Sehven EFT'de alıcı ve banka aleyhine sebepsiz zenginleşme sorumluluğu
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/906 E. 2024/1882 K. · · İlk derece: İST. ANADOLU 13ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Alacakkaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: Sebepsiz zenginleşme (sehven EFT) mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Sehven EFT yoluyla gönderilen para, herhangi bir alacağı bulunmadığı halde hesabına ulaşan alıcının, bu tutarın üçüncü bir şahsa (örneğin kredi veren bankaya) olan borcundan mahsup edilmesi sonucu kendi borcundan kurtulması nedeniyle alıcı yönünden sebepsiz zenginleşme oluşturur. Buna karşılık, EFT işlemine yalnızca aracılık eden ve genel kredi sözleşmesi kapsamında hesaba gelen para üzerinde rehin/mahsup hakkına sahip olan banka, kendi alacağına mahsup işlemi yaptığı için sebepsiz zenginleşmiş sayılmaz; zira EFT edilen para alıcının hesabına geçtikten sonra banka, alıcının talimatı olmadan bu parayı gönderene veya üçüncü kişiye iade etme yetki ve yükümlülüğüne sahip değildir.
Ele alınan sorunlar
Parayı alan davalı şirketin sebepsiz zenginleşip zenginleşmediği → ret
İddia: Davalı ... vekili; müvekkilinin sebepsiz zenginleşmediğini, parayı bloke ederek iade etmeyenin davalı banka olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.
Gerekçe: Davalı şirketin davacı ile ticari ilişkisinin ve davacıdan bir alacağının bulunmadığı taraflarca kabul edilmiştir. Herhangi bir alacağı olmadığı halde hesabına sehven para havale edilen davalı şirket, bu paranın diğer davalı banka tarafından kendi kredi borcundan mahsup edilmesi sonucunda gönderilen tutar kadar bankaya olan borcundan kurtularak sebepsiz zenginleşmiştir. Bu nedenle davalı şirket aleyhine açılan davanın kabulü yerindedir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Aracı/rehin hakkı sahibi bankanın sebepsiz zenginleşip zenginleşmediği → kabul
İddia: Davalı ... Bankası vekili; müvekkilinin EFT işleminde aracı olup taraf olmadığını, genel kredi sözleşmesi gereği hesaba gelen para üzerinde rehin, takas, mahsup ve hapis hakkı bulunduğunu, bu nedenle müvekkiline sorumluluk yüklenemeyeceğini ileri sürerek kararın kaldırılıp davanın reddini talep etmiştir.
Gerekçe: Para transferi davacı tarafından yapılmış olup, EFT hataen yapılmış olsa dahi bu hataya davalı banka sebep olmamıştır. EFT edilen para alıcısının hesabına geçmekle, bankanın bu parayı gönderene veya üçüncü bir şahsa alıcının talimatı bulunmadan iade etme yetki ve sorumluluğu bulunmamaktadır. Ayrıca davalılar arasındaki genel kredi sözleşmesi uyarınca davalı bankanın, diğer davalı şirketin hesabına gelen paralarda rehin hakkı bulunduğundan, gelen parayı kendi kredi alacağına mahsup etmeye hakkı vardır. Bankanın hesap sahibinden alacağı bulunduğundan, davalı bankanın davacıya karşı sebepsiz zenginleştiği kabul edilemez; davalı banka yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi hatalıdır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Sehven yapılan EFT işleminde, parayı alan ve borcundan kurtulan tarafın sebepsiz zenginleştiği, buna karşılık işleme aracılık eden ve rehin/mahsup hakkını kullanan bankanın alıcının talimatı olmaksızın parayı iade etme yükümlülüğü bulunmadığından sebepsiz zenginleşmediği yönündeki tespit, benzer sehven EFT/banka mahsup uyuşmazlıklarında bölgesel olarak ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
sebepsiz zenginleşme↗ sehven EFT↗ rehin hakkı↗ takas ve mahsup↗ hapis hakkı↗ genel kredi sözleşmesi↗ müteselsil sorumluluk↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2022/906
KARAR NO 2024/1882
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İST. ANADOLU 13ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 06/01/2022
NUMARASI 2019/1143 Esas - 2022/8 Karar
DAVA
Alacak
Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; müvekkili şirketin daimi çalışanı tarafından internet bankacılığı kullanılırken hata sonucu 13.09.2019 tarihinde davalı ... şirketinin ... Bankası nezdindeki hesabına 32.030,86-TL para gönderildiğini, yapılan hatadan sonra iletişime geçilen davalı ... tarafından müvekkiline diğer davalı banka ile görüştüğünün ve davalı banka nezdindeki borçları nedeniyle hesaplarının blokeli olduğunun belirtildiğini, bunun üzerine 23.09.2019 tarihinde müvekkilince her iki davalıya ihtarnameler gönderildiğini, davalı banka tarafından verilen cevapta bankanın kredi alacağı nedeniyle rehin, takas, mahsup hakları doğrultusunda paranın firmanın borcuna mahsup edildiğinin belirtildiğini, diğer davalının da ihtara olumsuz yanıt verdiğini, müvekkili şirket çalışanının esasen ...
Ürünleri firmasına para göndermesi gerekirken, ödemenin davalı ... firmasına gönderileceğini düşünerek sehven davalı firmaya para gönderdiğini, olay nedeniyle davalıların sebepsiz zenginleştiğini ve paranın müvekkiline iadesi gerektiğini belirterek, 32.030,86-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı ... Hizmetleri vekili; davacı şirket çalışanının hatası sebebiyle eskiden ticari münasebetinin olduğu müvekkili şirkete ait ... Bankasındaki hesaba sehven yatırılan dava konusu bedelin, müvekkili şirketin kredi borçları sebebiyle söz konusu hesaba diğer davalı banka tarafından bloke konulması sebebiyle davalı banka tarafından iade edilmediğini, bu konuda müvekkilince davalı bankaya keşide edilen Kartal ... Noterliği'nin 03.10.2019 tarihli ihtarnamesi ile müvekkili şirketin banka hesabına davacı tarafından gönderilen bedelin sehven gönderildiği, müvekkili şirketin davacıdan böyle bir alacağı olmadığının bankaya bildirildiğini, ancak banka tarafından olumsuz cevap verdiğini, dava konusu tutarı müvekkilinin hesabına yanlışlıkla gönderenin davacı şirket çalışanı olduğunu ve müvekkilinin davacıdan bir alacağı bulunmadığını, müvekkilinin hesabına gelen parayı bloke ederek iade etmeyenin ise davalı banka olduğunu, müvekkili şirketin sebepsiz zenginleşmediğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Bankası davaya cevap vermemiş, yargılama sırasında davalı vekili davanın reddini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; davalı şirketin de kabulünde olduğu üzere taraflar arasında borç-alacak ilişkisi bulunmadığı, bir seferde davalı şirkete sehven 32.030,86-TL EFT yapıldığı, davalı bankanın diğer davalının borçları için gelen parayı bloke ederek diğer davalıdan alacağını işbu parayla tahsil etmesi, davalı şirketin ise gönderilen para oranında bankaya karşı borçtan kurtulması nedeniyle her iki davalının da davacıya karşı sebepsiz zenginleştiği gerekçesiyle, davanın kabulü ile 32.030,86-TL'nin 27.12.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ
1-Davalı ... vekili; davacı şirket tarafından dava dışı ... şirketine gönderilmek istenilen paranın, davacının çalışanının hatası sebebiyle müvekkiline ait ... Bankasındaki hesaba sehven yatırıldığını ve paranın diğer davalı banka tarafından müvekkilinin borcu nedeniyle bloke edilerek tasfiye hesabına alındığını, müvekkili şirketin davacıdan bir alacağı bulunmadığını,parayı bloke ederek iade etmeyenin ise davalı banka olduğunu, paranın banka tarafından davacıya iadesi için çaba gösterdiğini, müvekkilinin bilgisi dışında gelişen bu durum ile ilgili olarak bir kusuru bulunmadığını belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2- Davalı ... Bankası vekili; müvekkilinin yapılan EFT işleminde aracı olup taraf olmadığını, müvekkili bankanın gönderici talimatını yerine getirmiş olup, hesaba gelen paranın yasal takipteki müşteri ile imzalanan sözleşme kapsamında takas, mahsup, rehin hakkı kullanılarak müşterinin borcundan mahsup edildiğini,davacının muhatabının müvekkili olmayıp hesabına para gönderilen diğer davalı olduğunu, genel kredi sözleşmesinin 12. maddesi gereğince müvekkilinin hesaba gelen para üzerinde rehin ve hapis hakkının bulunduğunu ve bu tutarı kredi borçlarına mahsuba yetkili olduğunu, müvekkiline sorumluluk yüklenemeyeceğine dair çok sayıda Yargıtay kararı bulunduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, davacı tarafından EFT yoluyla sehven gönderilen paranın alıcı ve alıcı hesabının bulunduğu bankadan tahsili istemine ilişkindir. Somut olayda; davacı çalışanının dava dışı ... şirketine gönderilmesi gereken parayı, davalı ... firmasına gönderileceğini düşünerek sehven davalı ... şirketinin diğer davalı bankada bulunan hesabına EFT yaptığı, davalı ...'ın diğer davalı bankanın kredi borçlusu olduğu ,genel kredi sözleşmesi kapsamında rehin, mahsup ve hapis hakkı bulunan davalı bankanın, diğer davalı ... şirketinin hesabına gelen parayı bu şirketten olan kredi alacağına mahsup ettiği anlaşılmaktadır. Davalı ... şirketinin davacı şirket ile ticari ilişkisinin ve davacı şirketten bir alacağının bulunmadığı hususu tarafların kabulündedir.
Bu durumda herhangi bir alacağı olmadığı halde hesabına davacı tarafından sehven para havale edilen davalı ... şirketi, bu paranın diğer davalı banka tarafından kredi borcundan mahsup edilmesi sonucunda gönderilen para tutarınca bankaya olan borcundan kurtularak sebepsiz zenginleşmiş olup, mahkemece davalı ... şirketi aleyhine açılan davanın kabulü yerindedir. Davalı ... vekilinin müvekkilinin sebebsiz zenginleşmediğine yönelik istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır. Söz konusu para transferi davacı şirket tarafından yapılmış olup ,yapılan EFT hataen yapılmış olsa dahi hataya davalı banka sebeb olmamıştır.EFT edilen para,alıcısının hesabına geçmekle artık bankanın bu parayı gönderene veya üçüncü bir şahsa alıcının talimatı bulunmadan iade etme yetki ve sorumluluğu bulunmadığı gibi, davalılar arasındaki genel kredi sözleşmesi uyarınca davalı bankanın davalı ...
şirketinin hesabına gelen paralarda rehin hakkı bulunduğundan gelen parayı kredi alacağına mahsup etmeye hakkı olduğundan, davalı bankanın davacıya karşı sebebsiz zenginleştiği kabul edilemez. Bankanın hesap sahibinden alacağı nedeniyle davalı banka yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine; diğer davalı banka aleyhine açılan davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru değil ise de, yapılan hata/eksiklik yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davalı banka vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak "davalı ... aleyhine açılan davanın kabulüne, davalı banka aleyhine açılan davanın ise reddine" karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davalı ... Sağlık Hiz. Ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Davalı ... Bankası A.Ş vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/1143 Esas - 2022/8 Karar sayılı 06/01/2022 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davalı ... Sağlık Hiz. Ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın kabulü ile 32.030,86-TL'nin 27.12.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davalı ... Bankası aleyhine açılan davanın reddine" İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ; "Alınması gereken 2.188,02-TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından yatırılan 547,01-TL nin mahsubu ile kalan 1.641,01-TL harcın davalı ...
Sağlık Hiz. Ve Tic. Ltd. Şti'den alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafça yatırılan 591,41-TL peşin harçların davalı ... Sağlık Hiz. Ve Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafından sarf edilen 700-TL bilirkişi ücreti, 138-TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 838-TL yargı giderinin davalı ... Sağlık Hiz. Ve Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120-TL arabuluculuk ücretinin davalı ... Sağlık Hiz. Ve Tic. Ltd. Şti'den alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı vekili için AAÜT uyarınca takdir olunan 5.100-TL vekalet ücretinin davalı ... Sağlık Hiz. Ve Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya ödenmesine, Davalı ...
Bankası A.Ş vekili için takdir olunan 30.000-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Bankası A.Ş'ye ödenmesine, Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine" Alınması gereken 2.188,02-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 547,20-TL harcın mahsubu ile kalan 1.640,82-TL harcın Davalı ... Sağlık Hiz. Ve Tic. Ltd. Şti'den alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davalı ... Bankası A.Ş tarafından yatırılan 547,20-TL peşin istinaf karar harcının isteği halinde kendisine iadesine,Davacı tarafından sarf edilen 94,50-TL istinaf yargı giderinin Davalı ... Sağlık Hiz. Ve Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.19/12/2024
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/76536 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi