Gerekçesiz kararın kamu düzenine aykırılığı nedeniyle kaldırılması

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/2331

KARAR NO 2025/890

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 11/04/2022

NUMARASI 2020/429 Esas - 2022/291 Karar

DAVA

Menfi Tespit-Çek İstirdadı

Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; Davacı müvekkili müşterisi ... san. ve Tic Ltd Şti tarafından ... Bankası Ulus Mahallesi İstanbul Şubesi nezdinde ki TR... Ol IBAN no' lu hesaptan keşide edilerek çek, davacının istemi dışında kaybedildiğini,ödeme yasağı kararı verilmesi talebiyle İstanbul 1. ATM'nde 2020/15 sayıyla çek iptali davası açıldığını, kaybedilen çeke dayalı olarak davalı tarafından müvekkili aleyhinde İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasıyla kambiyo senetlerine özgü yolla icra takibi başlatıldığını, borcu kabul etmediklerini, borca itiraz ettiklerini, takip dosyasında borçlu olmadıklarının tespitine, çekin istirdadına davalının kötüineyet tazminatı ile mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkilinin anılan çekte ciranta, çekin meşru ve haklı hamili sıfatına haiz olduğunu, Davacının her ne kadar imza ve cironun kendisine ait olmadığını iddia etmiş ise de müvekkili takibe konu çeki ciro yoluyla elde ettiğinden imzaların kimler tarafından atıldığını bilmesinin mümkün olmadığını, davacı imza ve ciroya itiraz etmiş ise de dava dilekçesinde de herhangi bir delil gösterilmediğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; Adli Tıp Kurumu'ndan alınan raporda; inceleme konusu çekte ... adına atılı 1. ciro imzası ile ...'ın mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından farklılıklar saptandığından söz konusu imzanın mevcut mukayese imzalarına kıyasla ...'ın eli ürünü olmadığının tespit edildiğini, davacının icra takibine konu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine,davacının takip konusu çekin istirdatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davacı vekili; menfi tesbit talebinin kabulüne karar verilmiş ise de; davacı hamilin rızası dışında çıkan çekin istirdadı talepleri ile kötüniyet tazminatı taleplerinin reddine karar verilmesi bakımından istinaf ettiklerini, müvekkilinin çek alacaklılarını tanımadığı gibi ticari ilişkisi bulunmadığını, icra takip ödeme emri geldiğinde alacaklıdan haberdar olduğunu ciro silsilesinin koptuğunu belirterek kararın red edilen talepleri bakımından kaldırılarak kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; İİK 72/2 maddesi uyarınca açılan menfi tesbit davası ve TTK nın 792 maddesi uyarınca açılan çekin istirdadı davasıdır. TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir.

Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır. 6100 sayılı HMK'nın 297 ve 298. maddeleri uyarınca mahkeme kararları, asgari olarak iki tarafın iddia ve savunmalarının özetlerini, incelenen maddi ve hukuki olayın özünü, mahkemeyi sonuca götüren gerekçelerin neler olduğu hususlarını ihtiva etmelidir. Anayasanın 141. maddesinin 3. fıkrası hükmü de mahkeme kararlarının gerekçeli olması gerektiğini düzenlemektedir.

Dolayısıyla gerekçe, bir hükmün olmazsa olmaz unsurudur. Taraflar, ancak kararlara konulması gereken gerekçeler sayesinde hükmün hangi maddi ve hukuki nedene dayandırıldığını anlayabilirler. Ayrıca, karar aleyhine yasa yollarına başvurulduğunda da denetim sırasında gerekçe sayesinde kararın usul ve yasaya uygun olup olmadığı denetlenebilir. Gerekçeli kararda davacının çek istirdadı ile ilgili talebinin red edildiğinden başkaca kararda bu talep ile ilgili hiç bir ibare yoktur.Kararın gerekçesiz olması, kamu düzenine ilişkin bir aykırılık olup delillerin hiç değerlendirilmemiş olduğu derecesinde yargılama işlemlerinin eksik bırakıldığının kabulü gerekir. Zira HMK’nın 355. maddesi gereği de Bölge Adliye Mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir.

Menfi tesbit isteminin kabulüne ilişkin karar taraflarca istinaf edilmemiştir. Davacının şikayeti üzerine İstanbul C Başsavcılığının 2020/97807 Esas sayılı dosyasında soruşturma yapıldığı yazışmalardan anlaşıldığından, davacının çek istirdadı talebine ilişkin delilleri, soruşturma dosyası içeriği incelenerek sonucuna göre gerek çek istirdadı gerekse davacının kötüniyet talebi hususunda karar verilmek üzere kararın kaldırılarak, dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/04/2022 Tarih 2020/429 Esas - 2022/291 Karar sayılı hükmün HMK'nın 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA; "Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" Yatırılan 80,70-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-g maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 02/06/2025