Muaccel para alacağının varlığı ihtilaflıysa ihtiyati haciz talebi reddedilir
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2023/330 E. 2023/324 K. · · İlk derece: İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İhtiyati hacizistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsalİhtiyati haciz usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)
bayilik (acente-kıyas)
Gerekçe özeti
İİK 257/1 ve 258/1 uyarınca ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için rehinle temin edilmemiş, muaccel bir para alacağının varlığı yaklaşık ispat yoluyla mahkemeye kanaat getirecek şekilde gösterilmelidir. Alacağın varlığı, sözleşmenin haksız feshi gibi esasa ilişkin bir ihtilafa (cezai şart sorumluluğu, söküm bedeli sorumluluğu, miktar tespiti) bağlı ve yargılamayı gerektiriyorsa, bu alacak muaccel bir para alacağı olarak kabul edilemez; ihtiyati haciz talebinin bu aşamada reddedilmesi doğrudur.
Ele alınan sorunlar
İhtiyati haciz talebinin muaccel para alacağı koşulu yönünden değerlendirilmesi → ret
İddia: Davacı vekili, davalının Ürün Alım Taahhütnamesi'ndeki taahhütlerini yerine getirmediğini, eksik ürün alımı nedeniyle cezai şart borcu, sözleşmeyi haksız olarak erken feshetmesi nedeniyle Çerçeve Protokol'ün 12/c maddesi uyarınca cezai şart borcu ve ariyet söküm bedellerine ilişkin borcu bulunduğunu, bu alacakların sözleşme hükümlerinde açıkça belirtilip taraflarca imzalandığını, alacaklarının rehin, teminat mektubu veya ipotekle güvence altına alınmadığını, ihtiyati haciz için yaklaşık ispatın yeterli olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılıp ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe: İİK 257/1 uyarınca ihtiyati haciz talep edilebilmesi için rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun varlığı ön koşuldur. İİK 258/1 ikinci cümlesi gereği alacaklı, alacağı ve gerektiğinde haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delilleri göstermek zorundadır; yani İİK 257/1 kapsamında muaccel bir para alacağının bulunduğu yaklaşık olarak ispatlanmalıdır. Varlığı ihtilaflı ve tespite muhtaç olan bir alacak yönünden muaccel veya müeccel bir para alacağının bulunduğu söylenemez. Davacının talebi, sözleşmenin haksız feshi ve alım taahhüdünün ihlali olgusuna dayalı tazminat kabilinden cezai şart talebine ilişkindir; sözleşmenin feshinin haksız olup olmadığı, davalının cezai şartla sorumlu tutulup tutulamayacağı, söküm masraflarından sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu ve miktarı yargılama sonucunda tespit edilecektir. Muaccel alacağın varlığı yapılacak tahkikat sonucunda belirlenecek olup, davanın bulunduğu aşamada ihtiyati haciz kararı verilmesi için kanaat verici delillerin sunulduğu kabul edilemez. Davacının mal satımından kaynaklanan bir alacak iddiası bulunmadığı ve talebin niteliği gereği kanaat verici delil sunulmadığı gözetilerek ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Sözleşmenin haksız feshi, cezai şart sorumluluğu ve söküm bedeli sorumluluğu gibi hususların esasa ilişkin ihtilaf konusu olup yargılamayı gerektirdiği hallerde, bu alacakların ihtiyati haciz talebi bakımından muaccel para alacağı olarak kabul edilemeyeceğine ilişkin değerlendirme, benzer bayilik sözleşmesi ihtilaflarında ihtiyati haciz taleplerinin değerlendirilmesi açısından bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati haciz↗ muaccel alacak↗ yaklaşık ispat↗ cezai şart↗ bayilik sözleşmesi↗ ariyet↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2023/330
KARAR NO 2023/324
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 30/12/2022 (Ara Karar)
NUMARASI 2022/882 Esas
TALEP İhtiyati Haciz
İSTİNAF KARAR TARİHİ 03/03/2023
İhtiyati haciz talebinin reddine ilişkin 30/12/2022 tarihli ara kararın ihtiyati haciz talep eden davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
TALEP
İhtiyati haciz talep eden davacı vekili, taraflar arasında "Yayla yolu üzeri Bölge Trafik yanı Fethiye-Muğla" adresinde bulunan gayrimenkul üzerindeki akaryakıt satış ve servis istasyonunda, 2019 yılında müvekkilinden satın alınacak akaryakıt, LPG, madeni yağ vb. ürünlerin satışı amacıyla 5 yıl süreli Standart Bayilik Sözleşmesi, Çerçeve Protokol, Ürün Alım Taahhütnamesi, Ariyet Demirbaş Belgesi ve Ticari Koşullar sözleşmeleri imzalandığını, davalı şirketin haksız olarak sözleşmeyi fesih ettiğini, taahhütlerini yerine getirmediğini, davalının Ürün Alım Taahhütnamesi'nde belirtilen taahhütlerini yerine getirmemesi ve eksik ürün alımlarının bulunması dolayısıyla 168.000-TL eksik ürün alımından kaynaklı cezai şart borcu olduğu, davalının 17.10.2022 tarihinde, sözleşmeyi süresinden önce haksız nedenle feshetmesi nedeniyle Çerçeve Protokol'ün 12/c maddesi uyarınca 300.000-TL erken fesihten kaynaklı cezai şart borcu bulunduğunu, sözleşmelerin feshi ile ödünç sözleşmesi kapsamında bayinin kullanımına tahsis edilen mülkiyeti müvekkiline ait ekipman ve demirbaşların sökümüne ilişkin 78.490,93-TL ariyet söküm bedellerine ilişkin borcu bulunduğunu, eksik ürün alımından kaynaklı cezai şart alacağı için şimdilik 100.000-TL, erken fesihten kaynaklı cezai şart alacağı için şimdilik 150.000-TL ve ariyetlerin söküm bedellerine ilişkin 78.490,83-TL olmak üzere toplam 328.490,83-TL alacak için borçlunun taşınır ve taşınmaz malları ile belediye tarafından verilen işletme ruhsatı dahil üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine teminatsız şekilde ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARARI
Mahkemece, alacağın varlığı ve miktarı yargılamayı gerektirdiğinden ihtiyati haciz talep eden davacı vekilinin ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İhtiyati haciz talep eden davacı vekili, davalının Ürün Alım Taahhütnamesi'nde belirtilen taahhütlerini yerine getirmediğini ve eksik ürün alımlarının bulunduğunu, dolayısıyla 168.000-TL eksik ürün alımından kaynaklı cezai şart borcu olduğunu, 17.10.2022 tarihinde, sözleşmeyi süresinden önce haksız nedenle feshetmesi dolayısıyla Çerçeve Protokol'ün 12/c maddesi uyarınca 300.000-TL erken fesihten kaynaklı cezai şart borcu bulunduğunu ve sözleşmelerin feshi ile ödünç sözleşmesi kapsamında bayinin kullanımına tayin edilen mülkiyeti müvekkiline ait ekipman ve demirbaşların sökümüne ilişkin 78.490,93-TL ariyet söküm bedellerine ilişkin borcu bulunduğunu, bahsi geçen alacakların, dilekçe ekinde sunulan sözleşme hükümlerinde açıkça belirtildiğini ve taraflarca imzalandığını, bu kapsamda sözleşmeler ile taahhüt ettiği edimleri yerine getirmeyen davalının, muaccel hale gelen alacaklarını ödeme zorunluluğu içinde bulunduğunu, müvekkilinin alacakları rehin, banka teminat mektubu ya da ipotek ile teminat altına alınmadığını, ihtiyati haciz kurumu olmaksızın müvekkilinin alacağına kavuşamayacağını, ihtiyati haciz için yaklaşık ispat yeterli olup alacağının varlığının tam ispatına gerek bulunmadığını ileri sürerek kararın kaldırılarak ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Talep, İ.İ.K.'nın 257.maddesi uyarınca ihtiyati haciz istemine ilişkindir.İ.İ.K.'nın 257/1.maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. İ.İ.K'nın 258/1. maddesinin 2. cümlesine göre: "İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacaklı, alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delilleri göstermeye mecburdur." Bu madde uyarınca İhtiyati haciz talep eden, İ.İ.K'nun 257/1. maddesi kapsamında bir para borcunun alacaklısı olduğunu, borcun rehinle temin edilmediğini ve borcun vadesinin gelmiş olduğunu yaklaşık olarak mahkemeye kanaat getirecek tarzda ispat etmek durumundadır. İ.İ.K.'nın 257.maddesi hükmü uyarınca ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için muaccel bir para alacağının bulunması ön koşuldur.
Varlığı ihtilaflı ve tespite muhtaç olan bir alacak talebi yönünden ortada muaccel veya müeccel bir para alacağı bulunduğu söylenemeyecektir.İhtiyati haciz isteyen vekili tarafından bayilik sözleşmelerini haksız olarak fesih eden davalıdan sözleşme hükümleri gereği sözleşme ihlalinden ve alım taahhüdünün ihlali olgusuna dayalı açtığı davada davalıdan cezai şart alacaklarını ve söküm masraflarını talep etmekte ise de davacı tarafın alacak istemi tazminat kabilinden cezai şart talebine dayalı olup, sözleşmenin feshinin haksız olup olmadığı, davalı şirketin cezai şart ile sorumlu tutulup tutulamayacağı, yine sözleşme hükümlerine göre söküm masraflarından sorumluluğun hangi yan üzerinde bulunduğu ve miktarı yargılama sonucunda tesbit edilecektir.Muaccel alacağın varlığı yapılacak tahkikat neticesinde belirlenecektir.Davanın bulunduğu aşama itibariyle ihtiyati haciz kararı verilmesi için kanaat verici delillerin sunulduğunun kabulü mümkün olmadığı göz önüne alındığında talebin reddine karar verilmesi dosya kapsamına uygun bulunmuştur.Açıklanan nedenlerle;
davacı vekilinin mal satımından kaynaklanan bir alacak iddiası bulunmadığı,taleplerin niteliği gereği davacı tarafından kanaat verici delil sunulmadığının kabulüyle ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varıldığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: İhtiyati haciz talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 03/03/2023
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/69689 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi