Karşılıksız çek kaydının silinmesi - çekin bankaya iadesinin ispatı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/519

KARAR NO 2025/673

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 05/02/2025

NUMARASI 2022/723 Esas 2025/64 Karar

DAVA

Muarazanın Men'i

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; Müvekkilinin keşidecisi olduğu ... Bankası, Levent Sanayi Şubesine ait 27/12/2011 keşide tarihli, ... çek nolu, 16.180-TL bedelli çekin karşılıksız işlemi gördüğünü,çek aslı, müvekkil tarafından hamilden ödeme karşılığı teslim alınmakla davalı bankanın Çeliktepe Şubesi'ne 07.02.2012 tarihinde elden teslim edildiğini, 9 yıla yakın bir zamandır davalı bankaya teslim edilen çek aslı hakkında defalarca başvuru yapılmasına rağmen müvekkilinin Merkez Bankası dahil olmak üzere sicil kayıtlarından bu çek düşümü yapılmadığı ve kaydın silinmediğini, davalıya gönderilen ihtarnamede durumun açıklıkla anlatıldığı ve teslim alma yazısı sunulm rağmen 05/05/2020 tarihli cevap yazısında ''27 Aralık 2011 Keşide tarihli, ...

numaralı ve 16.180-TL'lik çek aslının bankada bulunmadığı tespit edildiği'' söylendiğini, bankanın söz konusu çeki teslim aldığını inkarı nedeniyle muarazanın men'ine, bu mümkün değilse çekin hak sahibi olduğu değerlendirilerek çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; çek aslının müvekkili Banka nezdinde bulunmadığını, dava tarihinden önce yazılı olarak davacıya bildirilmiş olmakla, taraflar arasında bir muarazaa bulunmadığını iş bu davayı açmakta hukuki menfaati bulunmadığını, davacının senet iptal davası açma hakkı bulunmadığı gibi, aksinin kabulü halinde de müvekkili banka'ya husumet yöneltilmesi mümkün olmadığını, davacı çekin keşidecesi olmakla, keşidecinin senet iptal davası açma hakkı bulunmadığını, öncelikle husumet itirazı nedeniyle davanın müvekkili Banka yönünden husumet yokluğundan reddine, haksız ve hukuka aykırı davanın esasa ilişkin açıklamalar kapsamında reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davacının çekin karşılıksız kaydının silinmesi suretiyle muarazanın giderilmesini, olmadığı takdirde çekin iptaline karar verilmesini talep ettiği, mahkemece İstinaf ilamı doğrultusunda çek bedelinin ... Faktoring'e ödenerek çekin aslının davalıya iade edilip edilmediğinin faktoring şirketinden ve ... Banktan sorulduğu, gelen müzekkere cevabında davaya konu çekin karşılıksız işlemi sonrası müşteriye iade edildiğinin bildirildiği, davacının bahsi geçen çek nedeniyle yasal sorumluluk tutarından dolayı bankaya borcunun bulunup bulunmadığının ... Bankasından sorulduğu, 21/03/2023 tarihli müzekkere cevabı ile davacının çekin yasal sorumluluk tutarı bakımından davalı bankaya borcu bulunmadığının bildirildiği, Çek Kanununun 3/5.maddesine göre çekin karşılıksız çıkması halinde muhatap bankanın sorumluluğunun yasal sorumluluk tutarı ile sınırlı olduğu, davalı bankanın hamile 655-TL yasal sorumluluk tutarını ödediği, bu tutarın da davacı tarafından davalı bankaya geri ödendiği, bu şekilde davalının çekten dolayı sorumluluğu kalmadığı, ayrıca çekin keşide tarihinden itibaren 10 yıllık genel zamanaşımı süresinin de dolduğu, bu şekilde aradan geçen süre de dikkate alınarak bankacılık mevzuatı gereğince çek ile ilgili karşılıksız kaydının düzeltilmesi veya silinmesi koşullarının mevcut olduğu gerekçesiyle davacının davasının kabulüne davaya konu ...

Bankası Levent Sanayi şubesine ait 27/12/2011 keşide tarihli, 232753 çek nolu 16.180 TL bedelli çekin karşılıksız kaydının silinmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmediğini, alınan 3 raporda da davanın reddi gerektiği mütalaa edildiği, son ek raporda ise hatalı bir zamanaşımı değerlendirmesi yapıldığını, müvekkili bankanın üzerine düşen tüm yükümü layıkıyla yerine getirdiğini, çekte 10 yıllık sürenin başlayacağı bir vade olmadığını, dava konusu çekin müvekkili banka nezdinde olmadığını, çekin ibrazı üzerine gereğinin yapılarak çek aslının yetkili hamile iade edildiğini, çek hamilinin durumu çekin ön ve arka yüzüne "çek aslını teslim aldım" ifadesi ile derç ettiğini ve imzaladığını, davacı keşidecinin iptal davası açma hakkı bulunmadığını, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini,kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, karşılıksız çıkan ancak hamile sonradan ödenerek teslim alınan çek aslının bankaya iade edildiği ileri sürülerek çek karşılıksız kaydının silinerek muarazanın giderilmesi istemine ilişkindir Davacı, keşidecisi olduğu çekin karşılıksız işlemi gördükten sonra bedelinin hamile ödenerek çekin alındığını ve çek aslının davalıya bankaya teslim edildiğini belirterek karşılıksız kaydının silinmesini talep etmektedir. Davacı çek aslının davalı bankaya teslim edildiği iddiası ile ilgili olarak çekin arkalı ve önlü görüntüsünün bulunduğu ... Bankası Çeliktepe Şubesi kaşesi ve imza içeren belgeye dayanmaktadır. Davaya konu, çekin davalı bankaya ... Faktoring çalışanı tarafından ibraz edildiği ve karşılıksız işlemi gördüğü, çekin yasal sorumluluk tutarının ...

Faktoring'e ödendiği, çek aslının Faktoring çalışanı ...'a iade edildiği anlaşılmaktadır. Davacı, çek suretinde bulunan ... Bankası Çeliktepe Şubesi yazılı kaşe ve üzerindeki imzanın çekin davalı bankada olduğunu gösterdiğini ileri sürmekte ise de bahsi geçen çek aslının davalı bankaya iade edildiğine ilişkin açık bir kayıt yer almamaktadır. Mahkemece ; ... Faktoring'e yazılan yazıya verilen cevapda çekin karşılıksız işlemi sonrası müşteriye iade edildiğinin bildirildiği;davalı banka tarafından da çekin yasal sorumluluk tutarı bakımından davalı bankaya borcunun bulunmadığı bildirilmiştir.Çek hamili tarafından çekin keşideciye iade edildiği ,çek sorumluluk bedeli de ödendiğine göre çekin bankaya iade edildiğinin kabulü gerekir.

Çek Kanunu 6 (3) maddesi uyarınca Kişi, mahkûm olduğu cezanın tamamen infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl ve her halde yasağın konulduğu tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra, hükmü veren mahkemeden çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının kaldırılmasını isteyebilir;Davacı hakkında mahkumiyet kararı verildiği ileri sürülmediği gibi ,çekin lehdara ödendiğinin bildirildiği , çek kanuni karşılık tutarının da bankaya ödendiği anlaşılmakla ; çek kanununda belirtilen tüm süreler geçmiş bulunduğundan karşılıksız kaydının silinmesi için gereken koşullar gerçekleştiğinden davacının karşılıksız kaydının silinmesini talep etmekte haklı olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, çekin keşide tarihinden itibaren 10 yıllık sürenin dolduğu, bu çek ile ilgili karşılıksız kaydının düzeltilmesi veya silinmesi koşullarının mevcut olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın istinaf karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 29/04/2025