Zayi belgesi talebinde 30 günlük hak düşürücü sürenin geçmesi nedeniyle ret
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2023/1112 E. 2023/861 K. · · İlk derece: İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalHak düşürücü süre
Gerekçe özeti
TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi talebinde, tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren kanunda öngörülen hak düşürücü süre içinde dava açılması şarttır; bu süre geçtikten sonra açılan dava, defter ve belgelerin ziyaının tacirin iradesi dışında meydana gelmiş olup olmadığına bakılmaksızın süre yönünden reddedilir. İlk derece mahkemesinin süre hesabında kanundaki güncel süreyi (15 gün yerine 30 gün) uygulamamış olması, sonuçta yine sürenin geçmiş olduğu tespit edildiğinden kararın esasını değiştirmez.
Ele alınan sorunlar
Zayi belgesi talebinin hak düşürücü süre yönünden değerlendirilmesi → ret
İddia: Davacı, defter ve faturaların bulunduğu çantasının otobüste unutulduğunu, İETT'ye başvurarak arama çabası gösterdiğini, şirketin faal olduğunu ve bu nedenle zayi belgesi verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılıp davanın kabulünü talep etmiştir.
Gerekçe: TTK 82/7 uyarınca saklanması gereken defter ve belgelerin yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde, tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren belirlenen süre içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden zayi belgesi istenebilir. Bu düzenlemeden yararlanabilmek için davacının defter ve belgelerin korunması için gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş olması, ziyaın onun iradesi dışında ve elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması, ileri sürülen sebebin defter ve belgelerin tamamen veya kısmen kaybı ya da yok olması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta bulunması gerekir. Somut olayda davacı şirket yetkilisinin 11/10/2022 tarihinde otobüste unuttuğu çanta içindeki defter ve faturalar hakkında İETT'ye başvurduğu, Kayıp Eşya Bürosunun 04/11/2022 tarihli cevabında bildirilen nitelikte bir eşyanın büroya ulaşmadığının bildirildiği, ticari defterlerin zayiinin bu tarihte öğrenildiğinin kabulü gerektiği, hak düşürücü sürenin bu tarihten itibaren işlemeye başladığı kabul edilmiştir. İlk derece mahkemesi 15 günlük hak düşürücü süreyi esas almış ise de, 5 Temmuz 2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7417 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle sürenin 30 güne çıkarıldığı gözden kaçırılmıştır. Ancak 04/11/2022 tarihinden itibaren 30 günlük sürenin de dava tarihi olan 19/12/2022'ye kadar geçmiş olduğu anlaşıldığından, ilk derece mahkemesinin süreye ilişkin hatasının sonuca etkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle davanın TTK 82/7 gereğince 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığı gerekçesiyle reddedilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: düzeltme
Emsal değeri
Zayi belgesi talebinde hak düşürücü sürenin başlangıcının 'zıyaın öğrenildiği tarih' olduğu ve bu sürenin 7417 sayılı Kanun değişikliği ile 15 günden 30 güne çıkarıldığı hususunda yol gösterici; ayrıca ilk derece mahkemesinin yanlış süreyi uygulamış olmasının, doğru süre de geçmişse sonucu değiştirmeyeceğine dair usul ilkesi bakımından emsal niteliktedir.
Usul tespitleri
- Hak düşürücü süre
- TTK 82/7 uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin belirtilen sebeplerle zıyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesi talebi, tacirin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren (7417 sayılı Kanun ile değişik olarak) 30 gün içinde açılmalıdır; bu süre hak düşürücü niteliktedir ve geçirilmesi halinde dava reddedilir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi belgesi↗ hak düşürücü süre↗ ticari defter↗ TTK 82/7↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2023/1112
KARAR NO 2023/861
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 23/12/2022
NUMARASI 2022/1012 Esas - 2022/1099 Karar
DAVA
Zayi Belgesi Verilmesi
İSTİNAF KARAR TARİHİ 31/05/2023
Davanın reddine ilişkin kararın davacı şirket tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı şirket sahibi, 11/10/2022 tarihinde İETT 35/C Kocamustafapaşa- Taksim hattına ait otobüste şirkete ait defterinin ve faturaların da içinde bulunduğu çantasını otobüste unuttuğunu bu nedenle şirketine ait defter ve belgelerin zayi olduğunu, zayi olan defterin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talebiyle işbu davanın açılmasını talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davacının 11/10/2022 tarihinde İETT 35/C Kocamustafapaşa-Taksim otobüs hattında şirkete ait karar defterinin ve faturaların da içinde bulunduğu karar defterini unuttuğunu bu sebeple zayi belgesi verilmesi talepli iş bu davayı açtığı, davanın 19/12/2022 tarihinde açıldığı gözetildiğinde anılan yasa hükmü gereğince davanın 15 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığı gerekçesiyle davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı şirket sahibi, 11/10/2022 tarihinde İETT 35/C Kocamustafapaşa- Taksim hattına ait otobüste şirkete ait defter ve faturaların bulunduğu çantanın unutulduğunu, İETT'ye başvuru yaparak çantanın bulunması için çaba gösterdiğini, ancak çabalarının sonuçsuz kaldığını, şirketin faal olarak çalıştığını, bu defterlerin yeniden alınabilmesi için zayi belgesi verilmesi gerektiğini, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, TTK'nın 82/7 maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. TTK'nun 82/7 maddesi uyarınca; "...yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde ziyaa uğrarsa, tacir zıyai öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir..."6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği, davanın ...olarak açılacağı" hüküm altına alınmıştır.
Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için; bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. İleri sürülen sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesı dışında defter ve belgelerin tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir. Somut olayda, davacı şirket yetkilisinin 11/10/2022 tarihinde İETT 35/C Kocamustafapaşa- Taksim otobüs hattında şirkete ait karar defteri ve faturaların da içinde bulunduğu çantayı unuttuğunu bildirerek İETT ye başvurduğu ,Kayıp Eşya Bürosundan 04/11/2022 tarihinde verilen cevapda kayıp eşya bürosuna bildirilen nitelikte bir eşya ulaşmadığı bildirildiği,ticari defterlerin bu tarihde zayiinin öğrenildiğinin kabulü gerektiği , bu tarihden itibaren hakdüşürücü sürenin işlemeye başladığı , ilk derece mahkemesince 15 günlük hak düşürücü sürenin geçmesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiş ise de 5 temmuz 2022 tarihli RG de yayınlanan 7417 sayılı kanun ile değişiklik ile 15 günlük hak düşürücü sürenin 30 güne çıkarıldığının dikkate alınmadığı anlaşılmakla birlikte 04/11/2022 tarihinden itibaren 30 gün sürenin de geçtiği ,yapılan hatanın sonuca etkisi olmadığı anlaşılmaktadır.Davanın 19/12/2022 tarihinde, TTK'nun 82/7 maddesi gereğince davanın 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığı anlaşıldığından davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacı şirketin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı şirket temsilcisinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı şirket tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 31/05/2023
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/66954 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi