Menfi tespit davasında ihtiyati tedbir, dava değeriyle sınırlıdır

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2023/1015

KARAR NO 2023/1006

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 09/03/2023 (Ara Karar)

NUMARASI 2020/353 Esas

ASIL VE BİRLEŞEN DAVADA

TALEP İhtiyati Tedbir Kararına İtiraz

İSTİNAF KARAR TARİHİ 22/06/2023

Asıl ve birleşen davada 09/03/2023 ve 16/03/2023 tarihli ara kararların davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.

TALEP

Asıl davada davacı vekili; davalı ... İnş. San. Ltd. Şti. yetkilisi olan ...'un müvekkili şirketteki temsil ve ilzam yetkisinin kaldırılmasından sonra müvekkili şirketi borçlandıracak şekilde toplamda 98.476.511,89-TL bedelli 8 adet sahte senet düzenlediğini, bu senetlerden 15/09/2017 vadeli, 34.867.848,19-TL meblağlı ve 30/09/2017 vadeli, 18.540.341,68-TL meblağlı senedin davalı ...Ltd Şti lehine düzenlendiğini, müvekkilinin davalı ...Ltd Şti'ye 18.893.760,08-TL borcunun bulunduğunu belirterek bahsi geçen senetler nedeniyle davalıya 35.101.710,60-TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Birleşen davada davacı vekili; ...'un müvekkili şirketteki temsil ve ilzam yetkisinin kaldırılmasından sonra müvekkili şirketi borçlandıracak şekilde toplamda 98.476.511,89-TL bedelli 8 adet sahte senet düzenlediğini, bu senetlerden 15/09/2017 vadeli, 27.823.441,26-TL meblağlı ve 30/09/2017 vadeli, 11.416.559,76-TL meblağlı senedin davalı ...

Tic. A.Ş. lehine düzenlendiğini, müvekkilinin davalı ...A.Ş.'ye 21.707.388,31-TL borcunun bulunduğunu belirterek bahsi geçen senetler nedeniyle davalıya 17.532.612,71-TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili tarafından 20/10/2022 tarihli dilekçe ile müvekkili aleyhine İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... ve ... Esas sayılı dosyalarında icra veznesine girecek paranın alacaklıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesi talep edilmiştir.

ARA KARAR

Mahkemece, 15/12/2022 tarihli ara kararla asıl ve birleşen dosya davacısının ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile güncel dosya borcunun takdiren % 15'i oranında teminat karşılığında İİK.nın 72/3. maddesi gereğince, davacı tarafından asıl dosyaya konu İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile birleşen dosyaya konu ... Esas sayılı icra dosyalarına yatırılacak paranın davalılara ödenmemesine karar verilmiştir.

İTİRAZ

Davalılar vekili tarafından sunulan 08/02/2023 tarihli dilekçe ile davacının menfi tespit davasına konu ettiği asıl dava dosyasına konu İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası için asıl alacak 16.561.368,92-TL yönünden, birleşen dava dosyasına konu İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası için asıl alacak 6.116.052,95-TL yönünden ihtiyati tedbir kararı verilebileceğini, davacının menfi tespit davasına konu etmediği ve dava dilekçesinde açıkça kabul ettiği miktarlar için ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceğini belirterek tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

ARA KARAR VE SÜREÇ

Mahkemece 09/03/2023 tarihli ara kararla; icra dosyasına konu alacağın bir kısmı için menfi tespit davası açıldığı ve dava açılan kısımlar için ihtiyati tedbir kararı verilebileceği, davalılar vekilinin ihtiyati tedbir kararına kısmi itirazının yerinde olduğu gerekçesiyle davalılar vekilinin ihtiyati tedbir kararına kısmi itirazının kabulü ile 15.12.2022 tarihli ihtiyati tedbir kararının kaldırılarak yeniden ihtiyati tedbir talebi ile ilgili karar verilmesi suretiyle; asıl ve birleşen dosya davacısının ihtiyati tedbir talebinin dava değerleri ile sınırlı olarak kabulüne; asıl davada icra takibinde talep edilen 16.561.368,92 TL için menfi tespit davası açıldığı anlaşılmakla, bu miktarın takdiren % 15'i oranında teminat karşılığında İİK.nın 72/3.

maddesi gereğince, davacı tarafından asıl dosyaya konu İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında yatırılacak paranın davalıya ödenmemesine, birleşen davada icra takibinde talep edilen 6.116.052,95 TL için menfi tespit davası açıldığı anlaşılmakla, bu miktarın takdiren % 15'i oranında teminat karşılığında İİK.nın 72/3. maddesi gereğince davacı tarafından birleşen dosyaya konu İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasına yatırılacak paranın davalıya ödenmemesine, davacı tarafından önceki karara istinaden fazla miktarda teminat yatırıldığından ihtiyati tedbir verilen miktarlara göre teminatı değiştirebileceğine karar verilmiştir. Davacı vekilinin 15/03/2023 tarihli tavzih dilekçesi ile;

mahkemece 09/03/2023 tarihli kararlar ihtiyati tedbir talebinin tümden reddine karar verildiğini, sadece dava konusu miktar kadar ihtiyati tedbir kararı verilebileceği gerekçesiyle ihtiyati tedbire konu meblağların değiştirilmesi yönünde karar oluşturulduğunu, bu durumda daha önceki ihtiyati tedbir kararı uyarınca icra dosyalarına tüm borç için sunulan teminat mektuplarının da değiştirilmesi gerektiğini, mahkemenin ara kararının teminat mektuplarının, tedbir miktarını aşan kısımları bakımından paraya çevrilmesini gerektirmediğini belirterek İcra Müdürlüğüne tedbir kararının uygulanması hususunda yazılacak müzekkereye; tedbir kararına konu edilmeyen dosya alacakları bakımından icra dosyalarındaki teminat mektuplarının bozdurulmaması ve yeni kararda belirtilen daha düşük meblağlara tekabül eden yeni mektuplarla değiştirilebileceği hususunun da açıkça belirtilmesini talep etmiştir.

Mahkemece 15/03/2023 tarihli ara kararla; icra dosyalarına fazla yatırılan teminat mektubunu kısmının paraya çevrilip çevrilmeyeceği konusunda tereddütlerin giderilmesi açısından, davacı vekili tarafından ihtiyati tedbir verilen yeni miktarlara göre teminat yatırıldığında veya yeni teminat mektubu getirildiğinde, daha fazla miktarda yatırdığı teminat mektubunun kendisine iade edilebileceği, aksi takdirde fazla miktarda olan teminat mektubunun icra dosyalarında muhafaza edilmesi gerekeceği ve kısmi olarak paraya çevrilemeyeceği hususunda 09/03/2023 tarihli ara kararın tavzihine, tavzih kararının 09/03/2023 tarihli kararının eki sayılmasına karar verilmiştir.Bu defa davalılar vekilinin itirazı üzerine mahkemece 16/03/2023 tarihli ara kararla;

davalılar vekilinin ek tavzih kararı verilmesi ve infazdaki tereddütün giderilmesi talebinin yerinde görülerek sehven verilen 15/03/2023 tarihli tavzih kararının kaldırılmasına, 09/03/2023 tarihli ara kararın 1-c maddesinde belirtilen davacı tarafından teminatın değiştirilebileceği hususunun ihtiyati tedbir kararı için dava dosyasına yatırılan %15 teminata ilişkin olduğuna, 09/03/2023 tarihli ara kararda belirtilen İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında 16.561.368,92-TL için ihtiyati tedbir kararı verildiği, İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında 6.116.052,95-TL için ihtiyati tedbir kararı verildiği hususu göz önüne alınarak, davalılar vekilinin İstanbul ...

İcra Dairesi'nin ... Esas ve ... Esas sayılı dosyalarına borca karşılık yatırılan teminat mektuplarının kısmen paraya çevrilmesine yönelik talebinin takip hukukuna ilişkin olup icra müdürlüğünce ve icra mahkemesince değerlendirilmesine, bu konudaki davacı vekilinin talebi hakkında herhangi bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yoluna başvuran davacı vekili, müvekkili tarafından menfi tespit davasına konu yapılan hususun 4 adet bononun geçersizliğinden bahisle icra takibine konu yapılamayacağına ilişkin olup davalılara bir miktar cari hesap borcunun bulunduğuna ilişkin beyanının bu bonoların veya ihtiva ettiği miktarların kısmen dahi kabulü anlamına gelmediğini, mahkemeye sunulacak delillerin tamamlanmasına müteakip, icra dosyasındaki sahte bonolara dayanması nedeniyle davanın tümden ıslah edilmesinin söz konusu olduğunu, bu nedenle sahte olarak düzenlenen bonolara istinaden müvekkilinden haksız yere para tahsiline imkan tanınması sonucunu doğuracağını, bu yönüyle mahkemenin 09/03/2023 tarihli tedbir kararının isabetsiz olduğu, ayrıca icra takiplerindeki sadece asıl alacağa değil bunlara işlemiş faize de itirazlarının bulunması nedeniyle faiz kalemi yönünden de tedbir kararı verilmesi gerektiğini, mahkemenin 15/03/2023 tarihli ara kararının ortadan kaldırılmasına ilişkin 16/03/2023 tarihli ara kararının da hatalı olduğunu, daha önceden dosyanın tümü yönünden ibraz edilen teminat mektubunun kısmen paraya çevrilmesi yönünde hüküm kurulmadığını, teminat mektuplarının daha az meblağlı mektuplar ile değiştirilebileceğine yönelik ara karar oluşturulduğunu, ancak mahkemenin 16/03/2023 tarihli ara kararıyla müvekkilini çok zor durumda bırakan bir karar verildiğini belirterek 15/12/2023 tarihli tedbir kararının kaldırılmasına dair 09/03/2023 tarihli kararın kaldırılmasına, 15/12/2023 tarihli ara kararın aynen devamına, bu talebin kabul görmemesi halinde ise işlemiş faiz miktarları bakımından da ihtiyati tedbir karar verilmesine, mahkemenin tavzihe ilişkin 16/03/2023 tarihli kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep, asıl ve birleşen davaya konu kambiyo senetlerinden dolayı borçlu olmadığının tespitine ilişkin davada ihtiyati tedbir istemine ilişkindir. Davacı vekili asıl davada, 15/09/2017 vadeli, 34.867.848,19-TL meblağlı ve 30/09/2017 vadeli, 18.540.341,68-TL meblağlı senetlerden dolayı davalı ...Ltd Şti'ye 18.306.479,27-TL borcunun bulunduğunu belirterek bahsi geçen senetler nedeniyle davalıya toplamda 35.101.710,60-TL borçlu olmadığının, bu senetlerden İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında takibe konulan 15/09/2017 vadeli, 34.867.848,19-TL meblağlı senet nedeniyle 16.561.368,92-TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili birleşen davada ise, 15/09/2017 vadeli, 27.823.441,26-TL meblağlı ve 30/09/2017 vadeli, 11.416.559,76-TL meblağlı senetlerden dolayı müvekkilinin davalı ...A.Ş.'ye 21.707.388,31-TL borcunun bulunduğunu belirterek bahsi geçen senetler nedeniyle toplamda davalıya 17.532.612,71-TL borçlu olmadığının, bu senetlerden İstanbul ...

İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında takibe konulan 15/09/2017 vadeli, 27.823.441,26-TL meblağlı senet nedeniyle 6.116.052,95-TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili tarafından 26/10/2022 tarihli dilekçe ile müvekkili aleyhine başlatılan İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... ve ... Esas sayılı dosyalarında icra veznesine girecek paranın alacaklıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesi talep edilmiş olup, mahkemece 15/12/2022 tarihli ara kararla İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... ve ... Esas sayılı takip dosyalarında tüm alacak yönünden icra veznesine girecek paranın alacaklıya ödenmemesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmiştir. Asıl ve birleşen dosyada davalılar vekili tarafından 08/02/2023 tarihli dilekçe ile davacının asıl davaya konu icra takibinde 16.561.368,92-TL, birleşen davaya konu icra takibinde ise 6.116.052,95-TL borçlu olmadığının tespitini talep etmesi nedeniyle dava konusu edilmeyen kısım yönünden ihtiyati tedbirin kaldırılmasını talep etmiş olup mahkemece istinaf incelemesine konu olan 09/03/2023 tarihli yeni ihtiyati tedbir kararı ile 15/12/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararı kaldırılarak davacının ihtiyati tedbir talebinin dava değeri ile sınırlı olmak üzere kabulüne karar verilmiştir.

İİK'nın 72/2 maddesi "borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir." şeklinde düzenlenmiştir. İİK'nın 72/3.maddesinde ise "İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak,... göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir." denilmiştir. Bunun yanında menfi tespit davalarında ihtiyati tedbir kararı ancak dava konusu edilen miktarla sınırlı olmak üzere verilebilir.

Somut olayda, eldeki menfi tespit davaları kambiyo senetlerine bağlı olarak talep edilen alacağın bir kısmı yönünden açılmıştır. İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında takibe konulan 15/09/2017 vadeli, 34.867.848,19-TL meblağlı senet nedeniyle 16.561.368,92-TL; ... Esas sayılı dosyasında takibe konulan 15/09/2017 vadeli, 27.823.441,26-TL meblağlı senet nedeniyle 6.116.052,95-TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi talep edilmiştir. Davacının menfi tespit talep etmediği alacak yönünden ihtiyati tedbir kararı verilmesi mümkün değildir. Aynı şekilde davacı, icra takiplerinde talep edilen işlemiş faiz alacaklarını dava değeri olarak göstermemiş, harç yatırmamıştır. Bu durumda mahkemece davacının davada borçlu olmadığının tespitini talep ettiği tutarlarla sınırlı olarak verilen 09/03/2023 tarihli ihtiyati tedbir kararında bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Bunun dışında davacı 15/12/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararı uyarınca icra dosyalarına tüm borç için sunulan teminat mektuplarının değiştirilmesi gerektiğini, mahkemenin ara kararının teminat mektuplarının, tedbir miktarını aşan kısımları bakımından paraya çevrilmesini gerektirmediğini, mahkemenin 16/03/2023 tarihli ek kararının hatalı olduğunu ileri sürmektedir. Ancak talep edilen alacağın bir kısmı için açılan menfi tespit davasında sadece alacağın bir kısmı yönünden geçerli olmak üzere verilen ihtiyati tedbir kararının infaz edilebilmesi için, aynı tüm alacak yönünden verilen ihtiyati tedbir kararının infazında olduğu gibi, mahkemeye depo edilen % 15 teminat dışında, icra dosyasına da tüm dosya borcunun depo edilmesi gerekmektedir.

Dava konusu edilmeyen ve ihtiyati tedbir kararının kapsamadığı alacak yönünden icra takibi devam edeceğinden, mahkeme veznesine depo edilen % 15 teminat dışındaki icra dosyasına depo edilen tutar yönünden mahkemenin takdir hakkı bulunmadığından mahkemenin 16/03/2023 tarihli ek kararında bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; mahkemenin 09/03/2023 ve 16/03/2023 tarihli ara kararlarında bir isabetsizlik görülmediğinden asıl ve birleşen davada ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Asıl ve birleşen davada ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 22/06/2023