İstirdat davasında yaklaşık ispat sağlandığında ihtiyati tedbir kabulü
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2023/1219 E. 2023/1184 K. · · İlk derece: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Diğer / sınıflanamadıkaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ EmsalHak düşürücü süre
Davacının nitelemesi: İhtiyati Tedbir mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Çek istirdadı davasında, gerçek hamil olduğunu iddia eden davacının, çek bedelinin icra takibi yoluyla davalıya ödenmesini önlemek amacıyla ihtiyati tedbir talep etmesi hukuken mümkündür ve bunu yasaklayan bir düzenleme bulunmamaktadır; davacının suç duyurusu üzerine devam eden soruşturma ve senedin rızası dışında elinden çıktığına ilişkin kuvvetli emarelerin varlığı, ihtiyati tedbir için gereken yaklaşık ispat koşulunu karşılar.
Ele alınan sorunlar
İstirdat davasında ihtiyati tedbir talebinin yaklaşık ispat koşulu yönünden değerlendirilmesi → kabul
İddia: Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı ve önceki cirantalar arasında ticari ilişki bulunmadığını, çekin müvekkilin elinden rızası dışında çıktığını, tedbir talebinin reddi halinde telafisi güç zarar doğacağını, talep edilen tedbirin mevcut durumda değişikliğe sebep olmayacağını ve içerik olarak aynı nitelikte başka bir davada tedbir talebinin kabul edildiğini ileri sürerek ara kararın kaldırılmasını istemiştir.
Gerekçe: Dava, çek hamilliği iddiasına dayalı istirdat davasıdır ve TTK 792 uyarınca istirdat talebi son hamile (davalıya) yöneltilmiştir. İstirdat davasında, menfi tespit davalarından farklı olarak davacı kıymetli evrak üzerinde hak iddia etmektedir. İcra takibi konusu alacak üzerinde gerçek hamil olduğunu iddia eden kişi lehine, çek borçlusu veya keşidecinin yatırdığı bedelin alacaklıya ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilmesi mümkündür; istirdat davacısının, keşidecinin yatırdığı bedelin kendisine ait olduğunu iddia ederek bunun davalı-hamile ödenmemesini talep etme hakkı bulunmaktadır ve bu şekilde tedbir kararı verilmesini yasaklayan bir düzenleme yoktur. Somut olayda davacı tarafça yapılan suç duyuruları sonucunda soruşturmanın devam ettiği ve senedin davacının rızası dışında elinden çıktığına yönelik kuvvetli emareler bulunduğu anlaşıldığından, ilk derece mahkemesinin yaklaşık ispatın sağlanmadığı yönündeki değerlendirmesi doğru görülmemiş; yaklaşık ispatın sağlandığı kabul edilerek ihtiyati tedbir isteminin kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Çek aslının mahkeme kasasına alınması talebinin ihtiyati tedbir kapsamında değerlendirilmesi → ret
İddia: Davacı vekili, davalı tarafça başlatılan icra takip dosyasında bulunan çek aslının, usulsüz işlemlere konu edilmemesi için yargılama sonuna kadar mahkeme kasasına alınmasını talep etmiştir.
Gerekçe: İlk derece mahkemesince yargılama kapsamında gerek görülürse senet aslının icra dosyasından istenebileceği belirtilmiş, ancak bu husus ihtiyati tedbir kapsamında değerlendirilmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Çek istirdadı davasında, gerçek hamil olduğunu iddia eden davacı lehine, icra takibi alacaklısına ödeme yapılmasını önleyecek şekilde ihtiyati tedbir kararı verilebileceği ve bunun yasal bir engelinin bulunmadığı yönündeki tespit, benzer istirdat davalarında ihtiyati tedbir taleplerinin değerlendirilmesi açısından yol gösterici niteliktedir.
Usul tespitleri
- Hak düşürücü süre
- İhtiyati tedbir kararının uygulanması için, kararın tebliğinden itibaren bir hafta kesin süre içinde teminat karşılanarak talep edilmediği takdirde tedbir kararı kendiliğinden kalkar.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati tedbir↗ istirdat davası↗ yaklaşık ispat↗ yetkili hamil↗ ciro silsilesi↗ kötüniyetli iktisap↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2023/1219
KARAR NO 2023/1184
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 24/03/2023 (Ara Karar)
NUMARASI 2023/141 Esas
TALEP İhtiyati Tedbir
İSTİNAF KARAR TARİHİ 18/07/2023
İhtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin 24/03/2023 tarihli ara kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
TALEP
Davacı vekili, çekin arka yüzündeki ciro silsilesi incelendiğinde, müvekkili şirkete ciro eden ... İnşaat ile ticari ilişkisinin bulunduğunu, ciro silsilesinde müvekkili şirketin altında ciroları bulunan ... şirketiyle ve gerçek kişiler olan ..., ... ve ... ile ne müvekkil şirketin ne de müvekkilden önce ciroları bulunan diğer şirketlerin hiçbir ticari faaliyetinin bulunmadığını, ... – ... – ... – ... arasındaki ticari ilişkilerin varlığını ve geçerliliğini bilmediklerini, müvekkilin yetkili hamil olduğunu ve istirdadı talep edilen çekin müvekkili şirketçe bu kişilerden hiçbirine, hiçbir gerekçeyle ciro ve teslim edilmediğinin sabit olduğunu, dava konusu çekin son yetkili ve meşru hamili müvekkili şirket olduğunu, bununla birlikte hali hazırda, müvekkil şirketin talebi ve ibraz ettiği teminat mektubu uyarınca İstanbul 16.
ATM’nin 2023/41 esas sayılı dosyasından, dava konusu çeke ilişkin olarak 17.01.2023 tarihili ara karar ile ödeme yasağı konulduğunu,10.02.2023 tarihli ara karar ile de, taraflarına istirdat davası açılması için 1 aylık süre verildiğini, aksi takdirde ödeme yasağı kararının kaldırılacağının belirtildiğini, işbu davanın açılmasıyla birlikte İstanbul 16. ATM’nin tesis ettiği ara kararın yerine getirildiğini,yargılamanın sonuna kadar mahkemece yeniden ödeme yasağı tesis edilmesine, ayrıca davalı tarafça başlatılan İstanbul ... İcra Dairesi’nin ... sayılı takip dosyası içerisinde bulunan çek aslının, mahkeme kasasına alınmasına, davalarının kabulüyle ... seri numaralı, 15.01.2023 vade tarihli, 750.000-TL bedelli, ...
Bankası T.A.O Gaziemir Çarşı/İzmir şubesine ait çekin istirdadına, ödeme yasağının devamı hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece, davacı, davada TTK 792 maddesi uyarınca çekin yetkili meşru hamili olduğunu, elinden rızası hilafına çıktığını, davalının çeki iktisapta kötü niyetli olduğunu ispat etmesi gerektiği somut olayda dava konusu çekteki ciro silsilesi ve dosya kapsamındaki belgeler dikkate alındığında davacı iddialarının TTK 792 kapsamında yargılamayı gerektirdiği, davacının iddiasını yaklaşık ispat ile ispatlayamadığından davacı yanın ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili, müvekkili şirket ve müvekkili şirketten önceki cirantalar ile davalı arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığını, tedbir talebinin reddi nedeniyle müvekkili şirketin telafisi güç ve imkansız zararlara uğrayacağını, talep ettikleri tedbir kararının mevcut durumda bir değişikliğe sebebiyet vermeyeceğini, hali hazırda çek iptali davasında tesis edilen ihtiyati tedbirin devamı niteliğinde olacağını, buna en olarak sadece çek aslı başkaca usulsüz işlemlere konu edilmemesi adına mahkeme kasasına alınacağını, müvekkilinin tek bir seferde 3 çekinin çalınarak zayi olduğunu, bu kapsamda bu dava haricinde çalınan diğer çekin ... adlı şahıs tarafından icra takibine konu edildiğini, çeke ilişkin bu dava ile içeriği bire bir aynı sadece davalı tarafı farklı olan istirdat davası ikame edildiğini, söz konusu davada 07/03/2023 tarihli ara karar ile tedbir talebinin kabul edildiğini, ilgili çeke ilişkin yargılamanın sonuna kadar ödeme yasağı konduğunu ve dava konusu çekin mahkeme kasasına alındığını, mahkemece bu durumun dikkate alınması gerektiğini, bu nedenlerle ara kararın kaldırılarak;
yargılama sonuna kadar İstanbul 16. ATM tarafından tesis edilen ödeme yasağının devamına, ilgili mahkemeye ibraz edilen teminat veya mahkemece belirlenecek yeni teminat karşılığında dava konusu çeke ilişkin olarak tedbiren ödeme yasağı tesis edilmesine, İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... sayılı takip dosyası içerisinde bulunan çek aslının da, yargılamanın sonuna kadar tedbiren mahkeme kasasına alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Eldeki davada açılan dava çek hamilliği iddiası ile, icra takibi alacaklısı davalı aleyhine açılan çek istirdadına ilişkindir. Davacı tarafından kargoya verilen senet aslının kargoda çalındığını, savcılık soruşturmasının devam ettiğini, davalı tarafından çekin ağır kusurlu iktisap edildiğini, çekin bankaya ibrazından sonra İzmir Bölge Müdürlüğüne gönderilmek üzere 12.01.2023 tarihinde Aras kargoya verildiğini, kargonun teslimi ile zarfın açılarak içindeki senetlerin kargoda çalındığının anlaşıldığı ileri sürülmüştür. TTK'nın 792. maddesi uyarınca istirdat talebi son hamile yöneltilir. Son hamilin de davada davalı olduğu anlaşılmaktadır. İstirdat davasında ise menfi tespit davalarından farklı olarak davacı kıymetli evrak üzerinde hak iddia etmektedir.
İcra takibinin konusu alacak üzerinde aslında gerçek hamil olduğunu iddia eden kişi lehine çek borçlusunun veya keşidecinin, yatırdığı bedelin alacaklıya ödenmemesine ilişkin bir ihtiyati tedbir kararı verilmesi mümkündür. İstirdat davacısının; kendisi dışında borca itirazı olmayan keşidecinin yatırdığı bedelin de aslında kendisinin hak sahibi olduğu bedelin dosyanın davalısı olan hamil- alacaklıya ödenmemesini talep etme hakkı bulunmaktadır. İstirdat davasında bu şekilde bir ihtiyati tedbir kararı verilmesini yasaklayan yasal düzenleme bulunmamaktadır. İlk derece mahkemesince istirdat davasında yaklaşık ispatın sağlanmadığı gerekçesiyle istek reddedilmiş ise de somut olayda davacı tarafça yapılan suç duyuruları sonucunda soruşturmanın devam ettiği, senedin davacının rızası dışında elinden çıktığına yönelik kuvvetli emareler bulunduğu anlaşılmakla yaklaşık ispatın sağlandığı kabul edilerek ihtiyati tedbir isteminin kabulü gerekirken reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ara kararın kaldırılarak, yeniden ara karar verilerek ihtiyati tedbir isteminin kabulüne ,ilk derece mahkemesince yargılama kapsamında gerek görülürse senet aslının icra dosyasından istenebileceğine ,ihtiyati tedbir kapsamında değerlendirilmeyeceğine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: İhtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/141 Esas 24/03/2023 tarihli ara kararın HMK.'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davacı vekilinin ihtiyati tedbir isteminin kabulü ile İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasındaki icra takibinde icra veznesine yatırılan paranın alacaklı davalıya HMK nın 389 vd. maddeleri uyarınca ödenmemesi için ihtiyati tedbir konulmasına, Takip tutarı 828.133,56-TL'nin %15 oranında takdir olunan 124.220,03-TL teminat (nakit veya kesin süresiz banka teminat mektubu) yatırıldığında ihtiyati tedbir kararının ilk derece mahkemesince icra dairesine bildirilmesine, HMK 393(1) maddesi uyarınca Dairemiz kararının tebliğinden itibaren bir hafta kesin süre içinde teminat karşılanarak ihtiyati tedbir kararının uygulanması talep edilmediği takdirde tedbir kararının kendiliğinden kalkacağının ihtiyati tedbir talep eden davacı vekiline bildirilmesine, Davacı tarafından yatırılan 179,90-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
18/07/2023
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/63949 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi