Üçlü ticari ilişkide tahsil yetkisinin ticari defter kayıtlarıyla ispatı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/2447

KARAR NO 2025/980

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 27/10/2022

NUMARASI 2020/345 Esas - 2022/820 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 23/07/2020

İSTİNAF KARAR TARİHİ 16/06/2025

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili şirket ile davalı arasındaki ticari ilişki içerisinde müvekkil tarafından davalıya mal temin edildiğini ve hizmet karşılığı fatura düzenlendiğini, müvekkilin takip tarihi itibariyle 41.914.12-TL olan cari hesap alacağı davalı tarafından ödenmediğini, 12/08/2015 tarihli faturadan da görüleceği üzere müvekkil tarafından davalıya mal teslim edildiğini ve bu malların davalı tarafından teslim alındığı, İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... sayılı icra takibine davalının müvekkil şirketin alacağını sürüncemede bırakmak amacıyla itiraz ettiğini, davalının itirazının iptali ile takibin devamına, davalının takip tutarının % 20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, taraflar arasında 07/09/2015 tarihine kadar ticari ilişki olduğu ve buna karşılık akaryakıt bedelinin ödendiğinin ihtilafsız olduğunu, son ticari ilişkinin yaşandığı 07/09/2015 tarihine kadar tarafların ticari defterleri birbiri ile uyumlu olduğunu, müvekkilin en son 41.914,12-TL bedelli faturaya karşılık ... nolu çek ile ödeme yaptığını, işbu ödeme ile birlikte taraflar arasında alacak-borç ilişkisi kalmadığını, davacı tarafından dava dilekçesinde ibraz ettiği cari hesap ekstresinde 12/11/2016 tarihinde ... cari hesap başlıklı ve 41.914,12-TL'lık tek taraflı kesilmiş bir adet fatura mevcut olduğunu tüm ihtilafın bu faturadan kaynaklandığını, ihtilafa konu fatura içeriği bir hizmet veya mal teslimine ilişkin olmadığını, dava dışı ...

İnş. Ltd. Şti. ile davacı şirket arasındaki ihtilaftan kaynaklı olduğunu, davacı şirketin keyfi olarak 3. kişi şirketten olan alacağını müvekkili şirkete virman yoluyla yansıtmaya çalıştığını, dava dışı 3. kişi firmanın borcunun müvekkile yansıtılmasının yasa ve usule aykırı olduğunu, müvekkilin bu hususta yazılı veya sözlü kabul ve muvafakatı da bulunmadığını, müvekkilin cari hesap ekstresinin da ekte ibraz edildiğini ve alacak-verecek bulunmadığını, davacı tarafın dava dilekçesi ekinde ibraz ettiği fatura ise aynı miktarlı ancak 2015 tarihli bir başka faturaya ilişkin olduğunu ileri sürerek ihtilafa konu 12/11/2016 tarihli ... Cari Hesap virmanı işlemine kabul ve muvafakat edilmemesi sebebi ile haksız davanın reddi ile kötü niyetli takip sebebi ile %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacının ödenmeyen 41.914,12-TL cari hesap alacağı için davalı aleyhine başlattığını, davacı şirket ticari defter kayıtlarına göre, davacı şirketin 07/09/2015 tarihi itibariyle davalıdan herhangi bir alacağı kalmadığını, taraflar arasındaki borç alacak ilişkisinin sıfırlandığını, 12/11/2016 tarihinde ... Cari Hesap açıklaması ile yapılan 41.914,12-TL borç kaydı neticesinde, davacı şirketin 12/11/2016 tarihi itibariyle davalıdan 41.914,12-TL alacaklı duruma geldiğini, davalı ticari defter kayıtlarına göre, davalının 17/08/2015 tarihi itibariyle davacıya herhangi bir borcu kalmadığı hesabın sıfırlandığını, taraflar arasındaki uyumsuzluğun davacı ticari defterlerinde var olan ama davalı ticari defterlerinde olmayan 12/11/2016 tarihinde ...

Cari Hesap açıklaması ile yapılmış olan 41.914,12-TL borç kaydından kaynaklandığını, dava dışı ... şirketinin davalının fatura borçlarını garantör sıfatıyla ödemeyi taahhüt ettiğini, bu durumun taraflarında kabulünde olduğunu, ancak davacının, 41.914,12-TL cari hesap alacağının ... tarafından garantörlük kapsamında verilen ... numaralı çekin karşılıksız çıkması üzerine oluştuğunu, davacı taraf, dava dışı ... Şirketi'nin garantör sıfatıyla ödemeyi taahhüt ettiği borç kapsamında karşılıksız çıkan çeklerden davalının da sorumlu olduğunu bildirmişse de, mahkemece ... numaralı çekin ödenip ödenmediği hususunda ... bankasına yazılan müzekkereye çekin dava dışı ... tarafından düzeltme hakkı kullanılarak elden tahsil edildiğinin bildirildiği dolayısıyla cari hesap alacağının ödendiği davacının bu kapsamda herhangi bir sorumluluğunun kalmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; Garantör sıfatı ile müvekkili şirketin davalıdan olan tüm alacaklarından müteselsil sorumlu olan dava dışı ... garantör sıfatıyla müvekkili şirkete ... Bankası'na ait 12.11.2015 tarihli ve ... çek numaralı 97.067,23-TL tutarındaki çeki keşide ettiği ve müvekkili şirketten çek bedelinden davacının borcu tutarınca virman işlemi yapılmasını talep ettiğini, ... Denizcilik tarafından 21.12.2015 tarihli çek erteleme talep formu ile erteleme talep ettiğini, ertelenen çek için müvekkili şirkete bu kez çek erteleme formundan görüleceği üzere 892.697,05-TL bedelli çekleri keşide ettiğini, bu çeklerin de bankaya ibrazında karşılıksız olduğunu, karşılıksız çeklere istinaden davalının cari hesabında yapılan virman işlemi ters kayıt işlemi yapılarak hukuka ve muhasebe tekniğine uygun olarak düzeltildiğini, müvekkili şirketin davalıdan olan tüm alacaklarından müteselsil ve müşterek olarak sorumlu olan dava dışı ...

davaya ve icra takibine konu fatura bedelinin garantör sıfatıyla ödenmesi için müvekkili şirkete keşide ettiği ... numaralı çek ödenmemesi nedeniyle dava dışı garantör ...'e iade edildiğini, banka müzekkeresinin hatalı yorumlanması nedeniyle hatalı karar verildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Davalıya satılıp teslim edildiği ileri sürülen bir adet fatura bedelinin davalıdan tahsili istemine ilişkin başlatılan icra takibine ilişkin itirazın iptali istemine ilişkindir.Davacının davalı adına düzenlenen fatura muhteviyatı ürünlerin davalı tarafından teslim alındığı hususunda uyuşmazlık yoktur. Uyuşmazlık; davacının yetkili akaryakit bayii olan ... tarafından davalıya teslim edilen akaryakıt bedelinin tahsil etme yetkisi olup olmadığı noktasındadır. Elde ki dava ve benzer davalarda incelendiği üzere davacı ile ... arasında yetkili satıcı sözleşmesi imzalandığı, faturaların bizzat müşteri üçüncü şahıslar adına düzenlendiği; ödemeyi ...'in çek vererek yaptığı; ...'in somut davada da başka müşterilerle birlikte bir adet çek verdiği ve bu çekin karşılıksız çıktığı hususunda uyuşmazlık yoktur.Alınan kök bilirkişi raporunda;

Davacı şirket vekili tarafından İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasıyla 12/08/2015 tarihli 41.914,12-TL tutarlı faturaya dayanarak davalı borçlu aleyhinde başlatılan icra takibinde alacağın tahsilinin istenildiği davacı tarafından davalıya düzenlenen 10 adet faturanın davalının ticari defterlerinde kayıt bulunduğu, davacı şirketin 07/09/2015 tarihi itibariyle davalıdan herhangi bir alacağı kalmadığı, taraflar arasındaki borç alacak ilişkisinin sıfırlandığı, 12/11/2016 tarihinde ... Cari Hesap açıklaması ile yapılmış olan 41.914,12-TL borç kaydı neticesinde, davacı şirketin 12/11/2016 tarihi itibariyle davalıdan 41.914,12-TL alacaklı durumda geldiği, davalı ticari defter kayıtlarına göre, davalının 17/08/2015 tarihi itibariyle davacıya herhangi bir borcu kalmadığı hesabın sıfırlandığı, taraflar arasındaki uyumsuzluğun kaynağının, 12/11/2016 tarihinde ...

Cari Hesap açıklaması ile yapılmış olan 41.914,12-TL borç kaydından kaynaklandığı, davacı şirket ticari defterlerinde davalıya borç kayıt edilmiş bulunulan 41.914,12-TL'nın borç kaydının yapılmaması gerekeceği, dava dışı ... (garantör) şirketinin çekinin karşılıksız çıkması durumunda davalının sorumlu olup olmayacağının mahkemenin takdirinde olduğu, ek bilirkişi raporunda; ... Denizcilik..Ltd. Şti.'ne ait olan ... no.lu karşılıksız işlem görmüş olan çekin, elden ödenmiş olduğunu bildirdiklerini,davalı defterlerinde 17.8.2015 tarihinde makbuz karşılığında alacak hesabının kapatıldığı görüldüğü, 7.9.2015 tarihinde ... nolu çeke dayanılarak borcun kapatıldığı, ancak davacı iddiasına göre çekin karşılıksız çıkması üzerine 12.11.2016 tarihinde tekrar alacak olarak kaydedildiği, ...

Ltd. Şti'nce düzenlenmiş ve davacıya verilen belgede 18.8.2015 tarihli (virman listesine göre davacıya içlerinde (davalı * ... Ticaret Ltd. Şti. * ... Deniz Yolcu Eşya) bulunan üç müşteri için 12.11.2015 vadeli 97.067,23-TL tutarlı ... numaralı çekin verildiğinin belirtildiğini, her ne kadar davacı cevaba cevap dilekçesinde ... Ltd. Şti'nin davanın tarafları arasında aracılık yaptığı, bu nedenle müeselsilen garantör sıfatı ile sorumlu olduğu bu yüzden çeki kabul ettiklerini ileri sürdüğü yolunda kanaat bildirmişlerdir.Aynı nedenle davacının taraf olduğu; yapılan yargılamalarda tesbit edildiği üzere müflisin kayıtlarına ulaşılamadığı, ancak anılan dosyalarda yapılan tesbitlere göre, ... şirketinin davalı gibi aracılık ettiği alıcılara teslim edilen akaryakıtların bedelinin ...'e ödendiği, ...

müşteriden ödeme almadan davacıya ödeme yaptığı kabul edilemeyeceğinden üçüncü şahıslara teslim edilen akaryakıtlara karşılık ... çekleri ile davacıya ödeme yapıldığına göre; davacının ...'e müşterilerden ödeme alma yetkisi verdiğinin kabulü gerektiği gibi davalının ticari defterlerinde ...'e yapılan ödeme kaydı ile hesabın kapatıldığı, davalının ödemesinin diğer iki müşterinin borcuna karşılık ... çekinin davacı tarafından kabul edildiği, ...'in iflasından evvel son aldığı 892.697,05-TL bedelli ... numaralı çekin karşılıksız çıkması ardından iflası üzerine; bu kez adına fatura düzenlediği müşterileri adına ilamsız takip başlattığı; taraflar arasında üçlü bir ilişki olduğu üçlü ilişkide üçüncü şahıslara adına fatura düzenlemekle birlikte;

bedellerini ...'den tahsil ettiği, bu ilişkide ...'in verdiği çeklerin iflası üzerine yeniden ters kayıt yapılarak ödeme davacının yetkili bayisine yapılmasına rağmen yeniden satım ilişkisinin borçlusu davalı olduğundan bahisle davalıya başvurulamayacağının kabulü gerektiğinden davanın reddine ilişkin kararda isabetsizlik bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle; davacı şirketin üçüncü şahıslara ... aracılığıyla satış yapıp; ... çekleri ile ödeme alması karşısında fiilen ...'e tahsil yetkisi verdiğinin davacının ticari defterlerinde yapılan inceleme ile belirlendiği, ... davacı nezdinde sadece garantör değil borçlu sıfatını haiz olduğu, üçüncü kişilere sattığı motorinin borçlusu olarak ...'i kabul ettiği anlaşıldığından aksi yönde ki istinaf nedeni yerinde görülmeyen davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile kalan 534,7‬0-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 16/06/2025