Çeki ibraz eden kişinin taraf değişikliği talebiyle değiştirilmesi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/569

KARAR NO 2024/1970

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 21/12/2021

NUMARASI 2021/458 Esas - 2021/1222 Karar

DAVA

İstirdat (Kambiyo Senedinden Kaynaklanan)

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin sattığı mobilya aksesuarlarına karşılık Gaziantep’te mukim müşterisi ... Ltd. Şti.'den aldığı ... bank ... Gaziantep Şubesi'nin ... IBAN nolu hesabından keşide edilmiş ... seri nolu 31/01/2021 keşide tarihli,... seri nolu 28/02/2021 keşide tarihli,15.000-TL bedelli iki çekin müvekkili adına tahsilat yapan pazarlama elamanının aracından çalındığını; Bakırköy 1. ATM'nin 2020/532 esas sayılı dosyasında çeklerin iptalinin istenildiğini; ...bank ... şubesinden verilen cevapta çeklerin takas yoluyla davalı ... tarafından ibraz edildiğinin bildirilmesi üzerine istirdat davası açmak üzere müvekkiline kesin süre verildiğini; davalının, çalınan çekleri nasıl ve ne şekilde ele geçirdiğini kanıtlamakla yükümlü olduğunu;

zira banka tarafından mahkemeye gönderilen çeklerin arka yüz fotokopilerinden, çekleri müvekkiline teslim eden ... Ltd. Şti. Yetkilisinin cirosundan sonraki cirantaların T.C. kimlik numarasının bulunmaması ve ciro imzası yanında yazılı telefon numarası da kullanılmaması nedeniyle bu kişilerin hayali kişiler olmasının kuvvetle muhtemel olduğunu, dolayısıyla davalının çeklerin çalıntı olduğunu bile bile haksız kazanç elde etmek için kötü niyetle davrandığını ileri sürerek, davaya konu çeklerin müvekkiline iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkilinin davaya konu çekleri aralarındaki ticari ilişki kapsamında ciranta ...'den aldığını, çekleri bankaya ibraz ettiğinde mahkemenin ödeme yasağı kararını öğrenen müvekkilinin bu nedenle çekleri Orhan'a iade ettiğini, davacının senedin rızası dışında elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran kişinin kötü niyetini veya iktisabında ağır kusurlu bulunduğunu ispatlaması gerektiğini ve müvekkilinin kötüniyetli olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, TTK'nın 758. maddesi uyarınca istirdat davası açmak için iptali talep edilen kıymetli evrak aslının mahkemeye sunulmasının şart olmadığı, çek iptali davasının sonucunun beklenilmesinin de gerekmediği, çeklerdeki ciro silsilesinin düzgün olduğu, davacı tarafından davalının çekleri kötü niyetle iktisap ettiği ve iktisapta ağır kusurlu bulunduğunun ispat edilemediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, çek iptali davası açıldığında çeklerin kimin elinde olduğunu bilinmediğinden olayda TTK'nın 759. maddesinin uygulanması gerektiğini, davalının çeklerin dava dışı ...'ye geri verildiği beyanı karşısında davanın o kişiye yöneltilebilmesi imkanı tanınması için o davanın istinaf başvuru sonucunun beklenmemesinin hatalı olduğunu, zira iptal davasına ilişkin verilen İstanbul BAM 14. HD'nin ilamında çekin ibraz sonrası temlik edildiği anlaşılması halinde HMK'nın 124 ve 125. maddelerine göre taraf teşkilinin sağlanabileceği; Gaziantep CBS'nin 2020/75560 sayılı soruşturma dosyası dikkate alındığında davalının çekin edinme sebebine ilişkin açıklama veya belge sunmadığını, davalının kötüniyetli olmadığı sonucuna nasıl varıldığının anlaşılmadığını, en azından davalının isticvabına karar verilmesi gerektiğini;

çek iptali davasında verilen süre içinde dava açmak zorunda kaldıklarını, mahkemece savcılık dosyasının akıbeti sorulmadan ve davalının çeki nasıl aldığı aydınlatılmadan reddine karar verildiğini, davalının çek iptal davasının görüldüğü mahkemeye başvurarak çeklerin elinde olduğunu veya çekleri iade ettiğini bildirmediğini, HMK 327'ye göre iyiniyetli olmayan davalı lehine vekalet ücreti verilmesinin doğru olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasına, davanın çeklerin temlik edildiği ...'ye karşı yöneltilmesi imkanı verilerek davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK'nın 792. maddesine dayanılarak açılmış çekin istirdadı istemine ilişkindir. Davacı vekili, müvekkilinin hamili olduğu çekin çalındığını, çekin davalı tarafından ibraz edildiğini belirterek çekin istirdatını talep etmektedir. Davalı vekili ise, çeki bankaya ibraz ettiğinden ödeme yasağı kararını öğrendiğini ve bu nedenle çeki kendinden önceki ciranta olan ...'ye geri verdiğini, yani çekin kendisinde olmadığını savunmuştur. Mahkemece, davalının çekleri kötü niyetle iktisap ettiği ve iktisapta ağır kusurlu bulunduğunun ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Uyuşmazlık bu aşamada, davalının pasif husumete sahip olup olmadığı, HMK m.124/3 kapsamında taraf değişikliği koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği noktasında toplanmaktadır.

TTK'nın 792. maddesi gereğince "çek herhangi bir şekilde hamilin elinden çıkarsa, çeki elinde bulunduran hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap ettiği veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür" işbu davada davacı çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu ispatlaması gerekir. Aksi durum çekin mücerretlik ilkesine aykırıdır. Diğer taraftan davanın çeki elinde bulunduran hamile karşı açılması gerekmektedir. Eldeki davada, dava konusu ... bank ... Gaziantep Şubesi'nin ... seri nolu 31/01/2021 keşide tarihli ve ... seri nolu 28/02/2021 keşide tarihli 15.000-TL bedelli, keşidecisi ...

Ltd. Şti., lehtarı ... olan iki adet çekin, davacının keşideciye sattığı mallar karşılığında kendisine verildiğini beyan ettiği, buna ilişkin faturalar ile tahsil elemanı ...'a 14/08/2020'de teslim edildiğine dair tahsilat makbuzunu sunduğu, ancak tahsil elemanındaki çeklerin 15/08/2020'de çalındığından Gaziantep CBS'ye şikayette bulunulduğu, bu nedenle açılan çek iptali davasında ...bank'tan verilmiş 01/04/2021 tarihli cevabi yazıda çeklerin davalı ... tarafından bankaya ibraz edildiği, yazı ekinde çeklerin önlü-arkalı ekran görüntülerinin gönderildiği, çeklerdeki ilk cironun lehtara ait olduğu, sonrasında sırasıyla ... ve ... tarafından cirolandığı ve son cironun da davalıya ait olduğu, mahkemece verilen süre içinde davacı tarafından işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacının delil olarak dayandığı çek iptal davasında, davaya konu her iki çek hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiş; bu karara karşı davacının istinaf başvurusu üzerine İstanbul BAM 14. HD'nin 2021/1721 E., 2021/1433 K. sayılı ve 25/11/2021 tarihli ilamıyla, mahkemece çeki ibraz eden kişinin tespit edilmesinden sonra iade davası açılması için davacıya süre verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Davacı tarafından açılacak davada, çekin ibraz sonrası temlik edildiği anlaşılması halinde HMK'nın 124 ve 125. maddelerine göre taraf teşkilinin sağlanabileceği gerekçesiyle, başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. HMK'nın 124. maddesine göre, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hakim tarafından kabul edilir (m.124/3).

Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hakim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Somut olayda da dava konusu çekin zayi nedeniyle iptaline ilişkin davada bankaca verilen müzekkere cevabında çeki ibraz eden kişi olarak davalı gösterilmiştir. Davalı çeki bankaya ibraz ettiğini inkar etmemekte ve çekteki ödeme yasağı nedeniyle çeki kendisinden önceki ciranta olan ...'ye geri verdiğini savunmaktadır. Buna göre davacının davayı açtığı an itibariyle diğer dava dosyasındaki verilere dayalı olarak husumetin hatalı olarak davalıya yöneltilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayalı olduğu açıktır ve dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebinin kabulü gerekmektedir.

Bu durumda davanın doğru hasma yöneltilmesine olanak tanınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, bu husus değerlendirilmeden davanın esastan reddine karar verilmesi doğru olmadığından davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılarak davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kararın kaldırma sebebine göre davacı vekilinin diğer istinaf sebeplerinin incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/12/2021 Tarih, 2021/458 Esas - 2021/1222 Karar sayılı kararının HMK'nın 353(1)a-4 maddesi gereğince KALDIRILMASINA; "Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" Yatırılan 80,70-TL peşin istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 30/12/2024