Taşınma sırasında kaybolan ticari defterler için zayi belgesi talebi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2025/865 E. 2025/994 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Gerekçe özeti
TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için ticari defter ve belgelerin kaybının, kanunda sayılan yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi afet veya hırsızlık sebeplerine benzer nitelik ve yoğunlukta, tacirin iradesi dışında gerçekleşen bir mücbir sebeple meydana gelmiş olması gerekir. İşyeri taşınması sırasında defterlerin kaybolması, harici bir etkenle gerçekleşmiş olsa dahi önlenmesi mümkün olan bir durum olduğundan mücbir sebep sayılmaz ve bu sebeple zayi belgesi talebi reddedilir.
Ele alınan sorunlar
Taşınma sırasında defterlerin kaybolmasının TTK 82/7 kapsamında zayi sebebi sayılıp sayılmayacağı → ret
İddia: Davacı vekili, zayi olgusunun her türlü kanıtla ispatlanabileceğini, kira sözleşmesinin delil başlangıcı olarak kabul edilerek tanıkların dinlenmesi gerektiğini, tanık dinlenmeden ve kira sözleşmesi değerlendirilmeden davanın reddedilmesinin hukuki dinlenilme hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için tacirin defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş olması, diğer taraftan da ziyanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması gerekir. İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, yani kaybın davacının iradesi dışında tamamen veya kısmen gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Yeni kiralanan bir yere işletmenin taşınması, harici bir etken ile gerçekleşmiş olsa dahi, önlenmesi mümkün olmayan bir durum olmadığından davacı bakımından mücbir sebep olarak kabul edilemez. Bu nedenle taşınma sırasında defterlerin kaybolması, TTK 82/7'de sayılan yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi afet veya hırsızlık sebeplerine benzer bir sebep olarak kabul edilemeyeceğinden zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Zayi sebebine göre tanık dinlenmemesinin sonuca etkisi → ret
İddia: Davacı vekili, kira sözleşmesinin delil başlangıcı sayılarak tanıkların dinlenmesi gerektiğini, tanık dinlenmeden karar verilmesinin hukuki dinlenilme hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: İleri sürülen zayi sebebine göre (taşınma sırasında kaybolma), bu sebebin zaten TTK 82/7 kapsamında mücbir sebep sayılamayacağı tespit edildiğinden, tanıkların dinlenmemesi sonuca etkili görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Kararda, işyeri taşınması sırasında ticari defterlerin kaybolmasının TTK 82/7 kapsamında sayılan mücbir sebeplere (afet, hırsızlık) benzer bir sebep olarak kabul edilemeyeceği yönünde açık bir norm yorumu yapılmıştır; bu yorum, benzer taşınma kaynaklı zayi belgesi taleplerinde yol gösterici niteliktedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi belgesi↗ mücbir sebep↗ ticari defterlerin saklanması↗ delil başlangıcı↗ hukuki dinlenilme hakkı↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2025/865
KARAR NO 2025/994
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 18/03/2025
NUMARASI 2024/925 Esas - 2025/250 Karar
DAVA
Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ 09/12/2024
Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; müvekkili şirket adına 10/11/2024 imzalama tarihli kira sözleşmesi ile 17/11/2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ... Mah. ... Cad. ... Kadıköy/İstanbul adresinde mükim dükkan niteliğindeki taşınmazın kiralandığını, gerekli tüm özen gösterilmesine rağmen taşınma esnasında müvekkili şirkete ait; Müdürler Kurulu Defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri ve Damga Vergisi Defteri kaybolduğunu, taşınma nedeniyle müvekkil şirkete ait defterler zayi olduğunu, iş bu defterler daha önceden kullanılmış, ibraz edilmiş, tasdikli defterler olduğunu; müvekkili şirkete ait Müdürler Kurulu Defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri ve Damga Vergisi Defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; tacirin, bahsedilen madde hükmünden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmesi gerektiğini, mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire ait olduğunu; ileri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve belgelerin tamamen veya kısmen kaybı ya da yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmesi gerektiğini, TTKnın 82/7'maddesinde zayi belgesi verilmesi için "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık" sebebi gibi bir sebebin bulunması gerektiğinin belirtilmesi karşısında, dava konusu olayda bu sınırlı sebeplerden hiçbirisinin gerçekleşmediği, davacı tarafın dilekçesinde belirtiği kaybolma nedeniyle defterlere ulaşılamamasının TTK md.
82/7 gereğince zayi belgesi verilmesini gerektiren sebepler arasında yer almadığını, talep konusu tüm evrak ve defterinin muhafazasında davacı tarafından gerekli dikkat ve özenin gösterilmediğini, zayi durumunun davacının iradesi dışında bir nedenle meydana gelmediği ya da mücbir sebep halinin bulunmadığı anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili; müvekkili şirket adına 10/11/2024 imzalama tarihli kira sözleşmesi ile 17/11/2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ... Mah. ... Cad. ...Kadıköy/İstanbul adresinde mükim dükkan niteliğindeki taşınmazın kiralandığını, mevzuat, doktrin ve içtihatlarca zayi olgusu her türlü kanıtla ispatlanabileceğinin kabulüne karşın; tanıkların dahi dinlenmeden davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğununu, tanıklar dinlenmeden, dava dilekçemiz ekinde sundukları müvekkili şirket adına 10/11/2024 imzalama tarihli kira sözleşmesine ilişkin hiçbir değerlendirme yapmadan, tanıklarımızı dinlemeden ret kararı vermesi hukuki dinlenilme hakkının ihlali niteliğinde olduğunu, kira sözleşmesinin delil başlangıcı olarak kabul edilerek tanıkların dinlenmesine karar verilmesi gerekirken ilk celseden davanın reddine karar verilmesi hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırlamasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, taşınma nedeniyle zayi olduğu iddia edilen davacı şirketin Müdürler Kurulu Defteri, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri ve Damga Vergisi Defteri için zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.6102 Sayılı Kanunun 82/7. Maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği davanın hasımsız olarak açılacağı belirtilmektedir. Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir.
İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir. Somut olayda; davacı şirketin yeni bir kira sözleşmesi imzaladığı belirtilerek yeni kiralanan yere taşınma sırasında kaybedildiği ileri sürülmüştür. Tacirin TTK'nun 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği hallerde zayi belgesi verilmesi talep edilemez.
Yeni kiralanan bir yere işletmenin taşınması kanunda harici bir etken ile gerçekleşmiş olsa dahi önlenmesi mümkün olmayan davacı bakımından mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceğinden zayii belgesi talep koşullarının bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. İleri sürülen zayi sebebine göre de tanıkların dinlenmemesi sonuca etkili bulunmamıştır. Açıklanan nedenlerle; zayii olayının kanunda yazılı sebeblere benzer bir sebep neticesi gerçekleştiğinin ispat edilememesi nedeniyle, zayi belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığından davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş,istinaf nedeni yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 18/06/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/6062 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi