Kambiyo takibinde fazla ödemenin sebepsiz zenginleşme yoluyla tahsili
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/1584 E. 2025/907 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Alacakistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: Sebepsiz zenginleşme mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Kambiyo senedine dayalı icra takibinde borçlunun takipten önce ve sonra alacaklıya yaptığı, dekontlarda ilgili çeke atıfla yapıldığı açıkça belirtilen ve ihtilaf konusu edilmeyen ödemeler, TBK 100 uyarınca öncelikle ferilere mahsup edilerek hesaplanır; bu hesaplama sonucu alacaklının gerçek alacağını aşan ödemeler sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir. Aynı çeke ilişkin icra hukuk mahkemesinde görülen ayrı bir davanın sonucu, eldeki sebepsiz zenginleşme davasıyla çelişkili bir sonuca varmıyorsa bekletici mesele yapılmasını gerektirmez.
Ele alınan sorunlar
İcra hukuk mahkemesindeki davanın sonucunun bekletici mesele yapılması gerektiği iddiası → ret
İddia: Davalı vekili, davanın esasını etkileyen icra hukuk mahkemesi dosyasının sonucu beklenmeden karar verildiğini, icra emrinin iptaline karar verildiği halde bu sonucun beklenmediğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: İcra hukuk mahkemesi dosyasında takip tarihine kadar yapılan hesaplamanın eldeki dava ile tezat oluşturacak bir sonuca varılmadığı, takipten önceki ödemelerin düşülmesi suretiyle takibin 26.902,83-TL bakiye alacak ve 80,71-TL komisyon olmak üzere 26.983,54-TL olarak devam etmesi gerektiğinden bahisle ödeme emrinin kısmen iptaline karar verildiği anlaşılmakla, icra hukuk dosyasının sonucunun beklenmesinin eldeki davaya etkisi olmayacağından davalının bu yöndeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Fazla ödeme miktarının ve tahsil harcının hesaba dahil edilmesinin isabetli olup olmadığı → ret
İddia: Davalı vekili, bilirkişi raporlarının birbiriyle çelişkili olduğunu, mahkemece itiraz olarak ileri sürülmeyen 910-TL tahsil harcının dikkate alınarak davanın kabulüne karar verildiğini, kazanılmış hak ilkesi ve tarafsızlığın ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Dava dışı keşideci tarafından davacı lehdara keşide edilen ve diğer davacılara cirolanan çekin karşılıksız çıkması üzerine davalı alacaklı tarafından başlatılan icra takibinden önce ve sonra davacılar tarafça davalıya banka aracılığıyla çeşitli tarihlerde ödemeler yapıldığı, bu ödemelerin dekontlarda dava konusu çeke atıfla yapıldığının açıkça belirtildiği ve ihtilaf dışı olduğu, bilirkişi incelemesinde kısmi ödemelerin öncelikle ferilere sayılıp bir sonraki tarihe kadar kalan alacağa faiz işletilerek davalının alacağının TBK'nın 100. maddesine uygun şekilde hesaplandığı, bu hesaplamaya göre davacıların 48.521,49-TL fazla ödeme yaptığının tespit edildiği; davacıların çek keşidecisi olmadığından çek tazminatından sorumlu olmadıkları; mahkemece tespit edildiği üzere fazla ödemelerden kaynaklı ayrıca 910-TL tahsil harcı ödenmiş olup bu miktarın da ilavesiyle davacıların fazla ödemesinin 49.000-TL'yi aştığı anlaşılmakla, davanın kabulüne dair verilen kararda isabetsizlik bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Kambiyo takibi sırasında yapılan kısmi ödemelerin TBK 100 uyarınca mahsup edilerek fazla ödemenin sebepsiz zenginleşme yoluyla geri alınabileceğine ve aynı çeke ilişkin icra hukuk mahkemesi davasının sonucunun, çelişkili bir sonuca varmadığı sürece bekletici mesele yapılmasını gerektirmediğine ilişkin tespitler bakımından bölgesel ikna edici emsal değer taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
sebepsiz zenginleşme↗ kambiyo senetlerine mahsus takip↗ TBK 100↗ kısmi ödemenin mahsubu↗ bekletici mesele↗ çek tazminatı↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2022/1584
KARAR NO 2025/907
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 02/06/2022
NUMARASI 2020/662 Esas 2022/565 Karar
DAVA
Alacak
Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; müvekkillerinin ... Bankası 14.01.2019 tarihli ... nolu 100.000-TL meblağlı çeki davalıya verdiklerini, çekin karşılıksız çıkması üzerine müvekkili ...Ltd Şti'nin bahsi geçen çek için olduğunu belirterek davalıya kısım kısım toplamda 75.000-TL havale ettiğini, davalının ayrıca 15.04.2019'tarihinde 1.600-TL garanti bedelini tahsil ettiğini, ödemelere rağmen davalının 13.05.2019 tarihinde Küçükçekmece ... İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyası ile müvekkilleri hakkında 58.328,77-TL miktarlı kambiyo senetlerine mahsus takip başlattığını, müvekkilinin henüz ödeme emrinin tebliğ edilmediği aşamada davalıya toplamda 8.100-TL havale yaptığını, ayrıca 18.08.2019 tarihli ... seri nolu 5.000-TL meblağlı çek ile 25.07.2019 tarihli ...
seri nolu 5.752-TL meblağlı toplam 10.752-TL meblağlı iki adet çeki verdiğini, Küçükçekmece 3. İcra Hukuk Mahkemesi'ne sunulan 28.08.2020 tarihli bilirkişi raporuna göre takibin 26.983,54-TL miktarla açılması gerektiğinin tespit edildiğini, bu miktarın BK. 100. maddeye göre kapak hesabı yapıldığında müvekkillerin 49.000-TL fazla ödeme yaptığını, davalının bu miktar kadar sebepsiz zenginleştiğini belirterek müvekkillerinin cebr-i icra tehditi altında ödemek zorunda kaldığı 49.000-TL'nin ödeme tarihi itibariyle avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, davalı hakkında kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre TBK'nın 100. maddesi uyarınca hesaplama yapıldığı ve fazla ödemenin 48.521,49-TL olarak hesaplandığı, icra dosyasında yapılan incelemede davacı tarafından icra dosyasına 53.760-TL ödeme yaptığı ve bu ödemeye ilişkin 910-TL tahsil harcı yatırdığı, bilirkişi incelemesinde bu miktarın dikkate alınmadığı, bilirkişi tarafından hesaplanan tutara bu miktar da eklendiğinde davacının talebinin haklı olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 49.000-TL'nin 06/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili; bilirkişi raporlarının birbirleriyle çelişkili olduğunu, davanın esasını etkileyen dosyaların sonucu beklenmeden karar verildiğini, icra hukuk mahkemesi kararıyla icra emrinin iptaline karar verildiği halde sonucunun beklenmediğini, aleyhe hususları kabul etmemekle beraber bilirkişi raporlarında davacının bir miktar fazla istemde bulunduğunun tespit edildiğini,mahkemece itiraz olarak ileri sürülmeyen 910-TL tahsil harcını dikkate alarak davanın kabulüne karar verdiğini,kazanılmış hak ilkesi ve tarafsızlığın ihlal edildiğini, mahkemece savunmalar ve itirazların dikkate alınmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, davalı tarafından davacılar aleyhinde başlatılan kambiyo takibinde fazla ödenen tutarın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan tahsili istemine ilişkindir. Davalı alacaklı tarafından, dava dışı ..Ltd Şti tarafından davacı ...Ltd Şti lehine keşide edilen, davacı lehdar tarafından sırasıyla diğer davacılar ... ve ...'a cirolanan 14/01/2019 tarihli 100.000-TL bedelli çekin karşılıksız çıkması üzerine davalı alacaklı tarafından davacılar ve dava dışı keşideci hakkında 13/05/2019 tarihinde 50.000-TL çek bedeli, 3.178,77-TL işlemiş faiz, 150-TL çek bedeli, 5.000-TL çek tazminatı olmak üzere toplam 58.328,77-TL alacağın tahsili için icra takibi başlatılmıştır. Davacı tarafça davalıya dava konu çeke atıf yapılarak icra takibinden önce 30/01/2019 tarihinde 30.000-TL, 25/02/2019 tarihinde 20.000-TL, 20/03/2019 tarihinde 5.000-TL, 02/04/2019 tarihinde 10.000-TL 22/04/2019 tarihinde 10.000-TL banka aracılığıyla ödeme yapıldığı, davalının banka çek sorumluluk tutarı 1.600-TL'yi 15/04/2019 tarihinde tahsil ettiği, davacı tarafça icra takibinden sonra ise 15/05/2019 tarihinde 4.000-TL, 16/05/2019 tarihinde 4.100-TL banka aracılığıyla ödeme yapıldığı, 16/07/2019 tarihinde 20.000-TL, 06/09/2019 tarihinde 53.760-TL icra dosyasına ödeme yaptığı anlaşılmaktadır.
Banka havale dekontlarında ödemenin dava konusu çek için yapıldığı açıkça belirtilmiş olup, ödemeler ihtilaf dışıdır. Bilirkişi incelemesinde kısmi ödemeler öncelikle ferilere sayılarak bir sonraki tarihe kadar kalan alacağa faiz işletilerek davalının alacağı TBK'nın 100. maddesine uygun bir şekilde hesaplanmış, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacıların 48.521,49-TL fazla ödeme yaptığı tespit edilmiştir. Davacılar çek keşidecisi olmadığından çek tazminatından sorumlu değildir.Mahkemece tespit edildiği üzere,fazla ödemelerden kaynaklı ayrıca 910-TL tahsil harcı ödenmiş olup, bu miktarın da ilavesi ile davacıların fazla ödemesi 49.000-TL'yi aşmaktadır. Davalı tarafça mahkemece icra hukuk mahkemesinde görülen davanın sonucun beklenmesi gerektiği ileri sürülmüş ise de anılan davada takip tarihine kadar yapılan hesaplamanın eldeki dava ile tezat oluşturacak bir sonuca varılmadığı, takipten önceki ödemelerin düşülmesi suretiyle takibin 26.902,83-TL bakiye alacak ve 80,71-TL komisyon olmak üzere 26.983,54-TL olarak devam etmesi gerektiğinden bahisle ödeme emrinin 31.345,23-TL yönünden iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu halde icra hukuk dosyasının sonucunun beklenmesi eldeki davaya etkisi olmayaacğından davalının aksi yöndeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; mahkemece davanın kabulüne dair verilen kararda isabetsizlik olmadığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 3.347,19-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 837-TL harcın mahsubu ile kalan 2.510,19-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 19,50-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.04/06/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/73185 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi