Görev alanına ilişkin usulden reddin istinafında esastan ret
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2023/371 E. 2023/256 K. · · İlk derece: TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Genel kurul kararının iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalGörev ve yetkiDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)
Davacının nitelemesi: Görev mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
künye-çıkarımı: GK iptali
Gerekçe özeti
Bir davanın görevli mahkemesi, davanın açıldığı tarihteki mevzuata göre kesinleşir; yargılama sırasında yeni bir asliye ticaret mahkemesi kurulup faaliyete geçirilse bile, bu kuruluşa ilişkin HSK kararı ancak faaliyete geçtiği tarihten sonra açılacak davalara uygulanır. Geçiş hükmü niteliğinde açık bir kanuni düzenleme bulunmadıkça, dava tarihinde görevli olan (asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla bakan) asliye hukuk mahkemesi, sonradan kurulan asliye ticaret mahkemesine dosyayı devir veya görevsizlik kararıyla gönderemez; görev o mahkemede devam eder.
Ele alınan sorunlar
Dava tarihinden sonra kurulan Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olup olmadığı → ret
İddia: Davalı vekili, dava konusunun Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesine ait olduğunu, asliye ticaret mahkemesi kurulu olan bir yerde asliye hukuk mahkemesinin ticaret mahkemesi sıfatıyla yargılamayı sürdürmesinin HSK'nın iradesine ve amacına aykırı olduğunu, kararın kaldırılarak Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: HMK'nun 1. maddesi uyarınca mahkemelerin görevi ancak kanunla düzenlenir. Davanın açılmasının en önemli sonuçlarından biri, açıldığı andaki görevli ve yetkili mahkemenin belirli hâle gelmesidir; bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez. Dava 29/07/2019 tarihinde Şarköy Asliye Hukuk Mahkemesinde (asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla) açılmışken, Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi ancak 01.09.2021 tarihinden itibaren faaliyete geçirilmiştir. Bu kuruluşa dayanak olan HSK kararı 01.09.2021 tarihinden itibaren uygulanmak üzere verilmiş olup, ancak bu tarihten sonra açılacak davalara ilişkin olarak uygulanabilir; geçiş hükmü niteliğinde kanuni bir düzenleme bulunmaksızın yargı çevresi belirlemeye ilişkin bu karar dayanak gösterilerek davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğundan reddedilip dosyanın yeni kurulan asliye ticaret mahkemesine gönderilmesi doğru değildir. Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki içtihat uyuşmazlığı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin ilamıyla, davanın açıldığı tarih itibariyle görevli olan asliye hukuk mahkemelerinin (asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla) baktıkları derdest dosyaları yeni kurulan ve yetki çevresi belirlenen asliye ticaret mahkemelerine devir ya da görevsizlik kararı ile gönderemeyeceği, bu mahkemelerin görevli olduğu yönünde giderilmiştir. Bu nedenle davanın açıldığı tarih itibariyle Şarköy Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Yeni kurulan asliye ticaret mahkemelerinin görev alanının, dava tarihinden önce açılmış ve halihazırda asliye hukuk mahkemesinde (asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla) derdest olan dosyaları kapsamayacağına, görevin dava tarihindeki duruma göre belirleneceğine ilişkin tespit, benzer geçiş dönemi uyuşmazlıklarında yol gösterici niteliktedir.
Usul tespitleri
- Görevli mahkeme
- Dava tarihi itibariyle görevli olan asliye hukuk mahkemesi (asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla), yargılama sırasında yeni kurulan ve yetki çevresi belirlenen asliye ticaret mahkemesine görevsizlik kararı ile devredilemez; görev dava tarihindeki duruma göre belirlenir.
- Dava şartı
- görev
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
görev↗ dava şartı↗ asliye ticaret mahkemesi↗ asliye hukuk mahkemesi↗ içtihatların birleştirilmesi↗ HSK kararı↗ geçiş hükmü↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2023/371
KARAR NO 2023/256
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 28/06/2022
NUMARASI 2021/374 Esas - 2022/788 Karar
DAVA
Genel Kurul Kararının İptali
İSTİNAF KARAR TARİHİ 23/02/2023
Davanın görev nedeniyle usulden reddine ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili,şirket yöneticisi ...'nın yönetici olmasından bu yana vergi ve diğer ödemeleri yapmadığını, aleyhide vergi denetmenliğince vergi suçu davası açıldığını, gerçek olmayan faturalar düzenlediğini, şişeli şarapları ...'a satarak bunların parasını aldığını ancak paraları cari hesaba kaydetmeyerek suiistimal ettiğini, yapılan ödemelerin ispatının olmadığını ancak Şarköy Mahkemesinde derdest olan 2018/226 -2018/500 ve 2018/501 Esas sayılı dosyaların celp edilmesi halinde anonim şirkete verilen çeklerin ... ve oğlu ... A.Ş. yetkililerince tahsil edildiğini, şirket yönetiminin cebine gittiğinin görüleceğini, şirket hakkında icra ve iflas yoluyla yapılan takiplerin dayandığı borçların tamamının ...
zamanında oluştuğunu buna rağmen ibra edildiğini ileri sürerek 29.03.2019 tarihli genel kurulda verilmiş olan ibranın iptalini talep etmişlerdir.
CEVAP
Davalı vekili, davacı tarafından açılan bu davada 29.03.2019 tarihli genel kurulda alınan şirket yöneticisi ...'nın ibra edilmesine yönelik kararın iptalini istediğini, davacının emrinde hareket eden ...'ın şirkete olan borçlarını ödemediğini, ... aleyhine davalı şirket adına takip başlatıldığı anda davacının talimatıyla ...'ın lehine olan tüm davalarını davacı ...'ın adamı olan ...'a temlik ettiğini, davacının şirketi işlemez hale getirmeyi amaçladığını, davaya konu borçlarla ilgili olarak genel kurulda kendisinin sorumluluğundan kaynaklandığı oybirliği ile kararlaştırılmış olan ve bu nedenle aleyhine dava açılmış bulunan davacının bu borçların varlığını dayanak göstererek yönetici ...'nın ibrasının iptalini istediğini, yolsuzluk varsa davacının kendisinin sebeb olduğunu, TTK madde 445 e göre genel kurul karar tarihinden itibaren üç ay içinde dava açılması gerektiği halde davanın açılması için öngörülen sürenin geçtiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece, dava konusu uyuşmazlıkta davacı taraf davasını 29/07/2019 tarihinde açtığı, Şarköy Asliye Hukuk Mahkemesi 2019/226 Esas - 2021/248 Karar sayılı 16/09/2021 tarihli karar ile yeni kurulan Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesine devrine karar verildiği, Yargıtay 11. HD'nin 25/03/2022 tarih 2022/509 Esas 2022/2410 Karar sayılı ilamı ile ,davanın açıldığı tarih itibariyle görevli olan asliye hukuk mahkemelerinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla baktıkları derdest dava dosyalarını yeni kurulan ve yetki çevresi belirlenen asliye ticaret mahkemelerine devir ya da görevsizlik kararı veremeyeceği, asliye hukuk mahkemelerinin (asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla) görevli olduğu ifade edildiği ve içtihat ayrılığı giderildiğinden dava tarihi itibariyle Şarköy Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) görevli olduğundan mahkemenin görevsizliğine, dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili, verilen görevsizlik kararının hukuki sıkıntılar doğuracağını, görev alanına ilişkin olarak dava konusunun Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesine ait olduğunu, bir yerde asliye ticaret mahkemesinin kurulu olmaması halinde o yerdeki asliye hukuk mahkemesinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla karar verebileceğini, asliye ticaret mahkemesi kurulu olmasına rağmen asliye hukuk mahkemesinin ticaret mahkemesi sıfatıyla yargılamayı sürdürmesinin HSK'nın iradesine ve amacına aykırı olduğunu, kararın kaldırılarak, Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğuna karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Elde ki dava ilk olarak 29/07/2019 tarihinde asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla bakılmak üzere Şarköy Asliye Hukuk Mahkemesinde açılmıştır. Yargılama sırasında Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi kurularak 01.09.2021 tarihinden itibaren faaliyete geçirilmiştir. Davanın açıldığı mahkeme tarafından dosyanın Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesine görevsizlik nedeniyle devrine karar verilmiştir. HMK'nun 1'inci maddesi "Mahkemelerin görevi ancak kanun ile düzenlenir." hükmünü haizdir. Dava açılmasının maddi hukuk ve yargılama hukuku bakımından birtakım sonuçları vardır. Davanın açılmasının en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık belirli hale gelmesidir.
Bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez. HSK'nun dayanak kararı 01.09.2021 tarihinden itibaren uygulanmak üzere verilmiş olup, ancak 01.09.2021 tarihinden sonra açılacak davalara ilişkin olmak üzere uygulanacaktır. Geçiş hükmü niteliğinde kanuni bir düzenleme olmaksızın, yargı çevresi belirlemeye ilişkin karar dayanak gösterilerek davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğundan reddedilerek dosyanın asliye ticaret mahkemesine gönderilmesi doğru değildir. Bölge Adliye Mahkemeleri kararları arasında uyuşmazlık çıktığından içtihadların birleştirilmesi talebi üzerine Yargıtay 11. HD 25/03/2022 tarih 2022/509 Esas 2022/2410 Karar sayılı ilamında " davanın açıldığı tarih itibariyle görevli olan asliye hukuk mahkemelerinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla bakmış oldukları derdest dava dosyalarını yeni kurulan ve yetki çevresi belirlenen ticaret mahkemelerine devir ya da görevsizlik kararı veremeyeceği, asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğuna karar verilerek içtihat farklılıkları giderilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; davanın açıldığı tarih itibariyle Şarköy Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 179,90-TL istinaf karar harcından davalı tarafından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile bakiye 99,20-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 23/02/2023
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/71186 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi