04.2020 tarihinde müvekkili şirketin ...-Bursa adresinden ürünleri aldığını, sonrasında ... Gümrüğü’nde yapılan gümrük işlemleri neticesinde ... plakalı tırın, tonaj farklılıkları nedeniyle incelemeye alındığını, yapılan incelemeler sonunda ... Gümrük Müdürlüğü’nün 20.04.2020 tarihli, ... sayılı yazılarıyla ilgili tırda 50.000 adet tıbbi cerrahi maske tespit edildiğini ve bunun üzerine müvekkili şirkete 06.05.2020 tarihinde Gümrük Kanunu’nun 239/1 hükmü uyarınca 28.665,30-TL para cezası kesildiğini, süreç içinde davalı tarafından hiçbir bilgilendirme yapılmadığını, konunun ilk defa idari para cezasının tebliği ile öğrenildiğini, taşıyıcı firmalardan tatmin edici bir açıklama gelmemesi üzerine gümrük müdürlüğü nezdinde yaptıkları araştırmada 20.04.2020 tarihli “....” konulu dilekçeye rastlandığını, dilekçede siparişin Covid-19 nedeniyle iptal edildiği ve aracın gümrükten çıkarılması için izin talep edildiği görülmüşse de söz konusu siparişin iptal olmadığı gibi davalıya bu şekilde bir beyanda bulunmak için bir yetki verilmediğini, davalının kusuru nedeniyle yapılan ceza ödemesi nedeniyle müvekkilinin maddi zarara uğradığını, bahsi geçen cezanın müvekkilinin “Mavi Hat” olarak tanımlanan onaylanmış kişi statüsüne zarar verdiğini, müvekkilinin manevi olarak zarar gördüğünü belirterek şimdilik 10.000-TL maddi tazminat ve 100.000-TL manevi tazminatın davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkili ile davacı arasında taşıma sözleşmesi bulunduğunu, 17.04.2020 günü ... plakalı aracın davacı firmadan yükleme yapılarak aracın Bursa'dan İstanbul'a doğru yola çıktığını, 19.04.2020 tarihinde... plakalı dorse ile ...Gümrüğü'nde giriş yapıldıktan sonra kantarda kilo farkına ilişkin bir uyuşmazlık çıktığını, davalı şirketin beyannamede belirttiği tonaj ile kantar fişinden de anlaşılacağı üzere ortaya çıkan tonaj kilo farkı sebebiyle aracın denetime alındığını, ... isimli şirket çalışanının konuyu baştan beri takip edip beyannamelerin farklı çıktığını belirterek davacı şirketten yeni beyanname istediğini, davacı şirket tarafından herhangi bir çözüm getirilemediğini, davacının hiçbir bilgilendirme yapılmadığına dair iddialarının gerçek dışı olduğunu, davacı şirket yetkililerine ulaşmak için müvekkil şirketçe bütün yolların denendiğini, ancak her hangi bir dönüş sağlanmadığından gümrüğe dilekçe yazma zorunluluğu doğduğunu, siparişin iptal edildiği bildirilerek malların gümrükten çıkarılmasının sağlanmaya çalışıldığını, müvekkili şirket yetkililerinin konuya ilişkin bilgi sahibi olmadıklarını, yükleme işlemini davacı şirket yaptığı için yüklenen malzemelerden doğan sorumluluğun davacı şirkete ait olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME ARARI

Mahkemece; dava konusu taşımanın CMR hükümlerine tabi olduğu, davacı şirkete kesilen dava konusu idari para cezalarının, tonaj farkından değil, gümrüklenmiş araçlarda tespit edilen beyanname dışı 50.000 tıbbi cerrahi maske sebebiyle düzenlendiği, CMR 8. ve 9. maddeleri uyarınca taşımacının yükü teslim aldığında parça sayısını ve bunların üzerindeki marka ve numaralar bakımından sevk mektubundaki beyanların doğruluğunu, görünüşteki durumunu kontrol etmekle yükümlü olduğu, bunları kontrol imkanı olmasa bile taşımacının sevk mektubuna ihtirazi kayıtlarını yazabileceği, ancak davalının bu yönde bir kontrol yaptığına ve sevk belgelerine itiraz ettiğine dair somut delil bulunmadığı, dolayısıyla taşıyıcının sorumluluğu kapsamında oluşan bu zarardan davalı şirketin sorumlu olacağı, davacı şirkete kesilen idari para cezalarının 28.665,30+159=28.824,30-TL olduğu, uzlaşma yolu ile 11.400-TL idari para cezası ödemesi yapıldığı, davacı şirketin maddi zararının ödenen ceza tutarı kadar olduğu, davacı şirkete idari para cezası verilmesi ile ''mavi hat'' ve'' onaylanmış kişi'' statüsünden dolayı ilk kez uyarılması sonucunda davacı şirketin kişilik haklarının zedelendiği gerekçesiyle maddi tazminat talebi bakımından taleple bağlı kalınarak 10.000-TL'nin, manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 10.000-TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; olay nedeniyle müvekkilinin mavi hat belgesine ihtar cezası işlendiğini, gümrük işlemlerinde müvekkiline önemli bir avantaj sağlayan bu durumun tehlikeye girdiğini, olayın tekrarı halinde beyanın kontrolüne ilişkin kolaylaştırmadan yararlanma imkanının süreli veya süresiz olarak askıya alınabileceğini, müvekkilinin mavi hat ve onaylanmış kişi statüsü yönünden gümrük idareleri nezdinde güven düzeyinin sarsıldığını, hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, taşıma sözleşmesinin gereği gibi yerine getirilmemesi nedeniyle oluşan zararın tazmini istemine ilişkindir. Somut olayda; davacı tarafça Fransa'da yerleşik müşterisine ürettiği ürünlerin teslimatında davalının taşımayı üstlendiği,davalının davacıdan ürünleri teslim aldığı, ... Gümrüğü'nde yapılan gümrük işlemleri neticesinde ... plakalı tırın, tonaj farklılıkları nedeniyle incelemeye alındığı, yapılan incelemelerde Gümrük Müdürlüğü’nün 20.04.2020 tarihli yazılarıyla ilgili tırda 50.000 adet tıbbi cerrahi maske tespit edildiği, konunun İstanbul Gümrük Muhafaza Müdürlüğüne bildirildiği, bunun üzerinde davacı şirkete 06.05.2020 tarihinde Gümrük Kanunu’nun 239/1 hükmü uyarınca toplam 28.665,30-TL para cezası kesildiği, uzlaşma suretiyle para cezası 11.400-TL olarak davacı tarafından ödenmiştir.Mahkemece, dava konusu idari para cezalarının tonaj farkından değil, gümrüklenmiş araçlarda tespit edilen beyanname dışı 50.000 tıbbi cerrahi maske sebebiyle düzenlendiği, CMR'nin 8.

ve 9. maddeleri uyarınca yükü teslim aldığında parça sayısını ve bunların üzerindeki marka ve numaralar bakımından sevk mektubundaki beyanların doğruluğunu, görünüşteki durumunu kontrol etmekle yükümlü olan davalı taşıyanın bu yükümlülüğünü yerine getirmeyerek davacının zararına neden olduğu, bu kapsamda davacı şirkete idari para cezaları verilmesi ile ''mavi hat'' ve'' onaylanmış kişi'' statüsünden dolayı ilk kez uyarılması sebebiyle davacı şirketin kişilik haklarının zedelendiği gerekçesiyle 10.000-TL maddi, 10.000-TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiş, hükme karşı davacı sadece manevi tazminat miktarı yönünden istinaf başvurusu yapmıştır.Somut olayda, davacı Ticaret Bakanlığı Uludağ Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü tarafından 25 koli 50.000 adet tıbbi cerrahi maske tespitinden dolayı Gümrük Kanunu'nun 241.

maddesi gereğince ve Onaylanmış Kişi Statüsüne İlişkin Gümrük Genel Tebliği'nin (Seri No:1) 52/2. maddesi gereğince mavi hatta işlem gören yükümlünün ihraç ettiği eşyanın beyanından farklı olması sebebiyle ilk seferde statü belgesi sahibi olarak yazıyla uyarılmıştır. Gümrük işlemlerinde ve gümrüklenmiş eşyanın denetiminde bir güveni ifade eden ve nispeten basit denetlenen bir statüyü ifade eden “Mavi Hat”ta işlem gören ve “Onaylanmış Kiş Statüsü”nde olan davacı şirketin, davalı şirketin kusurlu ve gümrük mevzuatına aykırı işlemleri sebebiyle uyarıldığı mahkemece de kabul edilmiştir. Uyarı ilk defa yapıldığından statü iptal edilmemiştir. Bu uyarıyla davacı şirketin doğrudan bir maddi zararı olmasa da adı geçen tebliğin 52.

Maddesinin 3 vd. fıkraları ile 53. maddesi gereğince tekrarı halinde, beyanın kontrolüne ilişkin kolaylaştırmalardan yararlanma imkanının süreli olarak askıya alınabileceği veya tamamen geri alınabileceği anlaşılmaktadır. Bu yönüyle davalı şirketin kusuruyla ortaya çıkan bu durum sebebiyle, “..” ve “Onaylanmış Kişi Statüsü” yönünden gümrük mevzuatı gereğince, gümrük idareleri nezdinde kazandığı itibar ve güven zarar gören davacı şirket lehine manevi tazminata hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmamakla birlikte mahkemece takdir edilen manevi tazminatın miktarı somut olayın koşullarına göre çok düşüktür. Olayın özellikleri, davacının ticari alanda ve kurumlar nezdinde uğrayacağı güven ve itibar kaybı, olayda davacının kusurunun bulunmaması, olayın meydana geldiği tarihteki ekonomik koşullar, paranın satın alma gücü dikkate alındığında 50.000-TL manevi tazminatın somut olaya uygun düşeceği, manevi tatmin sağlayacağı değerlendirilmiştir.Açıklanan nedenlerle;

davacı yararına takdir edilen manevi tazminatın bir miktarı düşük kaldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, manevi tazminatın yeniden takdir edilmesi nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından, davanın kısmen kabulüne, 10.000-TL maddi, 50.000-TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, manevi tazminata ilişkin fazla istemin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/523 Esas - 2021/642 Karar sayılı 14/09/2021 tarihli kararının, HMK'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "1-Maddi tazminat talebi yönünden davanın kabulü ile 10.000-TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,2-Manevi tazminat talebi yönünden davanın kısmen kabulü ile 50.000-TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, "İlk Derece yargılamasına ilişkin olarak; "Alınması gereken 4.098,60-TL karar ve ilam harcından mahkeme veznesine yatırılan 1.878,53-TL harcın mahsubu ile kalan 2.220,07‬‬-TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,Davacı tarafça peşin ödenen 1.932,93‬-TL harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,Davacı tarafından yapılan 2.000-TL bilirkişi ücreti, 91,85-TL posta masrafı olmak üzere toplam 2.091,85‬-TL yargı giderinin, davanın kabulü oranında hesaplanan 1.151-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan giderin davacı üzerinde bırakılmasına,Maddi tazminat bakımından davacı vekili için takdir olunan 10.000-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Manevi tazminat bakımından davanın kabul edilen kısmı üzerinden davacı lehine taktir olunan 30.000-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Manevi tazminat bakımından davanın reddolunan kısmı üzerinden davalı lehine taktir olunan 30.000-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,"Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320-TL arabuluculuk ücretinin 600‬-TL'sinin davacıdan, ‬‬720-TL'sinin davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına, "Davacı tarafından yatırılan 59,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,Davacı tarafından yapılan 48,50-TL istinaf yargı giderinden davanın kabulü oranında hesaplanan 27-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, kalan giderin davacı üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

24/10/2024