Zayi belgesinde hak düşürücü sürenin başlangıcı: zıyaın öğrenildiği tarih

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2023/2243

KARAR NO 2023/1787

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 11/10/2023

NUMARASI 2023/962 Esas - 2023/919 Karar

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili bankanın ... Mahallesinde hizmet vermekte olan Başakşehir Meydan İstanbul Şubesi lokalinde;

05. 09.2023 tarihinde Başakşehir ilçesinde meydana gelen sel nedeni ile, Şubenin bodrum katında bulunan tutanak ile imza altına alınan evraklar su altında kaldığından okunmayacak duruma geldiğinin tespit edildiğini, sel nedeniyle ilgili müvekkili Bankanın Başakşehir Meydan Istanbul Şubesi'nde bulunan ve sel nedeniyle zayi olan; tahsil-tediye ve mahsup dekontları, kart teslim tutanakları, hesap açma sözleşmeleri, kredili bankomat sözleşmeleri, ... Futbol Kulübü hesap açma klasörü, kredi kartı sözleşmeleri, 2019-2020 müşteri talimatları, konut yapılandırma klasörleri, ortak hesaplar-talimat ve vekalet klasörü, konut kredisi dosyaları, tüketici ihtiyaç kredileri, kiralık kasa açılış sözleşme klasörleri, kapalı elektronik krediler klasörü, müşteri dilekçeleri klasörleri, başka şube senet gönderim/ müşteri teslim evrakları, çek-senet giriş bordroları, emekli promosyon sözleşmeleri, giden yazışmalar, müşteri çek teslim tutanakları, OSG ve HGS sözleşme klasörleri, takastan ödenen çekler, Kıbrıs ve yurtdışı - YP Takas Çekleri, dış ticaret talimatları ve dış ticaret dilekçeleri, arkası yazılan şube çekleri - banka sorumluluk tutarı ödenen çekler, şube kira bedelleri, tüketici hakem heyeti yazışmaları, kaymakamlık talimat dosyası, gelen yazışmalar, ATM dilekçeleri, dış ticaret talimatları, şubeden gönderilen senet fotokopileri, giden yazışmalar, sağlık harcamaları, muhtasar beyanname, masraf ve faturalar, ATM dilekçeleri, icra yazıları, gelen yazışmalar, tik- konut kredisi ve ipotek karşılığı TİK kredisine ait dosyalar, ...

Futbol kulübü hesap açma sözleşmeleri, kredili bankomat G klasörü, kredi kartı sözleşmeleri, ticari firma dosyaları ile dava dilekçesi ekinde mahkemeye sundukları tutanak ve ekli dosyalarına ilişkin evraklar kullanılamaz hale geldiğinden bu evraklar için zayi belgesi verilmesini, şube adresinde zarar gören evraklarin tespiti için öncelikle ivedilikle bilirkişi marifetiyle tespit yapılmasını, yapılacak tespit ile zarara uğrayan tüm belgeler hakkında zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, dava konusu yapılan belgelerin, 05/09/2023 tarihinde meydana gelen sel nedeniyle zayi olduğunun bildirildiği, bu tarihten itibaren 30 gün içerisinde zayi talebinde bulunması gerektiği, davacı TTK hükümlerine tabi bir anonim şirket olduğu, davacı şirketin Başakşehir Meydan İstanbul Şubesi binasında gerçekleşen olaydan, aynı gün haberdar olması gerektiği, süresinden sonra haberdar olmadıklarının dosya içerisine sunulan 11/09/2023 tarihli tutanak içeriğinden de anlaşıldığı, 06/10/2023 dava tarihi itibariyle 30 günlük yasal hak düşürücü sürenin dolduğu gerekçesiyle süresinde açılmayan davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, Başakşehir Meydan Şubesi'nın sel felaketi sebebiyle geçici bir süre hizmet veremediğini, 05.09.2023 tarihinde geç saatlerde, banka mesai saatleri sonrasında başlayan, can kaybına sebep olan sel felaketinde şubeye girilememiş olması, 06.09.2023 tarihinde tüm banka genelinde, şubenin geçici olarak hizmet veremediğine ilişkin mail iletildiğini, şubenin 11.09.2023 tarihinde yeniden hizmete başlaması ile afet sonrası meydana gelen zarar ve ziyanların incelemesi yapıldığını ve zıyaa uğrayan belgeler tespit edilip tutanak ile imza altına alındığını,banka şubesi çalışanlarınca 11.09.2023 tarihinde göreve başlanması ile şubede yapılan detaylı ve ayrıntılı incelemeler neticesinde aynı gün ziyaa uğrayan defter ve belgeler vs tüm evraklar tutanak ile tespit edildiğini, şubelerde binlerce, onbinlerce evrak, dekont, sözleşme vs belgeler yer aldığını, 6102 sayılı TTK'nın 82/7'ye göre hak düşürücü sürenin başlangıcı ziyaın öğrenildiği tarih olduğunu, mahkemenin, 05.09.2023 tarihli sel felaketini "öğrenme tarihi" olarak kabul etmesinin doğru olmadığını, dava konusu evrakların zayi olduğunu öğrenme tarihi tutanak tarihi olan 11.09.2023 olduğunu, kararının kaldırılmasını, yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

6102 Sayılı Kanunun 82/7. maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren-30 gün- içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği belirtilmektedir. Davacının bu hükümden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermesi, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmesi gerekmektedir. İleri sürülen zayi sebebinin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defterlerin tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.TTK nın 87.

Maddesinde öngörülen 15 günlük hak düşürücü süre, 5 temmuz 2022 tarihli RG de yayınlanan 7417 sayılı kanun ile değişiklik ile -30 gün- olarak değiştirilmiştir. Mahkemece, sel felaketinin yaşandığı günden itibaren 30 günlük hak düşürücü süre içinde talepde bulunulmadığı gerekçesiyle davanın reddedilmiş ise de sel felaketi ile ilgili İstanbul Valiliği’nden yapılan açıklamada, "İstanbul'un kuzeyinde yer alan ilçelerde 05.09.2023 tarihinde saat 21.00 sıralarında oluşan sağanak yağışın ardından su baskınları meydana gelmiştir. Metrekareye 125 kilogram yağışın düştüğü tespit edilirken sel nedeniyle Başakşehir ve Küçükçekmece ilçelerinde birer olmak üzere iki kişi hayatını kaybetmiş, 12 kişi de yaralanmıştır.

Yaralıların tedavisi kaldırıldıkları hastanelerde devam etmektedir." denildiği anlaşılmaktadır. Buna göre sel felaketi akşam mesai saatleri dışında bankanın kapalı olduğu bir zamanda meydana gelmiştir. 6102 sayılı TTK'nın 82/7'ye göre hak düşürücü sürenin başlangıcı ziyaın öğrenildiği tarihtir. Geceleyin, bankanın kapalı olduğu esasen yaşanan yağışın yoğunluğu nedeniyle de sokağa çıkmanın imkansız olduğu bir halde selin vukubulduğu saatte zayi olan belgelerin banka şube yetkilileri tarafından öğrenildiğinin kabulünün mümkün olmadığı dikkate alınmadan hak düşürücü sürenin 05.09.2023 tarihinden itibaren başlatılması mümkün görülmemiştir. Davacı vekili tarafından sunulan tutanakların tarihi 11.09.2023 tarihini taşımaktadır.

Gece saatlerinde meydana gelen yağış nedeniyle en erken ertesi sabahın başlangıcından itibaren hakdüşürücü sürenin hesabı gerekirken 05.09.2023 tarihinden itibaren başlatılarak hak düşürücü sürenin geçtiğinin kabulü doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle; davacının 30 günlük hak düşürücü süre içinde talepde bulunduğu anlaşılmakla,istinaf sebebi yerinde görüldüğünden davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına davanın yeniden görülmek üzere dava dosyasının kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/10/2023 Tarih 2023/962 Esas - 2023/919 Karar sayılı kararın HMK'nin 353(1)a-4 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE" Davacı vekili tarafından yatırılan 269,85-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 20/11/2023