Riski sona eren kesin ve süresiz teminat mektubunun hükümsüzlüğü

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1167

KARAR NO 2025/236

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 03/03/2022

NUMARASI 2018/819 2022/158

DAVA

Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti

İSTİNAF KARAR TARİHİ 13/02/2025

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; İstanbul 6. ATM'nin 2007/34 D.İş sayılı dosyasında borçlular aleyhine ihtiyati haciz talebinde bulunulduğunu, davalı bankadan bir adet teminat mektubu alınarak bahsi geçen dosyaya sunulduğunu, bahsi geçen teminat mektubunun müvekkili şirketin haksız çıkması halinde aleyhine ihtiyati haciz kararı alınan ve 3.şahısların uğrayacakları zararlara karşı verildiğini, ihtiyati haciz kararının İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyası ile infaz edildiğini, icra dosyasına konu borca borçlular tarafından itiraz edilmediğini ve takibin kesinleştiğini, icra takibinin kesinleşmesinin akabinde teminat mektubunun iadesi için talepte bulunulduğunu ve mektubun kendilerine iadesine karar verildiğini, 05/03/2007 tarihinde teminat mektubunun davalı bankaya iade edildiğini, fakat davalı bankanın teminat mektubunu kaybettiğini, teminat mektubunun iade edilmesine rağmen 05/03/2007 tarihinden bu yana davalı bankanın müvekkilinden haksız komisyon aldığını, mahkemeden alınan derkenara rağmen davalı bankaca teminat mektubunun kaydının kapatılmadığını, mektup bilgilerinin davalı bankaca sisteme yanlış girildiğini, teminat mektubunun 11/07/2018 tarihli derkenar ile hükümsüz kaldığını, davalı bankanın haksız komisyon alabilmek için yasal olmayan bahaneler ürettiğini belirterek 2007/34 D.İş sayılı dosyasına taraflarınca sunulan 6.600-TL değerindeki kesin ve süresiz teminat mektubunun hükümsüzlüğüne, hükümsüzlüğü talep edilen teminat mektubundan ötürü müvekkili aleyhine doğmuş veya doğabilecek teminat mektup komisyonu ve sair alacakların iptaline, müvekkili firmanın borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davaya konu teminat mektubunun banka kayıtlarından çıkartılması gerektiğine dair talebin tespit değil eda hükmünde olduğunu, davacı tarafın konusuz kaldığı iddiası ile teminat mektuplarının banka kayıtlarından çıkartılması gerektiğinin tespitine ilişkin talebinin kabul edilemez nitelikte olduğunu, teslim olunan kurum, kişi, mercii ya da taraflarında kaybolmasının, teminat mektuplarının kesin ve süresiz olarak tanzim edilmiş olmaları itibari ile de müvekkili bankanın teminat mektubundan kaynaklı riskini sona erdirmediğini, davacının basiretli bir iş adamı gibi hareket etmediğini, özen yükümlülüğüne aykırı hareket ettiğini, taraflarına teminat mektubunun iade edildiğine dair bir evrak bulunmadığını,davacının açtığı davanın hakkın kötüye kullanımı olduğunu, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen davacının açtığı davada iyi niyetten söz edilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacının teminat mektubunu davalı bankaya iade ettiğine ilişkin bir delil bulunmadığı, davacı tarafın 6.600-TL tutarlı kesin ve süresiz teminat mektubunun hükümsüzlüğü talebinin sübuta ermediği, davacı nezdindeyken kaybolduğu sonucuna varıldığı, 18/11/2021 tarihli duruşmada davacı vekilinin, dava dilekçesinin sonuç ve istem kısmının (2) nolu bendinde "...teminat mektubundan ötürü doğmuş ve ya doğabilecek teminat mektup komisyonu ve sair alacakların iptaline karar verilmesini ve müvekkil firmanın borçlu olmadığının tespitini," talep ettiği, ancak bu eda davasına yönelik talebini açıklamadığı, HMK'nun 119/1-ğ. maddesi uyarınca 1 haftalık kesin süre verilmesine rağmen davacının açıklama yapma yükümlülüğünü yerine getirmediği, davacı tarafın teminat mektubundan ötürü doğmuş veya doğabilecek teminat mektup komisyonu ve sair alacakların iptaline karar verilmesini ve müvekkil firmanın borçlu olmadığının tespitine yönelik talebi yönünden açık bir şekilde talep sonucunu bildirmediği gerekçesiyle davacı tarafın 6.600-TL tutarlı kesin ve süresiz teminat mektubunun hükümsüzlüğü talebinin reddine, davacı tarafın teminat mektubundan ötürü doğmuş ve ya doğabilecek teminat mektup komisyonu ve sair alacakların iptaline ve müvekkili firmanın borçlu olmadığının tespitine yönelik talebi yönünden HMK'nun 119/1-ğ.

ve 119/2. maddeleri uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; teminat mektubunun mahkemeden teslim alınması ile teminat işlevinin sona erdiğini, teminat mektubunun bankaya teslim edilmediğinin kabulü halinde de sonucun değişmeyeceğini, teminat mektubunu bankadan kimsenin tahsil edemeyeceğini, üzerinden 15 yıl geçmiş teminat mektubunun davalı tarafından ayakta tutulmaya çalışıldığını, ödenen komisyonların şubeden sorulmasını talep etmelerine rağmen bu talebin yerine getirilmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, teminat mektubunun hükümsüzlüğü ile doğmuş ve doğacak komisyon bedellerinin iptali istemine ilişkindir. Davacının, dava dışı ... ve ... hakkında yaptığı ihtiyati haciz başvurusu kapsamında İstanbul 6.ATM'nin 2007/34 Sayılı D.İş dosyasına, davalı bankanın muhatabı olduğu 17/01/2007 tarihli, davacının haksız çıkması halinde aleyhine ihtiyaci haciz kararı verilenlerin ve üçüncü şahsıların uğrayacakları zarara karşılık 6.600-TL ile sınırlı tazmin borcunu garanti eden kesin ve süresiz teminat mektubu sunduğu, ihtiyati haciz kararının İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasında infaz edildiği, borçlular hakkındaki takibin süresinde itiraz edilmemesi nedeniyle kesinleştiği, teminat mektubunun mahkemece 01/03/2007 tarihinde davacı vekiline iadesine karar verildiği ve 05/03/2007 tarihinde davacı vekiline iade edildiği anlaşılmaktadır.Niteliği gereği teminat mektubu hangi somut olaya ilişkin ve neyin teminatı olarak verilmiş ise ancak o sebepten kaynaklanan riskin gerçekleşmesi halinde paraya çevrilebilecektir.

Bahsi geçen teminat mektuplarının mahkemece davacıya iade edildiği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. Bahsi geçen teminat mektubunun davalı bankaya iade edildiğine ya da davalı banka nezdinde kaybolduğuna dair bir delil bulunmamakta ise de somut olayda teminat mektubu ile ihtiyati haciz kararı nedeniyle davacının tazmin borcu teminat altına alınmıştır. Bahsi geçen ihtiyati haciz kararının infaz edildiği ve esasa ilişkin icra takibinin de kesinleştiği, teminat mektubunun davacıya iadesine karar verildiği anlaşılmakla aradan geçen süre de dikkate alındığında dava konusu teminat mektubunun garanti ettiği borç sona erdiğinden banka yönünden risk kalmadığının kabulü gerekir. Bu sebeble teminat mektuplarının hükümsüzlüğünün tespiti talebi açısından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, reddine karar verilmesi doğru bulunmamıştır.Davacı vekilinin müvekkili hakkında teminat mektubundan dolayı tahakkuk etmiş ya da edecek komisyonların ve sair alacakların iptali, borçlu olmadığının tespiti taleplerini, asıl talebi olan teminat mektubunun hükümsüzlüğüne bağlı olarak talep etmiş olup, feri nitelikteki bu talepler hakkında HMK'nın 119/1-ğ ve 119/2 maddeleri gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Ancak davacı teminat mektubunun hükümsüzlüğünün tespitine ilişkin karar kesinleşinceye kadar doğacak komisyonlardan sorumludur. Kararın kesinleştiği tarihten ise teminat mektubunun hükümsüzlüğüne bağlı olarak komisyon tahakkuku yapılamayacağından bu hususta ayrıca bir karar verilmesine gerek bulunmamaktadır. Bu durumda davacının doğmuş ve doğacak komisyon ve sair alacakların iptali ile borçlu olmadığının tespiti talepleri yerinde değildir. Açıklanan nedenlerle; davacının teminat mektubunun hükümsüz kaldığının tespitine ilişkin talebi haklı olduğundan, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, bahsi geçen hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından davanın kısmen kabulüne;

... Bankası tarafından düzenlenen, davacının lehtarı olduğu, 17/01/2017 tarihli, ... sayılı, 6.600-TL tutarlı kesin ve süresiz teminat mektubunun hükümsüzlüğünün tespitine, doğmuş ve doğacak komisyon ve sair alacakların iptali ile borçlu olmadığının tespiti talebinin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03/03/2022 Tarih 2018/819 Esas - 2022/158 Karar sayılı kararının HMK.'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA;"Davanın kabulüne; ... Bankası tarafından düzenlenen, davacının lehtarı olduğu, 17/01/2017 tarihli, ... sayılı, 6.600-TL tutarlı kesin ve süresiz teminat mektubunun hükümsüz kaldığının tespitine, doğmuş ve doğacak komisyon ve sair alacakların iptali ile borçlu olmadığının tespiti talebinin reddine" İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;"Alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından yatırılan 112,71‬-TL nin mahsubu ile kalan 502,69‬-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafça yatırılan 148,61‬-TL peşin harçların davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı tarafından sarf edilen 1.000-TL bilirkişi ücreti, 98,90-TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 1.098,90-TL yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı vekili için AAÜT uyarınca takdir olunan 6.600-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,"Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Davacı tarafından sarf edilen 59,50-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

13/02/2025