Teminat tamamlama çağrısına uyulmaması nedeniyle oluşan zarardan sorumluluk

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/623

KARAR NO 2024/1722

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 03/11/2021

NUMARASI 2019/948 Esas - 2021/791 Karar

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 27/11/2024

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin sermaye piyasası alanında aracı kurum olarak faaliyet gösterdiğini, davalının da 10/07/2009 tarihli sözleşmeye istinaden müvekkili nezdinde ... numaralı hesabının bulunduğunu; 09/08/2018 tarihinde ABD ile yaşanan kriz sırasında döviz piyasalarında TL bazlı paritelerde aşırı yükselmelerden dolayı ...'taki yatırımcıların zarar ettiklerini; davalının 02/08/2018 ile 09/08/2018 tarihleri arasında açtığı 132 adet kısa pozisyon sonrası 10/08/2018 tarihinde hesabının güne eksi bakiye ile başladığını, pozisyon kapatma emri vermediğini, 10/08/2018 tarihinde teminat tamamlama çağrısı kadar 42 adetlik kısmının davalının telefon emiriyle kapatıldığını; 10/08/2018 gün sonu teminat tamamlama çağrısı 94.839.-TL'nin davalının para göndermemesi üzerine prosedür gereği müvekkili tarafından 13/08/2018 tarihinde kapatılıp, borçlunun cari hesabına eksi yazıldığını;

teminat eksisi 66.159-TL'nin 14/08/2018 tarihinde ... prosedürü gereği davalı carisine borç yazılarak ... hesabına aktarıldığını, türev araçlar sözleşmesinin 6. maddesine göre yatırımcıların teminat tamamlama çağrılarını bir sonraki iş günü saat:15:00'a kadar yapmak zorunda olduklarını; aracı kurumların, gereğini yerine getirmeyen yatırımcıların teminat tamamlama çağrısını kapatacak kadar pozisyon kapatma yetkisi olduğunu, davalının eksi bakiyeyi ödemekle yükümlü olduğunu, 28/08/2018 tarihli ihtarnameye rağmen davalının borcunu ödemediğini, bu nedenle davalı aleyhine komisyonlar dahil 161.216,60-TL eksi bakiyenin tahsili için İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığını, ancak davalının haksız olarak takibe itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının takibe itirazının iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacı iddiasının aksine müvekkilinin sorumlu olduğu bir zarar bulunmadığını, 09/08/2018 Perşembe günü akşamında müvekkilin hesabında 132 kısa pozisyon dolar kontratı bulunduğunu, Cuma günü saat 09:30'da ... seansı açıldığında Perşembe gününden koyduğu iptale kadar geçerli ... emirlerinin olmasına rağmen bu emirlerin çalıştırılmamış olduğunu ve hesabındaki anaparanın tamamen bittiğini gördüğünü, müşteri temsilcisi ile görüştüğünde dövizdeki dalgalanmanın piyasa kapalı iken olması nedeniyle hesabın kapatılamadığının ve kısa pozisyonda bir şey yapamayacaklarının söylendiğini; bunun üzerine müvekkilinin bu zararı ödeyecek gücünün olmadığını söyleyerek hesabın kapatılmasını istediğini, fakat kapatma işlemini yapmadıklarını, davacının pozisyonu 13/08/2018 Pazartesi günü kapatarak zararın doğmasına sebep olduğunu;

10/08/2018 tarihinde 50.000-TL zararın 13/08/2018 tarihinde 161.000-TL'ye ulaştığını, Cuma günü kapatılması gereken hesabın 13/08/2018 Pazartesiye taşınıp zarara sebep olunduğunu ve zamanaşımının dolduğunu belirterek, davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, taraflar arasında 02/07/2009 tarihli Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi akdedildiği, davalı tarafından aynı tarihli Türev Araçlar Risk Bildirim Formu ve Sermaye Piyasası İşlemleri Risk Bildirim Formunun imzalandığı, davalının bu tarihten itibaren vadeli işlemler piyasasında işlemler yaptığı, davalının 02/08/2018-10/08/2018 döneminde ...'ta gerçekleştirdiği işlemlerin emirlerinin kendisi tarafından verildiği, davalının gerçekleştirdiği işlemler sonucunda USD kurundaki aşırı dalgalanma nedeniyle 161.276,60-TL zarar oluştuğu; sözleşmede müşterinin mevcut teminatının, sürdürme teminatının altına düşmesi halinde müşteriye yapılacak teminat tamamlama çağrısı ile teminatın başlangıç teminatı seviyesine çıkarmasının gerektiğini, bunun yapılmaması halinde yetkili kurumun başka bir ihbara veya bildirime gerek olmaksızın Borsa Kurallarına göre pozisyonlarının bir kısmını veya tamamını ters işlem ile tasfiye edebileceği, kurum tarafından pozisyonun ters işlem ile kapatılması veya ters işlem yapılamaması neticesinde hesabında oluşan tüm borcu müşterinin kuruma ödemekle yükümlü olduğu;

davacı müşteri temsilcisi tarafından 13/08/2018 tarihinde davalıya teminat tamamlama çağrısı yapıldığı ve davalının oluşan teminat zararının tamamından sorumlu olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile davalının icra takibine itirazının iptaline, takip talebindeki şartlarla takibin devamına ve asıl alacağın %20'si oranındaki 32.255,32-TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, bilirkişi raporunun hükme vermeye yeterli olmadığını, rapora itirazlarının değerlendirilmediğini, telefon kaydı çözümünde işlemin kaldıraçlı işlem olduğu belirtilmesine rağmen bunun dikkate alınmadığını, 10 Ağustos tarihli konuşmalarda, pozisyonun kapatılması gerektiğini ve battığını defalarca söylemesine rağmen müşteri temsilcisi tarafından kapatılmadığını, temsilci tarafından da bu durumlarda pozisyonu kendilerinin kapattığını, müdürü ile konuştuklarını, müdahale etmediklerini, müdahale etmek istemediklerini söylediğini, normal şartlarda pozisyonun eksiye düştüğü anda davacı tarafından kapatıldığını ve bunun daha önce defalarca yapıldığının bilirkişi raporunda gözardı edildiğini, davacının ağırlaşmış sorumluluğu bulunduğunu;

riske dair gerekli ve açıklayıcı bilgiyi vermediğini, zararın büyümesine sebep olduğunu ve alacağın likit olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, taraflarca akdedilen türev araçları alım satım aracılık çerçeve sözleşmesi kapsamında, davalının yaptığı ... işlemleri sonucunda ortaya çıkan teminat açığını tamamlamamış olması nedeniyle, davacı aracı kurum tarafından ...bank'a davalı adına ödenen tutarın tahsiline yönelik takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Denetime elverişli bilirkişi raporunda, davacının kayıtlarına göre 13/08/2018 Pazartesi günü davalı hesabındaki eksi 94.973,71-TL bakiyenin, 14/08/2018 tarihinde davalı hesabından ...bank'a yatırılan 66.159,18-TL ve işleyen faizlerle 20/08/2018 tarihinde 161.276,60-TL olduğu; davacının teminat eksikliğinin sözleşme kapsamında TL cinsinden para borcu olup nakden ödeme dışında bir yolla kapatılmasının mümkün olmadığı;

uyuşmazlık konusu işlemin ... işlemi olduğu, teminat açığının sistem tarafından aracı kuruma raporlanmasından sonra teminat açığı olan müşteri adına yeni bir emir girilmesine sistemin engel olduğu, teminat açığı kapatılmazsa aracı kurumun bunu ...'a ödeme yükümlülüğünün devam ettiği; dosyaya sunulmuş davalı ile davacı müşteri temsilcisi arasındaki telefon görüşmelerine ilişkin ses kayıtlarından davalının ödemesi gereken miktarı bildiği, 10/08/2018 Cuma günü pozisyon kapatılması emrini vermediği, davalının yaptığı işlemler ile ortaya çıkan teminat açığından kendi sorumluluğunun olduğunun tespit edildiği görülmüştür.Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi 6. maddesinde "Müşterinin teminat tamamlama çağrısına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda Aracı kurum, başka bir ihbara veya bildirime gerek olmaksızın Borsa kurallarına göre pozisyonlarının bir kısmı veya tamamını ters işlem ile tasfiye edebilir." düzenlemesi bulunmaktadır.

Somut olayda davalının 09/08/2018 Perşembe akşamı 9.895-TL teminat tamamlama çağrısı aldığı, bu tarihte yaptığı iptale kadar stoploss (belirli fiyat seviyesine ulaşıldığında otomatik olarak pozisyonun kapatılması) emrine rağmen piyasanın gece kapalı iken oluşan yükselme nedeniyle dövizdeki ani yükselme sonucu hesabındaki anapara bitmiştir.10/08/2018 Cuma günü eksi bakiyenin 50.000-TL civarında olup, dosya içeriği ve ses kayıt dökümünden davalıya 10/08/2018 günü teminat tamamlama çağrısı yapıldığı davalı tarafından 10.000-TL'lik teminatın tamamlandığı, zararın 50.000-TL olduğu bilinmesine rağmen davalının hesabın kapatılması emrini vermediği anlaşılmaktadır.Davalı tarafından 13/08/2018 Pazartesi günü Hükümet yetkilileri tarafından faiz artırım kararı alınabileceği böylelikle dövizde ki yükselmenin bir miktar düşebileceği böylelikle zararın minimize edilebileceği beklentisine girildiği konuşmalardan anlaşılmakta ise de pazartesi gününde böyle bir karar alınmamış, ancak zarar daha da artmıştır.Davalı tarafça imzalanmış Risk Bildirim Formu ve 2009 yılından bu yana borsada işlem yaptığı gözetildiğinde, davalı bu riskleri bilmekte olup sürdürme teminatını yatırmamış ve bunun üzerine davacı, sözleşmedeki yetkisine dayanılarak pozisyonları 13/08/2018 günü sonlandırmıştır.Dosyadaki belgelerden, davalının teminatını tamamlamaması üzerine, davacı tarafından yapılmak zorunda kalınan 13/08/2018 tarihinde 94.839-TL ve 14/08/2018 tarihinde 66.159-TL'lik ...bank'a teminat yatırma işlemi neticesinde davalının cari hesabının eksi 161.218,04-TLye ulaştığı görülmektedir.

Buna göre davalının teminatının sürdürme teminatı altına düşmesi üzerine teminat tamamlama çağrılarının yapılmış olmasına rağmen, davalı tarafından teminat tamamlama yükümlülüğü yerine getirilmemiştir. Oluşan açık nedeniyle de davacı tarafından sözleşme hükmüne uygun olarak davalının açık pozisyonları kapatılmıştır. Dolayısıyla davacı tarafından yapılan tüm işlemler sözleşme hükümlerine uygundur. Oluşan teminat açığı nedeniyle, davacı tarafından davalı adına ...bank'a ödenen ve davalının hesabının ulaştığı tutarın davalıdan talep edilebileceği anlaşılmakla, davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Ayrıca bilirkişi raporunun hüküm kurmaya yeterli olması; dosyadaki bilgi ve belgelere göre davacının sözleşmeler kapsamında gerekli bilgilendirmeleri davalıya yazılı olarak yaptığı anlaşıldığından ve belirlenebilir olan alacağın likit olduğu gözetildiğinde davalı vekilinin istinaf sebepleri yerinde bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle, mahkemece davanın kabulüne ilişkin kararda isabetsizlik bulunmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 11.016,80-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 2.742‬-TL harcın mahsubu ile kalan 8.274,8‬0-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yatırılan 288,5‬0-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 27/11/2024