Ticari defter ibraz etmeyen davalı aleyhine BA/BS kayıtlarıyla ispat
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/732 E. 2024/1766 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: Ticari Satımdan Kaynaklanan Cari Hesap Alacağı ≠ mahkeme dalı · davacı çerçevesi: Ticari satım
Gerekçe özeti
Ticari satımdan kaynaklanan alacak davalarında, fatura konusu malın teslim edildiğini ispat külfeti davacı satıcıya aittir; ancak davalı, usulüne uygun yapılan ihtara rağmen ticari defterlerini ibraz etmezse, davacının kanuna uygun tutulmuş ticari defter kayıtları HMK 222 uyarınca davalı aleyhine olacak şekilde delil olarak değerlendirilir. Tarafların BA ve BS bildirimlerinin birbirini doğrulaması ve davalının faturalara süresinde itiraz etmemiş olması, malın teslim edildiğinin kabulü için yeterli bir delil bütünü oluşturur.
Ele alınan sorunlar
Fatura konusu malın teslim edildiğinin ispatı ve ticari defterlerin delil niteliği → ret
İddia: Davalı vekili, davacının satım akdinin varlığını ve fatura konusu malların davalıya teslim edildiğini kanıtlaması gerektiğini, malların teslim edilmediğini, faturaların ticari defterlere işlenmesinin ve BA formlarının teslime karine oluşturamayacağını ileri sürerek kararın kaldırılıp davanın reddini talep etmiştir.
Gerekçe: Kural olarak fatura konusu mal veya hizmetin teslimini ispat külfeti davacı satıcıya ait olup, yasal delillerle desteklenmediği sürece fatura ve davacı defter kayıtları tek başına alacağın varlığını kanıtlamaz; davacı, malın davalıya teslim edildiğini uyuşmazlığın miktarına göre yazılı delillerle kanıtlamak zorundadır. HMK 222(1) ve (3) hükümleri gereği, ticari davalarda ticari defterlerin ibrazına karar verilebilir; usulüne uygun tutulan defter kayıtları, diğer tarafın aynı şartlarda tutulmuş defterlerindeki kayıtlarla çelişmediği veya diğer taraf defterlerini ibraz etmediği ya da aksinin kesin delille ispatlanmadığı hallerde sahibi lehine delil olarak kabul edilir. Somut olayda davalı, usulüne uygun yapılan ihtara rağmen ticari defterlerini ibraz etmekten kaçınmıştır; bu nedenle davacının kanuna uygun tutulduğu belirlenen ticari defter kayıtları, davalı aleyhine olacak şekilde delil vasfında değerlendirilmelidir. Ayrıca, tarafların 2019 ve 2020 yıllarına ait BA ve BS formları birbirini doğrulamakta, davacının BS bildirimleri ile davalının BA bildirimleri örtüşmekte, e-fatura niteliğindeki faturalara davalı tarafça süresinde itiraz edildiğine dair bir bilgi veya belge bulunmamaktadır. Davacıdan mal aldığını BA formu ile Vergi Dairesine bildiren ve faturaları tebliğ alan davalının bu hususta itiraz ileri sürmediği de anlaşılmakla, faturalar konusu malların davalıya teslim edildiğinin kabulü gerekir. Bu haliyle takip ve dava konusu alacağın ispatlandığı sonucuna varılarak davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Ticari defterlerini ibraz etmekten kaçınan davalı aleyhine, davacının usulüne uygun defter kayıtları ile BA/BS formlarının birbirini doğrulamasının fatura konusu malın teslim edildiğine ilişkin ispat bütünlüğü oluşturacağına dair değerlendirme, benzer ticari satım/cari hesap ihtilaflarında ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
itirazın iptali↗ ticari defter↗ HMK 222↗ BA formu↗ BS formu↗ ispat külfeti↗ e-fatura↗ cari hesap alacağı↗ icra inkar tazminatı↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2022/732
KARAR NO 2024/1766
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 15/02/2022
NUMARASI 2020/513 Esas - 2022/119 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 04/12/2024
Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; müvekkili ile davalı arasındaki ticari ilişki nedeniyle müvekkilinin cari hesap alacağının bulunduğunu, bu nedenle davalı aleyhine İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının takibe haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğini, müvekkilinin cari hesap ekstresine göre davalıdan 30.817,18-TL alacağının bulunduğunu belirterek, davalının itirazının iptali ile davalı aleyhine en az %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı davaya cevap vermemiş, davalı vekili yargılama sırasında davanın reddini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; davalı tarafça ticari defter kayıtlarının usulüne uygun ihtara rağmen ibraz edilmediği, davacının ticari defter kayıtlarının usulüne uygun olarak tutulduğu, davacı tarafça cari hesap konusu alacağını oluşturan faturaların kendi ticari defterlerine kayıt edildiği, faturaların e-fatura olarak düzenlendiği, davalıya elektronik ortamda teslim edildiği, tarafların 2019 ve 2020 yıllarına ait BA ve BS formlarının birebir örtüştüğü, faturaların davalı tarafından BA formları ile bildirildiği, ticari defter kayıtlarının uzantısı niteliğinde olan BA kayıtlarında yer alan faturaların davalının ticari defter kayıtlarında yer aldığının ve hali ile işbu faturalara konu malların davalıya teslim edildiğinin kabulünün gerektiği, tarafların tacir ve işin ticari iş olması nedeniyle avans faizi talebinin yerinde olduğu, takibe konu alacağın miktarı kesin ve belirli olduğu gibi hesaplanmasının da bir tespit yapılmasını gerektirmediği gerekçesiyle, davanın kabulüne, davalının takibe itirazının iptali ile takibin 30.817,18-TL alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi işletilerek devamına, alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili; mahkemece deliller toplanmadan eksik inceleme sonucunda bilirkişi raporu alınarak hükme esas alındığını, müvekkilinin ticari defterleri incelenmeden ve bilirkişi raporuna karşı itirazları değerlendirilmeden karar verildiğini, davacının satım akdinin varlığını ve fatura konusu malların müvekkiline teslim edildiğini kanıtlaması gerektiğini, ancak mallar müvekkiline teslim edilmemiş olup davacının bu hususu kanıtlayamadığını, faturaların ticari defterlere işlenmesinin fatura konusu malların teslim edildiğine karine olamayacağını, BA formlarının da malın teslimi hususunda karine oluşturmadığını belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, ticari satımdan kaynaklanan cari hesap alacağının tahsili için başlatılan ilamsız takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Kural olarak fatura konusu mal veya hizmetin teslimini ispat külfeti davacı satıcıya ait olup, yasal delillerle desteklenmediği sürece fatura ve davacı defter kayıtları tek başına alacağın varlığını kanıtlamaz. Dolayısıyla davacı, fatura konusu mal veya hizmetin davalıya teslim edildiğini kanıtlamak zorundadır. Davacı bu iddiasını, uyuşmazlığın miktarına göre yazılı delillerle kanıtlamalıdır. Davalı tarafça ticari defterleri inceleme için ibraz edilmemiş olup, davacının usulüne uygun tutulduğu belirlenen ticari defter kayıtlarına göre; takip tarihi itibariyle davacının davalıdan 30.817,18-TL alacaklı olduğu, 2019 yılında 6 adet belge karşılığı 52.218-TL'nin davacı tarafından BS formuyla, davalı tarafından da BA formuyla vergi dairesine bildirildiği, tarafların BS ve BA formlarının birbirini doğruladığı, e-fatura niteliğindeki faturalara davalı tarafça süresinde itiraz edildiğine dair bir bilgi ve belge bulunmadığı görüşü bildirilmiştir.
6100 sayılı HMK'nın 222 (1) maddesi hükmü gereği, "Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir ..." Mahkemece HMK'nın 222. maddesi hükümleri doğrultusunda tarafların ticari defter ve kayıtlarında inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, davacının ticari defterleri kanuna uygun tutulduğundan sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacının ticari defterlerinde davalıdan 30.817,18-TL alacağının bulunduğu belirlenmiştir.
Davalı ise yapılan ihtara rağmen ticari defterlerini ibrazdan kaçınmıştır. Davalıya usulen yapılan ihtara rağmen ticari defterlerini ibrazdan kaçındığından, davacının lehine delil vasfında olan ticari defterleri kapsamının davalı aleyhine olmak üzere dikkate alınması ve bu defter kayıtlarına göre karar verilmesi gerekir. Davacı, alacak talebinde haklı bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle, mahkemece getirtilen BA ve BS kayıtlarından teyit edildiği üzere, davacının BS bildirimleri ile davalının BA bildirimleri birbirini doğrulamakta olup, davacıdan mal aldığını BA formu ile Vergi Dairesine bildiren davalının faturaları tebliğ aldığı, itirazda bulunduğuna ilişkin iddia ileri sürmediği de anlaşılmakla faturalar konusu malların davalıya teslim edildiğinin kabulü gerekir.
Bu halde ilk derece mahkemesince takip ve dava konusu alacağın ispatlandığı sonucuna varılarak, davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş, istinaf nedenleri yerinde olmayan davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 2.105,12TL istinaf karar harcından yatırılan 526,28-TL harcın mahsubu ile kalan 1.578,84-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan 44-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 04/12/2024
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/77038 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi