İnternet bankacılığında yetkisiz işlem nedeniyle ihtiyati tedbir talebi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2023/1028 E. 2023/904 K. · · İlk derece: İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi tespit / İstirdatkaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ Emsalusul emsali
Davacının nitelemesi: İhtiyati Tedbir mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Menfi tespit davasına konu internet/mobil bankacılık yoluyla yetkisiz işlem iddialarında, banka güven kuruluşu vasfı nedeniyle olağan sebep sorumluluğu taşır ve hesap sahibinin kusurunu ispat yükü bankadadır. Bu tür davalarda, davacının dayandığı ceza soruşturması dosyası celp edilip incelenmeden, salt dava dilekçesindeki iddialar esas alınarak ihtiyati tedbir talebinin hiç inceleme yapılmadan reddedilmesi hukuka aykırıdır; mahkeme mevcut delil imkanlarını (soruşturma dosyası, banka kayıtları) araştırıp değerlendirmeden karar veremez.
Ele alınan sorunlar
İhtiyati tedbir talebinin yeterli inceleme yapılmadan reddedilmesi → kabul
İddia: Davacı vekili, davanın menfi tespit davası olduğunu, süreçle ilgili bir soruşturma dosyası bulunduğunu, ilk derece mahkemesinin bu soruşturma dosyasını celp edip incelemediğini, banka kayıtları incelendiğinde davacının söz konusu paradan yararlanmadığının görüleceğini ileri sürerek kararın kaldırılıp teminatsız ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe: İnternet ve mobil bankacılık sistemini kurup hizmete sunan banka, mudinin kastı, kötüniyeti ve suç sayılır eylemini kanıtlayamadığı sürece kendisine emanet edilen paradan güven kuruluşu vasfı nedeniyle sorumludur; bu sorumluluk olağan sebep sorumluluğu niteliğindedir ve banka, gerekli özeni göstermiş olsa bile zararın gerçekleşeceğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir. Hesap sahibinin zararın meydana gelmesinde kusurunun bulunduğunu ispat yükü davalı bankadadır. İnternet bankacılığını müşterilerine özendiren bankalar, kendilerine emanet edilen mevduatı koruma özel yükümlülüğü gereğince işlem yapanın gerçek müşteri olup olmadığını belirleme ve dolandırıcılık yöntemlerine karşı önleyici altyapıyı sağlama zorunluluğundadır; internet bankacılığı ile yapılan işlemlerde de mevduat, şubeden yapılan işlemlerde olduğu gibi bankanın kontrol ve sorumluluğundadır. Somut olayda ceza soruşturmasının devam ettiği ve soruşturma numarasının bildirildiği, ancak mahkemece soruşturma dosyasının celbi yönünde bir işlem yapılmadığı; davacının sunabileceği delillerin soruşturma dosyası ve banka kayıtları olduğu gözden kaçırılarak hiç inceleme yapılmadan ihtiyati tedbir talebinin reddedilmesinin doğru olmadığı anlaşılmıştır. Soruşturma dosyası incelenerek olayın ne şekilde gerçekleştiği belirlendikten sonra ihtiyati tedbir talebinin yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
İnternet/mobil bankacılık yoluyla gerçekleşen yetkisiz işlemlere dayalı menfi tespit davalarında bankanın güven kuruluşu sıfatıyla sorumluluğu ve ispat yükünün bankada olduğuna ilişkin ilke ile, ihtiyati tedbir talebinin değerlendirilmesinde mevcut soruşturma dosyasının celp edilip incelenmesi gerekliliği yönünden emsal niteliktedir; İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi'nin bu kararı bölgesel ve ikna edici etkiye sahiptir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati tedbir↗ menfi tespit davası↗ güven kuruluşu sorumluluğu↗ olağan sebep sorumluluğu↗ ispat yükü↗ internet bankacılığı↗ yaklaşık ispat↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2023/1028
KARAR NO 2023/904
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 04/04/2023 (Ara Karar)
NUMARASI 2023/219 Esas
TALEP İhtiyati Tedbir
İSTİNAF KARAR TARİHİ 05/06/2023
İhtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin 04/04/2023 tarihli ara kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
TALEP
İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili, müvekkili tarafından ... bank/ Sancaktepe- Sarıgazi şubesinde ... hesap numarası ile banka nezdinde hesap açıldığını, söz konusu hesaptan, kimliğini bilmediği ve belirleyemediği biri/birileri tarafından davalının sorumluluğu alanında bulunan elektronik ortama girilerek müvekkili aleyhine olacak şekilde hesaptaki para ve kredi internet aracılığı ile çekildiğini, müvekkili ... hesabından, müvekkilinin bilgisi ve rızası dışında, 66.700-TL kredi kullanımı, 17.263-TL nakit avans kullanımı, 5.000-TL açık mevduat hesabındaki paranın kullanımının gerçekleştirildiği görüldüğünü, öncelik olarak kredi borcunun ödenmesinin ve merkez bankası nezdinde kredinin temerrüte düşürülmemesi yönünde kayıt oluşturulmasının durdurulması yönünde teminatsız ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARARI
Mahkemece, dava dosyasında, dava dilekçesi dışında bir delil olmadığı, davadaki haklılık durumunun yargılama ile ortaya çıkaracak olduğu değerlendirilmekle bu aşamada dosya kapsamındaki delil durumuna göre şartları oluşmayan ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili, davanın menfi tepsit davası olarak ikame edildiğini, menfi olan bir olgunun yaklaşık ispatının ne olacağının da tartışma konusu olduğunu, süreçle ilgili bir soruşturma dosyası da bulunduğunu, yerel mahkemenin ceza sürecini gözden kaçırıp dosyayı celp edip incelemediğini, dosyaya sunulan banka kayıtları incelendiğinde de söz konusu paradan yararlanamadıklarının görüleceğini, bu nedenlerle kararın kaldırılarak teminatsız ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Davacının davalı bankadaki hesabında bulunan paranın rızası dışında üçüncü şahıslara havale edilmesi ve 66.000-TL kredi kullandırımı yapılarak üçüncü şahıslara havale edildiği ileri sürülerek kredi borcundan sorumlu olmadığının tespitine ilişkindir. İnternet ve mobil bankacılık sistemini kurup hizmete sunan banka, mudinin kastı, kötüniyeti ve suç sayılır eylemini kanıtlayamadığı sürece kendisine emanet edilen paradan (ve diğer yatırım araçlarından) güven kuruluşu vasfı nedeniyle sorumludur. Bu sorumluluk, olağan sebep sorumluluğu mahiyetinde olmakla, banka gerekli özeni göstermiş olsa bile zararın gerçekleşeceğini ispat etmesi halinde, sorumluluktan kurtulabilir. Davacı hesap sahibinin zararın meydana gelmesinde kusurunun bulunduğunu ispat yükü davalı bankadadır (Yargıtay 11.
HD 10/01/2018 tarihli 2016/8635 Esas - 2018/179 Karar sayılı ilamı). İnternet bankacılığını müşterilerine özendiren bankaların, kendilerine emanet edilen mevduatı koruma özel yükümlülüğü gereğince; internet bankacılığı işlemlerinde işlem yapanın gerçek müşteri olup olmadığını belirleme yönünde, gelişen dolandırıcılık yöntemlerine karşı, bunları önleyici gerekli altyapıyı sağlayarak güvenli önlemlerini almak zorundadır (Yargıtay 11. HD 09/09/2019 tarih ve 2018/3563 esas 2019/5115 karar sayılı ilamı). İnternet bankacılığı ile yapılan işlemlerde şubeden yapılan işlemlerde olduğu gibi mevduat, bankanın kontrol ve sorumluluğundadır. Genel ilkelere göre sorumluluk hükümleri yukarıda yazıldığı üzere olup;
esasen mevcut olayda ceza soruşturmasının devam ettiği ve soruşturma numarası bildirilmiş ise de; mahkeme soruşturma dosyasının celbi yolunda bir işlem yapılmamıştır. Davacının eldeki sunabileceği deliller soruşturma dosyası ve banka kayıtları olduğu gözden kaçırılarak ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmesi doğru bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle mahkemece hiç inceleme yapmadan ihtiyati tedbir talebini reddettiği anlaşılmakla, soruşturma dosyası incelenerek somut olayın ne şekilde gerçekleştiği belirlenerek davacı tarafın ihtiyati tedbir talebi değerlendirilmedir. Davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görüldüğünden ara kararın kaldırılarak ihtiyati tedbir talebi yeniden incelenmek üzere dava dosyasının ara kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/219 Esas sayılı 04/04/2023 tarihli ara kararının, HMK m.353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE" Davacı tarafından yatırılan 179,90-TL peşin istinaf karar harcının davacıya iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK m.353(1)-a uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 05/06/2023
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/65937 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi