Feragate rağmen icra dosyasının yenilenmesinde hukuki yarar
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2023/1697 E. 2023/1873 K. · · İlk derece: İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi tespit / İstirdatkaldırma ve esas hakkında yeniden hükümTemyiz yolu açık
★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)
Davacının nitelemesi: Kefalet Sözleşmesinden Kaynaklanan mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Alacaklı tarafından bir borçlu yönünden icra takibinden feragat edilmesine ve ibraname düzenlenmesine rağmen, alacağı temlik alan tarafın feragat edilen borçlu için icra dosyasını yenileyip takibe devam etmesi, o borçluyu icra tehdidi altında bırakır; bu durum borçlunun menfi tespit davası açmakta hukuki yararının varlığını doğurur. Buna karşılık, alacağını temlik ederek icra dosyasındaki alacaklı sıfatını kaybeden temlik eden taraf yönünden taraf sıfatı bulunmadığından, o taraf aleyhine açılan dava dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir. Ayrıca feragate rağmen yenileme işlemi yaparak davanın açılmasına sebebiyet veren tarafın, kendisi aleyhine sonuçlanan yargılamada dahi HMK 327/2 uyarınca yargılama gideri ve vekalet ücretinden muaf tutulması mümkün olabilir.
Ele alınan sorunlar
Davacının menfi tespit davasını açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı → kabul
İddia: Davalı ... A.Ş. vekili; davacı yönünden icra dosyasından feragat edildiğinden davacının borçlu sıfatının kalmadığını, davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını, yenileme emri gönderilmesinin hukuki yararın varlığını kanıtlamadığını, davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Temlik eden davalı banka tarafından davacı yönünden takipten feragat edilmesine ve ibraname sunulmasına rağmen, temlik alan davalı şirketin davacı için icra dosyasını yenilemesi ve takibe devam etmesi, davacıyı icra tehdidi altında bırakmıştır. Bu nedenle feragate rağmen yenileme işlemi yapan davalının fiili, davacının menfi tespit davasını açmasına sebebiyet vermiştir ve davacının davayı açmakta hukuki yararı bulunmaktadır. Yargıtay bozma ilamı gereği bu husus kabul edilerek mahkeme kararı kaldırılmış ve yeniden hüküm kurulmuştur.
Gerekçe kaynağı: özgün
Temlik eden banka (... Bankası A.Ş.) yönünden taraf sıfatının bulunmaması → ret
Gerekçe: Temlik eden ... Bankası A.Ş.'nin alacağını temlik alan ... A.Ş.'ye devretmesi ve icra dosyasında alacaklı sıfatının kalmaması nedeniyle, temlik eden banka yönünden taraf sıfatı bulunmadığından davanın bu davalı yönünden dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Temlik alan davalı (... A.Ş.) yönünden borçlu olmadığının tespiti ve kötüniyet tazminatı talebi → kabul
İddia: Davalı ... A.Ş. vekili; bir an için davacının menfi tespit davasını açmakta hukuki yararı olduğu düşünülse dahi, müvekkil şirket yönünden kötüniyet tazminatına hükmedilemeyeceğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davacının hukuki yararının bulunduğu kabul edildiğinden, temlik alan davalı ... A.Ş. yönünden icra dosyasında davacının borçlu olmadığının tespitine ve talep edilen kötüniyet tazminatının bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Feragate rağmen yenileme yapan davalı aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilip hükmedilmeyeceği → kabul
Gerekçe: Davacı yönünden icra takibinden feragat edilmesine rağmen sonradan davalı ... yönetim şirketi vekilinin talebi üzerine icra dosyasının yenilendiği dikkate alındığında, davacının davayı açmakta hukuki yararı bulunmasa da (bu ihtimalde) feragate rağmen yenileme işlemi yapan davalının davanın açılmasına sebebiyet verdiği anlaşıldığından HMK 327/2 maddesi uyarınca davalı yararına yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Alacağını temlik eden tarafın feragat ettiği borçlu için icra dosyasının temlik alan tarafça yenilenmesi halinde, feragat edilen borçlunun menfi tespit davası açmakta hukuki yararının bulunduğuna; buna karşılık temlik eden tarafın taraf sıfatının kalmadığına ilişkin tespitler yönünden emsal niteliktedir.
Usul tespitleri
- Dava şartı
- Menfi tespit davasında davacının hukuki yararının bulunması, Alacağını temlik ederek icra dosyasındaki alacaklı sıfatını kaybeden tarafın taraf sıfatının bulunmaması
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
menfi tespit davası↗ hukuki yarar↗ takipten feragat↗ temlik↗ dava şartı↗ taraf sıfatı↗ kötüniyet tazminatı↗ ibraname↗ icra dosyasının yenilenmesi↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2023/1697
KARAR NO 2023/1873
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 14/03/2019
NUMARASI 2018/584 Esas 2019/284 Karar
DAVA
Menfi Tespit (Kefalet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 29/11/2023
Dairemizce verilen kararın Yargıtay 11. H.D. tarafından bozulması üzerine yapılan duruşma sonunda dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacılar vekili; müvekkilinin borçlu olmamasına rağmen İstanbul ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile kredi sözleşmesi nedeniyle borçlu sıfatıyla icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin anılan kredi sözleşmesindeki imzasının sahte olduğunu, davalı bankaya bu durumun bildirildiğini, taraflarca bu hususlar ilgili protokol imzalandığını ve banka tarafından müvekkili hakkında takipten feragat edildiğini, anılan icra dosyasının yenilerek ... sayılı esasını aldığını, iki yıl sonra müvekkiline tekrardan ödeme emri tebliğ edildiğini beyan ederek müvekkilinin İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespitine, %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
1-Davalı ...A.Ş. vekili; ... Bankası A.Ş.'nin müvekkiline temlik ettiğini, temlik eden tarafından İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile dava dışı ...Ltd. Şti. Ve dava dışı kefil ... ile davacı ... yönünden esas takibe geçildiğini, davacının borca dayanak genel kredi sözleşmesini müteselsil kefil sıfatıyla imza koyan davacının imzasının sahte olduğuna dair mahkeme kararı bulunmadığını, müvekkili tarafından binlerce temlikli dosyadan işlem yapılmakta olduğunu, davaya konu icra dosyasında sehven yenileme yapıldığını, dosya borcunun dava dışı kefil ... yönünden devam ettiğini, davacıya sehven yenileme emrinin gönderildiğini, davacının hiç bir suretle zarar görmediğini beyanla, davacının hukuki yararı bulunmadığından ve müvekkilinin kötü niyetinden bahsedilemeyeceğinden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2- Davalı .... vekili; genel kredi sözleşmesi borcunun ödenmemesi üzerine borçlular hakkında İstanbul ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasından ödeme emrini tebellüğ eden davacı ...'ın vekili aracılığı ile taraflarına ulaştığını ve davacının kefilliğinin devam etmediğinin öğrenilmesi üzerine davacı yönünden icra takibinden feragat edildiğini, müvekkilinin icra dosyasında alacaklı sıfatı bulunmadığından davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, davacı ile müvekkili banka arasında akdedilen 01/06/2016 tarihli ibraname gereği davacının müvekkilİ bankayı ibra ettiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, alacaklı ... hakkında İst. ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında 25/11/2015 tarihinde icra takibi başlatıldığı, alacaklı banka ile davacı borçlu ... arasında 06/01/2016 tarihli ibranamenin düzenlenerek, alacaklı banka vekilince borçlu ... hakkındaki takipten 07/06/2016 havale tarihli dilekçe ile feragat edildiği, bankanın alacağı ... A.Ş ye temlik ettiği, temlik alan vekilince icra dosyasının yenilenerek borçlulara ödeme emrinin gönderilmesinin talep edildiği, temlik eden banka tarafından takipten feragat edilmesi ve ibraname düzenlenmesi nedeniyle temlik eden davalı tarafından alacağın istenemeyeceği icra dosyası üzerinden alacak talebinde bulunulması nedeniyle davacının bu davalıya karşı dava açmakta hukuki yararının bulunduğu gerekçesi ile davacının temlik alan ...
AŞ aleyhine açtığı davanın kabulü ile İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... ( eski ... ) sayılı dosyasından davacı ... 'ın borçlu olmadığının tespiti,% 20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, temlik eden davalı ... AŞ yönünden taraf sıfatı bulunmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı ... Yön.A.Ş. vekili; davacı yönünden borcun sona erdiği ve feragat yapıldığı bildirilmediğinden yenileme emri gönderildiğini, davacı yönünden dosyadan feragat edildiğinin görülmesi ile icra dosyası ile ilgili herhangi bir işlem yapılmadığını, davacı ... yönünden icra dosyasından feragat edildiğinden davacının borçlu sıfatı kalmadığını ve davayı açmada hukuki yararı bulunmadığını, yenileme emri gönderilmesinin hukuki yararın varlığını kanıtlar nitelikte olmadığını, bu nedenle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, bir an için davacının menfi tespit davasını açmakta hukuki yararı olduğu düşünülse dahi müvekkil şirket yönünden kötüniyet tazminatına hükmedilemeyeceğini ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
SÜREÇ VE GEREKÇE
Dairemizce yapılan istinaf incelemesi neticesinde; ... Esas 2021/1332 Karar sayılı ve 23/09/2021 tarihli ilam ile;... Özetle " davalı temlik eden banka tarafından davacı yönünden takipten feragate ilişkin dilekçenin icra dairesince işleme alınması ve takipten feragatin hukuken geçerliliğini devam ettirmesi karşısında davalı alacaklı tarafından yapılan yenileme işleminin maddi hukuka dayalı olmaması nedeniyle menfi tespit davasının açılmasında davacının hukuki yararının bulunmadığının kabulü ile davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi doğru görülmemiş ise de, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, davalı ...
yönetimi şirketi vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile davada hukuki yararın bulunmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan reddine; davacı yönünden icra takibinden feragat edilmesine rağmen sonradan davalı ... yönetimi şirketi vekilinin talebi üzerine icra dosyasının yenilendiği dikkate alındığında davacının davayı açmakta hukuki yararı bulunmasa da feragate rağmen yenileme işlemi yapan davalının davanın açılmasına sebebiyet verdiği anlaşıldığından HMK 327/2 maddesi uyarınca davalı yararına yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesine , Davalı .... Yönünden kararın istinaf edilmeksizin kesinleştiği gözetilerek ... A.Ş. ' nin istinaf talebinin kabulü ile İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/584 Es, 2019/284 sayılı kararının kaldırılmasına, davalı temlik alan ...
A.Ş. yönünden davanın hukuki yarar yokluğundan reddine, temlik eden ... Bankası AŞ yönünden dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 27/04/2023 tarih ve 2021/8626 Esas- 2023/2504 Karar sayılı ilamında; özetle "Dava konusu takip dosyasında, temlik eden davalı bankaca feragat ve ibraname sunulmasına rağmen temlik alan davalı ... şirketinin, davacı için takipte yenileme yapması ve takibe devam etmesi nedeniyle; icra tehdidi altında kalan davacının davayı açmakta hukuki yararı bulunduğu gözetilmeksizin yazılı gerekçe ile davalı ... hakkındaki davanın hukuki yarar yokluğundan reddi doğru olmamıştır." denilerek Dairemiz kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Dairemizce usul ve yasaya uygun görülen bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş, Yargıtay bozma ilamı gereği; davacının davayı açmakta hukuki yararının olduğu kabul edilerek mahkeme kararının kaldırılmış olması nedeniyle yeniden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Yargıtay bozma ilamına uyularak yeniden hüküm verildiğinden Yargıtay HGK'nun 2021/96 esas 2021/205 karar sayılı, 4.3.2021 tarihli ilamı gereği taraflar yararına istinaf duruşma vekalet ücreti takdir edilmemiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı/temlik alan ... AŞ (... AŞ) vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/03/2019 Tarih 2018/584 Esas 2019/284 Karar sayılı kararın HMK.'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davalı/temlik eden ... Bankası A.Ş. yönünden HMK 114/1-d maddesi uyarınca davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, Davalı/temlik alan ... AŞ (... AŞ) yönünden İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas (Eski ... Esas) sayılı dosyasında davacı ...'ın borçlu olmadığının tespitine, 416.481,04 TL üzerinden %20 oranında hesaplanan 83.296,20-TL kötüniyet tazminatının davalı/temlik alan ... AŞ (... AŞ)'den alınarak davacıya verilmesine" İlk Derece yargılamasına ilişkin olarak;
"Alınması gereken 28.449,81-TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından yatırılan 7.112,46-TL'nin mahsubu ile kalan 21.337,35-TL harcın davalı/temlik alan ... AŞ (... AŞ)'den alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan 7.112,46 TL peşin harç gideri, 35,90 TL başvuru harcı gideri, 181,00 TL tebligat gideri olmak üzere toplam 7.329,36 TL yargılama giderinin davalı/temlik alan ... AŞ (... AŞ)'den alınarak davacıya verilmesine, Davacı lehine takdir olunan 30.609,24-TL nispi ücreti vekaletinin davalı/temlik alan ... AŞ (... AŞ)'den alınarak davacıya verilmesine, Davalı .... lehine takdir olunan 2.725,00 TL maktu ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalı ....'ne verilmesine,Karar kesinleştiğinde ve talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine" Davalı/temlik alan ...
AŞ (... AŞ) tarafından yatırılan 7.112,45-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Davacı tarafından yapılan 138,50-TL istinaf ve temyiz yargı giderinin davalı/temlik alan ... AŞ (... AŞ)'den alınarak davacıya verilmesine, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, Dair, duruşmalı yapılan inceleme neticesinde davacı ve temlik alan davalı ... AŞ (... AŞ) vekilinin yüzüne karşı, davalı temlik eden ... Bankası AŞ yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde HMK’nun 361/1 maddesi gereği Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 29/11/2023
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/60096 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi