Arabulucuya başvuru hak düşürücü süreyi durdurur; yeniden hesap

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2023/1736

KARAR NO 2024/1040

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 09/05/2023

NUMARASI 2022/159 Esas 2023/199 Karar

DAVA

Tazminat (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 04/07/2024

Hakdüşürücü süre ve arabulucu dava şartı yokluğundan davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinafı edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin satın aldığı malların deniz yoluyla sevki için davalı ... AŞnin işlettiği Atakaş Limanı'na getirildiğini, taşımayı yapacak olan davalı ... donatanı olduğu ... gemisinin 02.05.2020 tarihinde İskenderun/Atakaş Limanına bağlandığını ve yükleme devam ederken liman personeli tarafından ambar üstündeki yüklerin sabitlenmesi amacıyla , geminin 3 numaralı ambar kapağı üzerindeki kaynak işlemi devam ederken ambar içerisindeki yükün tutuşmasına sebep olunduğunu, yangın çıktığını ve tüm müdahalelere rağmen yangın söndürülemediğinden müvekkili tarafından satın alınan malların yanarak kullanılamaz hale geldiğini meydana gelen zararın tam olarak belirlenmesini teminen arttırılmak kaydıyla şimdilik 1.000-USD' nin 30/05/2020 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili; yangının liman personeli tarafından, ambar üstündeki yüklerin sabitlenmesi için kaynak işlemi yapıldığı sırada meydana geldiğini, sabitleme işleminde, taşıyanın adamlarının herhangi bir dahli olmadığı,kaynak işleminin, gemi tarafından yapılabilmesinin mümkün olmadığı, yangının taşıma sırasında olmadığını,geminin Atakaş Liman sahasında iken liman personeli tarafından yürütülen operasyon sırasında meydana geldiğini, ne sebeple taşıyanın sorumluluğuna dair hükümlere atıf yapıldığının da anlaşılmadığını, 2 Nolu Davalı ... Tic. A.Ş nin Limanlar Yönetmeliği uyarınca "kıyı tesisi" statüsünde olduğunu, limanın, kendi sahasında gerçekleşen her olayda gözetleme ve müdahale zorunluluğu olduğunu, gemi ilgililerinin dahli olmaksızın tek başına gerçekleştirdiği sabitleme işlemi sırasında kusuru ile sebebiyet verdiği yangın neticesinde oluşan zarardan,davalı Atakaş Limanının tek başına sorumlu olduğu, gemi ilgililerin üzerlerine düşen yükümlülükleri, eksiksiz bir şekilde yerine getirerek yangına müdahalede kusursuz olduklarını davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2- Davalı ... A.Ş. vekili; yangının Kaptanın talimatı ve gözetimi altında geminin üç nolu ambar kapağında lashing hizmeti yapılırken çıktığını,Lashing hizmetinin bağlama ve sabitleme anlamını taşıdığını ve Lashing'in yani sabitleme ve kaynak işinin yapılıp, yapılmayacağı yapılacak ise nasıl yapılacağını belirlemesinin karar vermesinin geminin teknik donanım ve yeterliliği ile gemiye kaptan tarafından kabul edilen yüklerin niteliklerine bağlı olarak Gemi Kaptanı'nın karar vereceğini,TTK nın 1094 maddesi Kaptanın yükleme başladıktan boşaltma bitinceye kadar gemiyi terk etmeyeceği, 1091 maddesi kaptanın yükleme ve boşaltmada geminin aşırı derecede yüklenmemesine, gerekli safranın gemide bulunmasına ve geminin ambarlarının taşınacak olan eşyayı kabule ve korumaya elverişli bir şekilde donatılmasından sorumluluğunun düzenlendiğini, müvekkilinin yangınla ilgili hiç bir sorumluluğu olmadığını, davacının müvekkilin TBK 66 maddesine göre sorumlu olduğunu ifade etmiş ise de bunun hukuken mümkün olmadığı, özel kanun niteliğinde olan TTK'nın gemi kaptanının, işletenin, donatanın sorumluluğunu, geminin yüke ve denize elverişli olmasını ve navluna gelen zararlarla geminin sebep olduğu zararlardan ve benzeri konulardan sorumluluk ve zararın tazminini özel hükümlere bağlandığından özel hükümlerin uygulanması gerektiğini, müvekkiline atfedilebilecek bir kusur ve sorumluluk olmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3- Davalı ....Ltd. Şti. ve ... Vekili ;arabulucu anlaşmazlık tutanağından da görüleceği üzere, davacı arabulucuya başvuru yaparken, müvekkil aleyhine, donatan olan ...'e izafeten başvurduğunu, müvekkil aleyhine asaleten başvuru yapmadığını, müvekkil hakkında asaleten dava açılmasının doğru olmadığını, müvekkilin acentesi olduğu ... IMO nolu Rusya Bayraklı ... Gemisi Donatanı ...'e karşı ve taşımada aracılık eden diğer ilgililere karşı asaleten dava açılmasına rağmen, acente konumundaki müvekkile karşı (izafeten olarak dahi) dava açılmasının hukuka aykırı olduğu,zarara ilişkin zamanaşımının 1 yıl olduğu, zamanaşımını kesen bir işlem söz konusu olmadığı,dava konusu taşımada; limana kadar kara taşıması ve malların gemiye yükletilmesi ve deniz taşıması olarak iki ayrı aşamada gerçekleştiği,zararın, müvekkilin ve acentesi olduğu donatanın sorumluluğu dışında meydana geldiği,zararda müvekkilin acentesi olduğu gemi donatanının kusuru ve sorumluluğu olmadığı, dava dilekçesinde de, yangının ...

AŞ'nin kaynak işlemleri nedeniyle çıktığı, zarardan da bu firmanın sorumlu olduğu belirtildiği halde, davalının öne sürdüğü zarar kalemlerinin de gerçeği yansıtmadığı, iş bu dava öncesinde ihracatçı firma ''... Tic- ...'' isimli işletme adına İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... nolu dosyasında icra takibi yapıldığı,malların sahibinin kim olduğunun belirlenmesi gerektiği, henüz yükleme tamamlanmadan, liman personeli tarafından, geminin 3 numaralı ambar kapağı üzerindeki kaynak yapılırken ambar içindeki yükün tutuştuğu ve yangın nedeniyle zarar oluştuğu,zarardan müvekkilin acentesi olduğu donatanın kusur ve sorumluğu bulunmadığı, Davacı tarafça, gemi taşımacılığı sözleşmesi FOB (Free On Board) usulüne göre yapıldığı, ilk olarak ....Ltd.Şti.

ile taşıma sözleşmesi yapıldığı,taşıyıcının daha sonra, malların limana getirtilip gemiye yüklenmesi için davalı ...Tic. A.Ş. ile sözleşme düzenlendiği, bundan ayrı olarak da davalı ... Ltd. Şti. ile, malların gemi ile deniz taşıması yapılması için önceki sözleşmeden ayrı ve bağımsız olarak müvekkili ile ayrı bir sözleşme yaptığını,taşıma sırasında meydana gelen yangın ve zararın doğmasında, davalı ... A.Ş. ve çalışanlarının kusurlu olduğu, her hal ve durumda davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; TTK'nın 1188/1 fıkrası uyarınca; eşyanın ziya ve hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat isteme hakkı bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşeceği düzenlenmiş olup, yangının 31.05.2020 tarihinde meydana geldiği, TTK 1188/1 maddesi uyarınca tazminat davasının 31.05.2021 tarihine kadar açılması gerektiği,pandemi kapsamında alınan tedbirlere ilişkin 25/03/2020 tarihli 7226 sayılı kanuna eklenen Geçici 1. Madde ile ..., hak düşürücü süreler de dahil olmak üzere..tüm sürelerin durdurulmasına karar verildiği; Cumhurbaşkanlığı Kararı doğrultusunda 13/03/2020 tarihi ile 15/06/2020 tarihleri arasında durduğu ,buna göre dava açma süresinin 15.06.2021 tarihine kadar sürenin uzadığı, 15.06.2021 tarihli arabuluculuk tutanağı uyarınca davacının davalı ...

hakkında arabuluculuk başvurusu yaptığı, 03.08.2021 tarihinde de anlaşamama tutanağı düzenlediği, davacının 17.09.2021 tarihinde İstanbul 12. ATMnde iş bu tazminat davasını açtığı, görevsizlik kararı üzerine, 1 yıllık hak düşürücü sürenin 04/08/2021 tarihinde sona erdiği anlaşılmakla davanın bu davalılar yönünden hak düşürücü süre nedeni ile usulden reddine, davalı Transriver hakkında arabuluculuk yoluna gitmediğinden arabulucu şartının yerine getirilmemesi sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; dava şartı arabuluculuk aşamasının başlatılması durumunda zamanaşımı sürelerinin durduğunu, hak düşürücü sürelerin de işlemeyeceğini, arabuluculuk aşamasının başlamış olduğu ve son tutanağın imza altına alındığı tarihlerin dikkate alınmadığını, davanın reddi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Davaya konu yangın ve hasar 30.05.2020 tarihinde başlayan 31.05.2020 tarihinde sona eren geminin ambar kapaklarında yapılan kaynak işlemi sırasında meydana gelen yangın olayında meydana gelmiş olup, mahkemece 31.05.2020 tarihinde işlemeye başlaması gereken hakdüşürücü sürenin Cumhurbaşkanlığı Kararı ile sürelerin pandemi nedeniyle durdurulması nedeniyle 15.06.2020 tarihinde işlemeye başladığı, 15.06.2021 tarihine kadar dava açılabileceği ,anlaşamama tutanağının düzenlendiği tarihin ertesi günü itibariyle hakdüşürücü süre dolduğundan davanın TTK nın 1188/1 maddesi gereğince hakdüşürücü süre ve ... şirketi hakkında arabulucuya başvuru şartı yerine getirilmediğinden usulden reddine karar verilmiştir.

Olağan koşullarda TTK nın 1188/1 maddesinde ki 1 yıllık hakdüşürücü sürenin 31.05.2020 tarihinde başlayıp 31.05.2021 tarihine kadar hesaplanması gerekir. Ne var ki davacı vekili tarafından ... şirketine izafeten ... Ltd Şti , Atakaş Liman İşletmesi ve ... Lojistik şirketine karşı; Arabuluculuk süreci 07/04/2021 tarihinde başvuru yapılarak başlatılmıştır.Arabulucuya başvuru tarihi itibariyle hakdüşürücü sürenin sona ereceği 15.06.2021 tarihine kadar 70 gün süre bulunmaktadır. Her ne kadar anlaşamama tutanağında arabuluculuk sürecinin başladığı tarih 15.06.2021 olarak yazılı ise de ; dava dilekçesine ekli sunulan başvuru tutanağında başvuru tarihi 07.04.2021 olarak yazılı bulunduğundan başvuru tarihinin belirlenebilmesi için Dairemizce Arabulucu dosyasının uyap kayıtlarına eklenmesi sağlanarak yapılan inceleme de ;

15. 06.2021 tarihli başvuru formunda,07.04.2021 tarihli arabulucu başvurusuna yapılan yetki itirazı nedeniyle İstanbul Anadolu 2.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/665 esas, 2021/746 karar sayılı 08.06.2021 tarihinde yetki itirazının reddine karar verilmesiyle birlikte yeniden arabuluculuk sürecinin başlatıldığının yazılı olduğu görülmüştür. Yine İstanbul Anadolu 2.Sulh Hukuk Mahkemesinden inceleme izni istenilerek yapılan incelemede ; 2021/665 esas, 2021/746 karar sayılı 08.06.2021 tarihli kararı ile karşı yan ....AŞ vekilinin 07.04.2021 tarihli başvuru nedeniyle arabulucunun yetkisine itirazının reddine karar verilmesiyle birlikte arabuluculuk dosyasının arabulucuya iadesine karar verildiği ve sürecin 15.06.2021 tarihinde yeniden başlatıldığı belirlenmiştir.6325 sayılı kanunun 18/A maddesinin (15) fıkrası "Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez."Somut olayda ;

TTK nın1188(1) maddesi uyarınca 31.05.2020 tarihinde işlemeye başlayan hak düşürücü süre 07.04.2021 tarihi itibariyle arabulucuya başvuru nedeniyle durmuş,03.08.2021 tarihli anlaşamama son tutanağının imzasına kadar işlememiştir. Arabulucu başvuru tarihinde hak düşürücü sürenin dolmasına 70 gün süre bulunmaktadır.

04. 08.2021 tarihinde yeniden işlemeye başlayan hak düşürücü sürenin 45.günü olan 17.09.2021 tarihinde görevsiz mahkemede davacı tarafça dava açılmıştır.Açıklanan nedenlerle TTK nın 1188/1 maddesinde yazılı 1 yıllık süre dolmadan dava açıldığı halde davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. Ayrıca, ... şirketine izafeten ... Kiralama şirketi arabulucu başvurusunda taraf gösterildiği ... vekilinin geminin acentesi olduğunu savunduğu , Trans River vekilinin arabulucu görüşmelerine katıldığı anlaşılmakla ... şirketi bakımından arabulucuya başvurulmadığının kabulü de doğru olmamıştır.Davacı vekilinin istinaf nedeni yerinde olduğundan kararın kaldırılmasına, dava yeniden görülmek üzere dava dosyasının kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/05/2023 Tarih 2022/159 Esas 2023/199 Karar sayılı kararın HMK'nun 353(1)a-4 gereğiKALDIRILMASINA, "Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" Yatırılan 269,80-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 04/07/2024