Franchise sözleşmesinin süresinden önce feshinde cezai şart ve faiz türü uyuşmazlığı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1199

KARAR NO 2025/1364

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 17/02/2022

NUMARASI 2018/1182 Esas - 2022/71 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Franchise Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 28/12/2018

Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında "..." ismi ile "..." logosunun kullanımı için çiğ köfte satışı yapılması amacıyla önce 05/07/2016 (Esenyurt),akabinde 09/11/2016 tarihli (Beylikdüzü) sözleşme imzalandığını, sözleşmenin 1. maddesinde işletmecinin 5 yıllık süre dolmadan işletmeyi kapatamayacağı aksi halde sözleşmenin 25. maddesinde düzenlenen cezai şartın ödeneceğini kabul ettiğini, ayrıca davalının 09/11/2016 tarihli sözleşmede belirtilen Beylikdüzü adresinde başka bir çiğ köfte bayiliği işlettiğinin tespit edildiğini; bunun üzerine müvekkilinin davalıya noterden gönderdiği 12/11/2018 tarihli ihtarla sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini ileri sürerek sözleşmelerin 25. Maddesi uyarınca ayrı ayrı 50.000-TL olmak üzere toplamda 100.000-TL'nin yedi gün içinde ödenmesinin istenildiğini, ödeme yapılmayınca İstanbul 24.

İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra takibinin başlatıldığını ancak davalının takibe itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının icra takibine itirazının iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacı şirketin sahip olduğu markanın kalitesinin devamlılığını sağlayamadığını, müvekkiline kaliteli ürünler göndermediğini, müşterilerin ürünleri iade ettiğini, bu nedenlerle müvekkilinin zarara uğradığını ve iki dükkanın kapatılmak zorunda kalındığını, sözleşmeleri bu şekilde ihlal eden davacı olduğundan müvekkiline sorumluluk yüklenemeyeceğini, Beylikdüzü adresindeki dükkanın müvekkiliyle bağlantısı olmayan başka bir kişi tarafından çalıştırıldığından rekabete aykırı davranışın bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davalının kendisine kalitesiz ürünler gönderilmesi nedeniyle davacıya gönderdiği ihtar veya iade faturası bulunmadığından savunmanın ispatlanamadığı, her iki işyerinin de davalı tarafından kapatılmasının sözleşmeye aykırılık teşkil ettiği; davalının ticari kayıtlarının bilirkişi tarafından incelenmesinde talep edilen cezai şartın davalının mahvına sebep olacağı anlaşıldığından, toplam 100.000-TL cezai şarttan %75 oranda tenkis yapılarak,hükmedilen miktar üzerinden vekalet ücretine hükmedildiği ve alacağın likit olmadığı gerekçesiyle, davalının İstanbul 24. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takibine yaptığı itirazın kısmen iptali ile takibin 25.000-TL cezai şart alacağı üzerinden devamına,alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %19,50 ve değişen oranlarda avans faizi uygulanmasına,tenkis nedeniyle fazla talebin ve icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, davacının taze, kaliteli ve katkısız ürün akışını sağlayamadığı için müvekkilinin müşteri kaybına bağlı olarak zarara uğradığından iki işyerini de vaktinden önce kapatmak zorunda kaldığını; davacının bayi denetleme formlarında müvekkiline 100 puan verdiğini; davacının müvekkiline gönderdiği kalitesiz ürünlerdeki (lahmacun, içli köfte gibi) sorunlarla ilgili müvekkili çalışanı ... tarafından davacı yetkilisi Serhat'a whatsapp'tan bildirildiğini, bu yazışmaların ve fotoğrafların sunulduğunu, ürün kalitesindeki sıkıntılar devam ettiğinden iki işyerinin de kapatıldığını; müvekkilinin rekabet yasağına aykırı davranmadığını, işyerinin bulunduğu yerde başka firma üzerinden iş yapmadığını, orayı başkasının işlettiğini;

davanın reddedilen talebinin 75.000-TL olmasına rağmen bu miktar üzerinden müvekkili lehine vekalet ücretine karar verilmesi gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, franchise sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart alacağın tahsili için başlatılmış icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.Taraflar arasında imzalanan 05/07/2016 ve 09/11/2016 tarihli sözleşmelerin 1. maddesinde belirtilen adreslerdeki satış noktasında davacının, ... isminin ve kullanım hakkını 5 yıl süreyle davalı işletmeciye vermeyi kabul ettiği, sözleşmenin 5 yıllık süre dolduğunda kendiliğinden sona ereceği, işletmecinin süre dolmadan işletmeyi hiç bir koşulda kapatmayacağı aksi halde sözleşmenin 25. maddesindeki cezai şartın muaccel hale geleceği;

25. maddede , sözleşmenin herhangi bir hükmünün davalı tarafından ihlali halinde, şirketin hiçbir ihtar yahut bildirime gerek kalmaksızın sözleşmeyi tek taraflı ve derhal feshetme hakkına sahip olduğu, bu halde davalının, davacıya 50.000-TL cezai şart ödeyeceği düzenlenmiştir.Davacı davalıya gönderdiği 12/11/2018 tarihli ihtarnameyle, her iki satış noktasının da davalı tarafından kapatıldığı, Esenyurt'taki işyerinde rekabet yasağına aykırı olarak başka bir çiğ köfte firmasının bayiliği bulunduğu beliritlerek her iki sözleşmenin de haklı olarak fesh edildiği, sözleşmenin 25. maddesine göre her iki sözleşme için toplam 100.000-TL cezai şart ve 2.571-TL cari hesap alacağının tebliğden itibaren 7 gün içinde ödenmesi istenilmiştir.Davalı ise cevabi ihtarıyla iddiaların kabul edilmediği, davacının davalıya kaliteli ürün sevk etmediğinden müşteri kaybettiği, ürünlerdeki sorunların davacıya yazılı ve görsel olarak whatsapp'tan gönderildiği, davalının işyerlerini açmak için yaptığı 85.000-TL kadar zarar ettiği, rekabet yasağına aykırı davranılmadığı bildirilmiştir.

Sözleşme ilişkisinde davalının da her iki işyerini süresinden önce kapattığı sabittir.Uyuşmazlık davacının her iki sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı, bunun sonucunda da sözleşmenin 1,25 maddelerine göre cezai şart talep edip edemeyeceği noktasındadır. Davacı, davalıya gönderdiği fesih ihbarında fesih sebebi olarak davalının 5 yıllık süre dolmadan her iki işyerini kapattığı ve Esenyurt'taki işyerinde davalının başka çiğ köfte firmasının bayiliğini yaptığından rekabet yasağına aykırı davranması gösterilmiştir. Davalı her iki işyerini de süresinden önce kapattığını kabul etmekte ancak bunun sebebinin davacının kendisine bozuk ürün gönderdiğini savunmuştur.Davalı bu hususta çalışanı ... 'in, davalı yetkilisi Serhat'a gönderdiği 23/06/2017, 09/09/2017, 26/02/2018 ve 13/04/2018 tarihli lahmacun ve içli köfte ürünlerinin fotoğraflarını içeren whatsapp yazışmalarını sunmuştur.

Davacı, bu yazışmaları kabul etmeyerek, davalının her hangi bir ürün iadesi yapmadığını belirtmiştir. Buna göre sözleşme tarihleri 05/07/2016 ile 09/11/2016 tarihlerinden 12/11/2018 davacının sözleşmeleri feshi ihbar tarihine kadar, davalı, ürünlerde sorun yaşadığına dair davacıya gönderdiği bir ihtarname veya iade faturası sunmamıştır.Davacının Bayi denetleme formlarında davalıya 100 puan vermesinin işyerlerinin kapatılması karşısında önemi yoktur.Davalının sözleşmelerin 1. maddesine aykırı olarak 5 yıllık süre dolmadan her iki satış noktasını kapatması nedeniyle, davacının sözleşmeleri feshinin haklı olduğu ve cezai şart talep edebileceği sonucuna varılmıştır. İcra takip dosyasında davacı 2.571-TL bakiye cari hesap alacağı ve 100.000-TL cezai şart alacağı olmak üzere toplam 102.571-TL'nin, 2.571-TL'sinin %19,5 avans faizi ve 100.000-TL'nin %9 yasal faiziyle tahsilini istemiş ve faiz oranlarındaki artıştan doğan talep haklarını saklı tuttuklarını belirtmiştir.

Davacı davada harca esas değeri 100.000-TL göstermiş olup cari hesap alacağını dava konusu etmemiştir. Mahkemece cezai şarttan tenkis yapılarak takibin 25.000-TL cezai şart asıl alacağı üzerinden devamına, %19,50 ve değişen oranlarda avans faizi uygulanmasına karar verilmiş ise de ,alacaklı davacı icra takibinde %9 oranda yasal faiz istemiştir. Takibin 25.000-TL cezai şart alacağına %9 faiz oranını geçmemek üzere değişen oranlarda yasal faiz işletilerek devamına karar verilmesi gerekirken,avans faizi işletilmesine karar verilmesi yerinde olmamıştır. Davacı tarafından , davalının rekabet yasağına aykırı davrandığı iddiası mahkemece reddedilmiş ve karar davacı tarafça istinaf edilmediğinden bu kısım kesinleşmekle üzerinde durulmamıştır.Fahiş cezai şarttan tenkis yapılması hakimin takdirine bağlı olup, tenkis edilen miktar bakımından ise karşı taraf yararına yargı gideri ve vekalet ücretine hükmedilemeyeceği gibi ,dava kabul edilmişcesine yargı giderine hükmedileceğinden davalı vekilinin bu yönlere ilişkin istinaf nedeni haklı bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle,icra takibinde ki talep edilen yasal faizi aşacak şekilde alacağa avans faizi işletilmesine karar verilmesi yerinde olmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne ,kararın kaldırılmasına yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından yeniden karar verilmesine , kararın kesinleşen kısımları dikkate alınarak itirazın kısmen iptaline ,alacağa yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/02/2022 Tarih 2018/1182 Esas - 2022/71 Karar sayılı kararının HMK'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA;"Davalının İstanbul 24. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra takibine itirazının 25.000-TL cezai şart asıl alacağı üzerinden iptaline ve bu tutara takip tarihinden itibaren %9 faiz oranını geçmemek üzere değişen oranlarda yasal faiz işletilerek takibin devamına, fazla istemin tenkis nedeniyle reddine,Davacının icra inkar tazminatı isteminin reddine"İlk derece yargılamasına ilişkin olarak;"Alınması gereken 1.707,75-TL nispi karar ve ilam harcından mahkeme veznesine yatırılan 1.194,89-TL peşin harcın mahsubu ile kalan 512,86-TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yatırılan 1.230,79-TL peşin harçların davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı tarafından yapılan 2.550-TL bilirkişi ücreti ve 130,70-TL posta masrafı olmak üzere toplam 2.680,70-TL yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı lehine taktir olunan 5.100-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, "Davalı tarafından yatırılan 427-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,Davacı tarafından yapılan 69,50-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

18/09/2025