I · Yargıtay 11. HD kararı II · İncelenen istinaf kararı (12. HD)

Sözleşmeye kendi aykırı davranan taraf cezai şart isteyemez

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2019/531 E. 2020/749 K. ·

OnandıKesin

★ Emsal

Mahkemenin nitelemesi: Haksız rekabet

Gerekçe özeti

Haksız rekabet iddiasının kabulü için tespit edilen uygunsuzluk ile davalının eylemi arasında illiyet bağı kurulmalıdır; taraflar arasındaki fiili ilişkinin kesilmesinden çok sonra üçüncü kişi nezdinde yapılan delil tespiti tek başına illiyet bağını kurmaz. Sözleşmeye aykırılık nedeniyle tazminat (cezai şart, kâr kaybı) talep edilebilmesinin ön koşulu, talep eden tarafın kendisinin sözleşmeye bağlı kalmış olmasıdır; sözleşmeyi önce ve ağır biçimde ihlal eden taraf karşı taraftan sözleşmeye aykırılık tazminatı isteyemez.

Ele alınan sorunlar

Sertifika normlarına aykırı üretim iddiasına dayalı haksız rekabetin tespiti ve tazminat → ret

İddia: Davacılar, davalının tanıtımlarında kullandığı uluslararası sertifikanın normlarına aykırı üretim yaptığını, sona ermiş sertifikayı güncel gibi kullandığını ve bunların haksız rekabet oluşturduğunu ileri sürmüştür.

Gerekçe: Davacı, 08.03.2013 tarihinde delil tespiti talep ederek dava dışı üçüncü kişi bir müşterinin otoparkına takılan iki adet fan motorunda inceleme yaptırmış ve bu motorların BSRIA tarafından sertifika verilen özellikleri taşımadığını tespit ettirmiştir. Ancak taraflar arasında fiilen ilişkinin kesildiği tarihin 18.06.2011 olması karşısında, tespite konu motorlar ile davalı arasında illiyet bağı kurulamaz; bu hâliyle davalının haksız rekabette bulunduğu iddiaları sübut bulmamıştır. (Yargıtay'ca onanan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesi)

Sözleşmeye aykırılık nedeniyle cezai şart ve maddi tazminat istemi → ret

İddia: Davacılar, davalının sözleşme hükümlerini ihlal ettiğini, kataloglarda yalnızca kendi adını kullandığını ve davacının müşterilerini kendi müşterisi gibi gösterdiğini ileri sürerek cezai şart ve kâr kaybı istemiştir.

Gerekçe: Taraflar arasındaki 05.11.2010 tarihli işbirliği anlaşması ile davalının ürettiği duman egzoz ve jet fanlarını BSRIA sertifikasıyla ortak marka altında satacak olan davacı şirket, sözleşmenin imzasından iki ay sonra yayımlanan dergide davalının adından hiç söz etmeden, davalıya ürettirdiği ürünleri sertifikaya ve sözleşmeye aykırı şekilde kendi markası altında satışa arz etmiş, tanıtımlarını kendi adına yapmış ve müştereken alınan sertifikayı kullanmıştır; şirket yetkilisinin üretici olmak amacıyla yola çıktıkları yönündeki beyanı da bunu doğrulamaktadır. Böylece davacı sözleşmeyi ihlale çok önceden başlamıştır. Sözleşmeye aykırılık nedeniyle tazminat talep edilebilmesi için talep eden tarafın sözleşmeye bağlı kalması gerekir; davacı bu yükümlülüğünü yerine getirmemiştir. (Yargıtay'ca onanan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesi)

Emsal değeri

Sözleşmeye aykırılık tazminatı isteyen tarafın kendisinin sözleşmeye bağlı kalmış olması gerektiği ve ilişki kesildikten sonra yapılan tespitin illiyet bağını kurmayacağı yönünden emsal değeri taşır; Yargıtay onamasıyla teyit edilmiştir.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
haksız rekabet↗ illiyet bağı↗ delil tespiti↗ cezai şart↗ sözleşmeye aykırılık↗ kâr kaybı↗ müterafik kusur↗

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

11. Hukuk Dairesi 2019/531 E. , 2020/749 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ ADLİYE MAHKEMESİ 12. HUKUK DAİRESİ

Taraflar arasında görülen davada Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 22/03/2017 tarih ve 2014/616 E- 2017/215 K. sayılı kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin kabulüne dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nce verilen 08/11/2018 tarih ve 2017/462 E- 2018/1385 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacılar vekili, davalı şirket ile yapılan anlaşmaya istinaden, davalının jet fan, eksenel duman egzost fanı, indüksiyon jet fanı ve hücreli duman egzost fanı imalatı yapması ve satışın müvekkil Teknolojik Tesisat Malz. şirketi tarafından yapılacağı hususunda mutabakata varıldığını, İngiliz menşeli BSRIA firması ile de imalatçı Pitsan ve müşteri Pitsan-Aironn olarak başvuru yapılarak belgelerin alınmış olduğunu, Pitsan Makine Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti belgeler için ödemenin yarısının gerçekleştirildiğini fakat Pitsan Makine Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti sözleşme hükümlerini ihlal ettiğini, ihtarnamenin gerçeği yansıtmadığını, sözleşmeye aykırı olarak müvekkili şirketin müşterilerine teklif verildiğini, kataloglarda sadece Pitsan Makine Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. adının kullanıldığını, müvekkil şirket müşterilerinin kendi müşterileri gibi gösterildiğini, yapılan reklamlardan haksız yararlandıklarını, sona ermiş olan BSRIA sözleşmesinin güncel gibi kullanıldığını, Gamak marka motorları uygun kullanmadıklarını ve tüm bunların haksız rekabet yaratan unsurlar olduğunu ileri sürerek, haksız rekabetin tespiti, ilanı ve men’ini, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile sözleşmeye aykırılık sebebiyle cezai şart olarak 20.000-TL, üretilen sahte motorlar sebebiyle davalının elde ettiği haksız kazanç olan 10.000-TL ve mahrum kalınan 10.000 TL kar olmak üzere toplam 40.000 TL’nin davacılara ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacılar vekili ıslah dilekçesiyle sözleşmeye aykırı yapılan satışlar nedeniyle 26.168,74-TL kar kaybının her iki davacıya ödenmesine, 20.000-TL cezai şartın, 10.000-TL sahte motor üretimi nedeniyle kar kaybının davacı TTM şirketine ve 20.000-TL manevi tazminatın davalıdan tahsiliyle her iki davacıya ödenmesini talep ederek eksik harç tutarını ikmal etmiştir.

Davalı vekili, davacı ile aralarında "fason imalat sözleşmesi" başlığı altında ancak "bayilik sözleşmesi" niteliğinde bir sözleşme akdedildiğini, işbu sözleşmeyle davalının ürettiği havalandırma sistemleri ile ilgili olarak yerli yangın fanları için gerekli sertifikaların Pitsan-Aironn alınacağını, imalat ve etiketlemesinin Pitsan-Aironn olarak yapılacağını, bu ürünlerin satışının TTM tarafından yapılacağını, davacı ve davalı şirketlerin iştigal konularının ve iş alanlarının farklı olması nedeniyle davalının haksız rekabette bulunamayacağını, aksine haksız rekabet fiilini, davalının ürünlerini başka firmalara yaptırarak satan davacının işlediğini zira davacının piyasada belge üzerinde tahribat yaparak Pitsan yazısını sildiğini ve sahte eylem ve aldatıcı faaliyetlerde bulunduğunu, davalının davacının bu sahtecilik faaliyeti üzerine Bsria onaylı yangın dumanı egzos fanlarına ait sertifikayı "Aironn" ismi olmaksızın yenilediğini , davacı tarafın, dergi ve katalog ilanlarında "Aironn" olarak kullandığı tüm ürünlerinin resimlerini ve sayfa düzenini davalı ile iltibas yaratacak şekilde ilan verdiğini, davacının "Pitsan/Aironn" olarak kullanılan ürünlerin sadece "Aironn" olarak kataloglarına yerleştirdiğini, davacının, davalının markasını gerçek dışı beyanlarla piyasada da kötülediğini belirterek müvekkili aleyhine açılan haksız ve mesnetsiz davanın reddine, davacı şirketlerin eylemlerine ve sözleşmeye aykırılıklara ilişkin olarak yoksun kalınan kar, maddi ve manevi tazminat alacak talepleri ile tüm haklarının saklı tutulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davacı şirketler ve davalı şirketin benzer müşterilere hitap ettikleri, aynı sektörde satış yapmaya çalıştıkları ve birbirlerinin ticari faaliyetlerinden karşılıklı olarak etkilendikleri, davalının tanıtımlarında kullanmış olduğu uluslararası sertifikanın normlarına aykırı biçimde üretim yapmış olduğu, bu hususun her iki davacı açısından da haksız rekabet teşkil ettiği gerekçesiyle, davalının tanıtımında kullandığı Uluslararası Sertifikanın normlarına aykırı biçimde üretim yapmasının haksız rekabet oluşturduğunun tesbiti ve menine, haksız rekabet eylemi nedeniyle haksız eylem tarihinde davalının bu haksız eylem nedeniyle elde etmesi mümkün menfaatin belirlenememesi nedeniyle, TBK'nun 50 ve 51.maddeleri göz önüne alınarak takdiren 5.000 TL maddi tazminatın davalıdan tahsili ile davacılara ayrı ayrı verilmesine, davacı ...nin davalı aleyhine sözleşmenin 7-9 maddesine dayalı açtığı maddi tazminat davası ile ilgili olarak ise, taraflar arasındaki sözleşmenin geçerlilik arz ettiği tarih olan 05/11/2010- 24/07/2012 tarihleri arasında her iki tarafın da sözleşmeye aykırı davranmış olduğu, zararın doğmasında ve artmasında davacının müterafik kusurunun bulunduğu, bu nedenle belirlenen tazminatta TBK'nın 52.

maddesi uyarınca indirim yapılması gerektiği gerekçesiyle, belirlenen tazminattan takdiren 1/4 indirim yapılmak suretiyle 5.189,44 TL tazminatın davalıdan tahsili ile davacı ...ne verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine ,diğer davacı şirketin ise sözleşmeye taraf olmadığı bu nedenle davalının sözleşmeye aykırılık nedeniyle oluşan kâr kaybını talep edemeyeceğinden talebinin reddine, davacılar vekilinin dava dilekçesinde manevi tazminat talebini dava sırasında belirleyerek yöneltme hakkını saklı tuttuğu, manevi tazminat için değer bildirmediği bu nedenle manevi tazminat ile ilgili açılmış bir davanın bulunmadığı gerekçesiyle manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İstanbu Bölge Adliye Mahkemesince, tüm dosya kapsamına göre; davacının 08.03.2013 tarihinde delil tespiti talep ederek davadışı 3. kişi olan müşteri Akdeniz şirketinin otoparkına takilan 2 adet fan motorunda inceleme yaptırıp bu motorların BSRIA tarafından sertifika verilen özellikleri taşımadığını tespit ettirmesinin taraflar arasında fiilen ilişkinin kesildiği tarih 18.6.2011 olması nazara alındığında motorlar ile davalı arasında illiyet bağının kurulamayacağı, bu haliyle davalının haksız rekabette bulunduğu iddialarının sübut bulmadığı, taraflar arasındaki 5.11.2010 tarihli işbirliği anlaşması ile davalının ürettiği duman egzoz ve jet fanlarını BSRIA sertifikasıyla Aironn-Pitsan markası altında satacak olan davacı şirketin sözleşmenin imzasından 2 ay sonra, Ocak 2011 tarihli dergide davalının adından hiç söz etmeden davalıya ürettirdiği ürünleri sertifikaya ve sözleşmeye aykırı şekilde Aironn markası adı altında satışa arz ettiği, tanıtımlarını Aironn olarak yaptığı, müştereken alınan sertifikayı kullandığı ve şirket yetkilisinin beyanına göre de üretici olmak amacıyla yola çıktıkları beyanları karşısında davacının sözleşmeyi ihlale çok önceden başladığı, sözleşmeye aykırılık nedeniyle tazminat talep edilebilmesi için davacının sözleşmeye bağlı kalması gerektiği fakat bu yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesiyle, gerek haksız rekabetin tespiti ve tazminata hükmedilmesi, gerekse sözleşmeye aykırılık nedeniyle maddi tazminata ilişkin ilk derece mahkemesi hükmünün kaldırılmasına ve hükmün kesinleşen yönleri de dikkate alınarak davanın tümüyle reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi HMK'nın 369/1. ve 371. maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ

Yukarda açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin temyiz istemlerinin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 10,00 TL temyiz ilam harcının temyiz davacılardan alınmasına, 23/01/2020 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/587592500 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz

İncelenen istinaf kararı — İst. BAM 12. HD

Bu Yargıtay 11. HD kararı, aşağıdaki İstinaf Dairesi kararının temyiz incelemesidir. Temyiz sonucu: Onandı

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2017/462 E. 2018/1385 K.

Sözleşmeye aykırılık ve sertifikaya uygunsuz üretim iddialarında ispat yükü

Gerekçe özeti

Bir tarafın sözleşmeye aykırılık iddiasıyla maddi tazminat talep edebilmesi için, kendisinin sözleşme yükümlülüklerine bağlı kalmış olması gerekir; karşı tarafın ihlali daha sonra gerçekleşmiş olsa da, ihlale önce başlayan tarafın tazminat talebi kabul edilmez. Haksız rekabet iddiasında ise, iddia edilen ürünler ile davalı arasında illiyet bağının somut ve tutarlı delillerle ispatlanamaması, özellikle inceleme sürecindeki zaman tutarsızlıkları ve delil toplama usulündeki şüpheli unsurlar nedeniyle, haksız rekabet iddiası sübuta ermemiş sayılır.

Emsal değeri

Sözleşmeye aykırılığa dayalı tazminat talebinde, talep eden tarafın da sözleşmeyi önceden ihlal etmiş olması halinde tazminat talebinin reddedilmesi gerektiğine ve haksız rekabet iddiasında illiyet bağının somut delillerle ispatlanması gerekliliğine ilişkin değerlendirmeler bakımından emsal niteliktedir.

Kavramlar: haksız rekabet sözleşmeye aykırılık illiyet bağı ispat yükü fason imalat sözleşmesi müterafik kusur

İstinaf (12. HD) kararının tam metni

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2017/462

KARAR NO 2018/1385

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 22/03/2017

NUMARASI 2014/616 Esas 2017/215 Karar

DAVA

Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 08/11/2018

Davanın kısmen kabulune ilişkin hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Ltd. Şti. ile yapılan anlaşmaya istinaden, ...markası ile jet fan, eksenel duman egzost fanı, indüksiyon jet fanı ve hücreli duman egzost fanı imalatı yaptırılması ve satışın müvekkil şirket tarafından yapılacağı hususunda mutabakata varıldığını, İngiliz menşeli ... firması ile de imalatçı ... ve müşteri ... olarak başvuru yapılarak belgelerin alınmış olduğunu, ...Ltd. Şti belgeler için ödemenin yarısının gerçekleştirildiğini fakat.. . Ticaret Ltd. Şti sözleşme hükümlerini ihlal ettiğini, ihtarnamenin gerçeği yansıtmadığını, sözleşmeye aykırı olarak müvekkili şirketin müşterilerine teklif verildiğini, kataloglarda sadece ... Ltd. Şti. adının kullanıldığını, müvekkil şirket müşterilerinin kendi müşterileri gibi gösterildiğini, yapılan reklamlardan haksız yararlandıklarını, sona ermiş olan ...

sözleşmesinin güncel gibi kullanıldığını, ... marka motorları uygun kullanmadıklarını ve tüm bunların haksız rekabet yaratan unsurlar olduğunu,sözleşmeye aykırılığı, haksız rekabetin tespitini, eylemlerinin sonlandırılarak ilan edilmesinin fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile maddi zararlar toplamı 20.000-TL ...motorlardan sağlanan 10.000-TL haksız kazanç toplamı 30.000-TL’sının müvekkil şirkete ödenmesini, mahrum kalınan 10.000-TL karın ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

ISLAH

Davacılar vekili ıslah dilekçesiyle sözleşmeye aykırı yapılan satışlar nedeniyle 26.168,74-TL kar kaybının her iki davacıya ödenmesine ,20.000-TL cezai şartın ,10.000-TL sahte motor üretimi nedeniyle kar kaybının davacı TTM ye ,toplamda 56.168,74-TL maddi tazminatın ve 20.000-TL manevi tazminatın davalıdan tahsiliyle her iki davacıya ödenmesini talep ederek eksik harç tutarını ikmal etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ile aralarında "fason imalat sözleşmesi" başlığı altında ancak "bayilik sözleşmesi" niteliğinde bir sözleşme akdedildiği işbu sözleşmeyle davalının ürettiği havalandırma sistemleri ile ilgili olarak yerli yangın fanları için gerekli sertifikaların ... olarak alınacağını, imalat ve etiketlemesinin ... olarak yapılacağını, bu ürünlerin satışının TTM tarafından yapılacağını, davacı ve davalı şirketlerin iştigal konularının ve iş alanlarının farklı olması nedeniyle davalının haksız rekabette bulunamayacağını, aksine haksız rekabet fiilini, davalının ürünlerini başka firmalara yaptırarak satan davacının işlediğini zira davacının piyasada belge üzerinde tahribat yaparak ..

yazısını sildiğini ve sahte eylem ve aldatıcı faaliyetlerde bulunduğunu, davalının davacının bu sahtecilik faaliyeti üzerine ... onaylı yangın dumanı egzos fanlarına ait sertifikayı "..." ismi olmaksızın yenilediğini , davacı tarafın, dergi ve katalog ilanlarında "..." olarak kullandığı tüm ürünlerinin resimlerini ve sayfa düzenini davalı ile iltibas yaratacak şekilde ilan verdiğini, davacının "..." olarak kullanılan ürünlerin sadece "..." olarak kataloglarına yerleştirdiğini, davacının, davalının markasını gerçek dışı beyanlarla piyasada da kötülediğini belirterek müvekkili aleyhine açılan haksız ve mesnetsiz davanın reddine, davacı şirketlerin eylemlerine ve sözleşmeye aykırılıklara ilişkin olarak yoksun kalınan kar, maddi ve manevi tazminat alacak talepleri ile tüm haklarının saklı tutulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece;

A) Davacıların, davalı aleyhine açtıkları haksız rekabet davası ile ilgili olarak ;

Davalının tanıtımında kullandığı Uluslar arası Sertifikanın normlarına aykırı biçimde üretim yapmasının haksız rekabet oluşturduğunun tesbiti ve menine ;Haksız rekabet eylemi nedeniyle haksız eylem tarihinde davalının bu haksız eylem nedeniyle elde etmesi mümkün menfaatin belirlenememesi nedeniyle, TBK'nun 50 ve 51.maddeleri göz önüne alınarak takdiren ¨5.000-TL maddi tazminatın davalıdan tahsili ile davacı .ri Pazarlama ltd....ne verilmesine

Haksız rekabet eylemi nedeniyle haksız eylem tarihinde davalının bu haksız eylem nedeniyle elde etmesi mümkün menfaatin belirlenememesi nedeniyle, TBK'nun 50 ve 51.maddeleri göz önüne alınarak takdiren ¨5.000-TL maddi tazminatın davalıdan tahsili ile davacı ... Havalandırma ve ... ltd....ne verilmesine,

B)Davacı ... ltd....nin davalı aleyhine sözleşmenin 7-9 maddesine dayalı açtığı maddi tazminat davası ile ilgili olarak; Davacının, davalı ile yaptığı sözleşmenin 5.3 ve 7.8 maddelerine aykırı davrandığı, zararın doğmasında ve artmasında müterafik kusurunun bulunduğu, bu nedenle belirlenen tazminat da ( ¨6.919,25 ) TBK'nun 52.maddesi uyarınca indirim yapılması gerektiği anlaşılmakla, belirlenen tazminattan takdiren 1/4 indirimi yapılmak suretiyle ¨5.189,44-TL tazminatın davalıdan tahsili ile davacı ... ltd....ne verilmesine ,fazlaya ilişkin istemin reddine ,diğer davacı şirketin sözleşmeye taraf olmadığı bu nedenle davalının sözleşmeye aykırılık nedeniyle oluşan kâr kaybını talep edemeyeceğinden talebinin reddine ,manevi tazminata ilişkin usulen dava açılmadığı gerekçesiyle manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yoluna başvuran davalı vekili; müvekkili ile ... şirketi arasında yazılı sözleşme olmadığını, .. şirketinin sözleşme akdedildikten 1 yıl sonra kurulduğunu, bu nedenle davacı ... şirketinin dava ehliyeti olmadığını, olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bayilik sözleşmesi olduğunu, işbu sözleşme ile müvekkili şirket tarafından üretimi yapılan ve tüm hakları müvekkili şirkete ait ürünlerin Türkiye içerisinde pazarlamasının davacı ... şirketi tarafından yapılması konusunda anlaşıldığını, yeni bir şirket kurarak mallarını kurmuş olduğu şirkete pazarlatan davacının haksız rekabette bulunduğunun açık olduğunu, bilirkişi raporları ile de davacıların haksız rekabet ettiklerinin belirlendiğini, sözleşmenin 7.8 maddesine göre;

TTM, sözleşmede belirtilen ürünlerle ilgili ... dışında başka bir firmaya üretim yaptırmayacak ve farklı bir markanın satışını yapmayacak olup, davacıların bu maddeye aykırı davrandığını, davacının Ocak 2011 tarihinden itibaren sözleşme konusu malları ... ortak markası yerine sadece kendi ... markası altında tanıtmasının sözleşmeye aykırılık teşkil ettiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılarak davanın usulden ve esastan reddi yada bozularak reddine karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

5 kasım 2010 tarihli,davacı .....ltd.şti ile davalı arasında imzalanan fason imalat sözleşmesinin incelenmesinde ; yangın fanı ve jet fan imalatlarının üretiminin davalı tarafından ... etiketi ile üretileceği ,yurt içinde satışların ... tarafından yapılacağı ,her iki tarafın yurtdışında satış yapabileceği, ancak yurt içinde bütün satışların ...tarafından yapılacağı ,üretim maliyetinin detaylarının ...ye verileceği ve ... için maliyetin üzerine bir kar yüzdesi konulacağı, alınacak sertifikalarda ... yazacağı, ..."ın Türkiyede ürettiği ürünleri ...dışında başka firmalara pazarlayamayacağı ,...nin de P... dışında başka bir firmaya üretim yaptırmayacağı veya başka bir markanın satışını yapmayacağı kararlaştırılmıştır.

Sözleşmede yangın fanları-jet fanları, ... ürünleri ve ... yangın fanları adı altında üç ürün grubuna ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır. Ancak toplanan delillerden uyuşmazlığın yangın fanları ve jet-fan ürünlerinden kaynaklandığı,diğer ürünlerin üretiminin hayata geçmediği anlaşılmaktadır.Davacı ...nin başlangıçta sözleşmeyi imzalamış iken sonradan 4.11.2011 faaliyete geçen ... firması ile ticari hayata devam ettiği,...nin ortaklar arası anlaşmazlık nedeniyle gayrifaal hale geldiği davalı tarafça ileri sürülmekte ve davacılar vekili de her iki şirketin faaliyetinin devam ettiğini beyan etmekte olup her iki şirket arasında organik bağ bulunduğu anlaşılmakla birlikte davacı ... havalandırma ...ltd....nin 4.11.2011 tarihinde tescil edilerek 16.11.2011 tarihli ticaret sicil gazetesinde ilan edildiği anlaşılmaktadır.

İlk derece mahkemesince haksız rekabete esas alınan hükme Bsria standardına aykırı ürün üretildiği iddiası bakımından yapılan incelemede ; tarafların fason imalat sözleşmesinden sonra davalı...'ın süresi biten sertifikasının yenilenmesi için tarafların sözleşme hükümlerine göre kuruma başvurdukları ve...'ın üreteceği yangın fanları ve jet fan'a 5954/1 ve 2 nolu sertifikalar müştereken taraflar adına alınmıştır.

Davalı tarafından davacılar hakkında ayrıca açılmış bulunan haksız rekabete ilişkin dava ve cevap dilekçesinden dosya davacılarının üretim hakkı bulunduğunu ileri sürdüğü ,davacının da bu duruma karşı çıktığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasında ki ilişki de davalının üretici firma olduğu ,davacı ...nin de davalının üretimini yaptığı ürünlerin pazarlamasını üstlendiği veya üstleneceği sözleşme kapsamından anlaşılmaktadır.

...Sanayii AŞnin 28.9.2012 tarihli raporunda 27.7.2012 tarihinde davacı ...tarafından incelenmek üzere teslim edilen 2 adet motorun ... tarafından üretilen standart motorlar olduğu ,standart yapıda üretilen her iki motorun soğutma fanı iptal edilerek rengi kırmızıya boyandığı, teknolojik olarak özel bir motor olan duman boşaltma motoruna dönüştürülmeye çalışıldığı, üzerinde F300 yazan duman motoru olmadığı ,motorda H izolasyon sınıfı olduğu yazmasına rağmen F izolasyon sınıfında olduğu,motorun yanma sebebinin yanlış bağlantı bilgisi sebebiyle v380 bağlantıda çalıştırılmasından kaynaklandığı hususu rapor edilmiştir.

Davacı şirketler 8.3.2013 tarihinde Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesine başvurarak müvekkillerinin projelerinde kullanılacak fanların kalitesini güvence altına almak için ortaklaşa olarak BSRİA belgesi alındığını ,17.5.2011 tarihinde verilen sipariş üzerine ... İnşaat otoparkında kullanılan ve davalının 24.6.2011 tarihli fatura muhteviyatı fanların davacı tarafından sertifikaya uygun üretilmediğinin ,arıza bildirimi üzerine müvekkillerinin servis elemanlarının motor söküldüğünde Weg marka motor olmadığının anlaşıldığını ve ...firması ile irtibata geçildiğini ,firmalarının ürettiği F300 duman motoru olmadığının tesbit edildiği ,fanların halen takılı bulunduğu adreste tesbit yapılmasını talep etmiş ,mahkemece yapılan tesbitte bilirkişiler verdikleri raporda ;

2 adet duman tahliye fanının ... marka olduğu , bu fanlara ait motorun BSRİA sertifikasında yazılı Weg marka yerine ...marka elektrik motorlarının kullanıldığı ancak , tahliye fanlarının 300 o sıcaklıkta 2 saat dayanım gösterip göstermeyeecğinin ,pik gövdeli olup olmadığı, saçlarını yüksek ısıya dayanıp dayanamayacağının ancak laboratuvar ortamında test edilmek suretiyle anlaşılabileceği hususunda rapor sunmuşlardır.

Davacılar tesbit raporuna her iki fanın motorlarının ...firmasında incelenmesini talep etmiş iken ,davalı şirket vekili de ; davacının iddialarına göre 24.6.2011 tarihinde yapılan işe ait fatura sunularak ,takıldıktan hemen sonra yapılan arıza ihbarı üzerine motorun yerinden söküldüğü iddia edilmekte iken müvekkili tarafından gönderilen ihtarnamenin 26.7.2012 tarihinde tebliğinden bir gün sonra 27.7.2012 tarihinde ...firmasından rapor istenildiği ,bilirkişi tarafından incelemesi yapılan motorların ... üretimi ve montajı olup olmadığı tesbitinin yapılamadığı, tesbit isteyenin montajını yaptırdığı üretimi üzerinde de denetim sorumluluğu olan ürünlerin sözleşmenin 7.5 .maddesi uyarınca 2 yıl garanti sorumluluğu olduğu halde arızanın müvekkiline bildirimi yerine 3.şahıslarla irtibat kurulması ve müvekkilince dava açıldıktan sonra bu tesbitin yaptırılmasının ,incelemenin müvekkiline ait olmayan motorlar üzerinde yapıldığı 1 sene önce ...firmasına incelettirildiği iddia olunan ürünlerin tesbit yaptırmak adına mahalline nasıl taşındığı delil yaratma gayreti içinde olduklarını gösterdiğini bildirerek delil tesbitine itiraz edilmiştir.

Toplanan tüm delillere ve davacılar iddiasına göre ; ... şirketinin otoparkına takilan 2 adet fan motoru 17.5.2011 tarihinde davalıya sipariş verilmiş ,montajından hemen sonra arıza bildirimi yapılmış ve davacının servis elemanları tarafından sökülmüş ve 27.7.2012 tarihinde .....AŞ ye incelenmek üzere teslim edilmiş ve bu firma tarafından incelenmesi neticesinde BSRİA tarafından sertifika verilen özellikleri taşımadığı tesbit edilmiştir.Ancak taraflar arasında fiilen ilişkinin kesildiği tarih 18.6.2011 olup daha sonra ki aşamalarda özellikle 2012 yılında taraflar arasında ki ihtilaf su yüzüne çıkıp ihtarnamelere konu edilmiştir. Motorların... tarafından üretilen fanlara davalı tarafından montajının yapıldığı hususunda kanaat verici delil bulunmamaktadır.24.6.2011 tarihli fatura muhteviyatı ürün üzerinde bir yılı aşan süre sonra üretici firmadan alınan rapordan sonra yine bu kez yine arızalı motorlar yerine takılarak 8.3.2013 tarihinde delil tesbiti talep edilmesi hep birarada değerlendirildiğinde incelenen motorlar ile davalı arasında illiyet bağının kurulamayacağı ,davacıların sertifikaya aykırı ürün üretilmesi nedeniyle davalının haksız rekabette bulunduğu iddialarının sübut bulmadığı kanaatına varılmıştır.

Davacı ...ile sözleşme imzalandıktan sonra ...nin ... şirketi olarak faaliyet gösterdiğini ve sözleşmeye aykırı olarak davalıdan değil diğer yan sanayiiden ürün temin ettiklerini ileri sürmüştür.Ticari defterlerin incelenmesine ilişkin 1.ek rapordan ... şirketinin 2011 yılı içerisinde ...ltd.şt ile toplam işlem tutarı 204.966-TL bir miktarda ilişki içinde olduğu , 2012 yılında ise ... ltd.şti ile 299.996-TL,....AŞ ile 420.165-TL,..Kompresör ile 161.982-TL ,Leroy Somer ile 5.847-TL lik bir işlem hacmi bulunduğu tesbit edilmiştir.

Davalı... ise 2010 yılında davacılardan hiç sipariş olmadığı, 2011 yılında 365.992-TL satış yaptıklarını ,2012 yılında 24.735- TL teslimatın 2011 yılı siparişi olduğu 18.6.2011 tarihinden sonra sipariş almadıklarını ileri sürmekte ;davacılarda işbirliğinin kısa sürdüğünü kabul ettiğinden ilişkinin 28.6.2011 tarihinden sonra fiilen sona erdiği, her iki tarafın ilişkiyi sonlandırma iradesinde olduğunun kabulü gerekmektedir. Davalının ise ;

19. 7.2011 tarihinden sonra İhlas,15.9.2011 tarihinde...,11.7.2011 tarihinde... firmalarına satış yaptığı tesbit edilmiştir.

Taraflar arasında davalı tarafından üretimi yapılacak ürünlerin...-... markası ile davacı ...tarafından satışı yapılacak olması kararlaştırılmasına rağmen davalı tarafından sözleşmenin davacı tarafından ihlal edildiği savunulmuş olup ;buna yönelik olarak sunulan delillerin bilirkişi raporunda kronolojik olarak değerlendirilmesi yapıldığı, sözleşmenin imza tarihi 5.11.2010 olup ; ihtilaflı 2 adet ürünlerin Tesisat Market dergisinin Ocak 2011 sayısında Şubat 2011 tarihli Termodinamik dergisinde , Ocak,mayıs, 2012 tarihli dergilerde ürünler ... marka olarak tanıtıldığı yer almıştır. Yine haziran 2012 tarihli dergide ... ürünlerinin "projelendirme ,üretim ,test,otomasyon gibi hizmetleri kapsayan bir reklam bulunduğu ,yine davacı şirket yetkilisi ..."ün ""...

varlığını üretici olmak ,üretici kimliğini bir ihtisas kuruluşu olarak konumlandırmak amacıyla yola çıktı .Öncelikli ürün grubu olan yangın ,duman fanları ve jet fanlar ,sadece ..."un üretim kalitesini yansıtmıyor ,Türk Mühendisliğinin küresel rekabet gücünün kanıtıdır " ifadesinde bulunduğu anlaşılmaktadır.

5 kasım 2010 tarihli işbirliği anlaşması ile davalının ürettiği duman egzoz ve jet fanları BSRA sertifikasıyla ...-pitsan markası altında satacak olan davacı ...bilahare ... şirketi sözleşmenin imzasından 2 ay sonra, Ocak 2011 tarihli dergide davalının adından hiç söz etmeden davalıya ürettirdiği ürünleri sertifikaya ( sertifika... tarafından üretilen ürünlerin niteliğine göre verildiği kurum tarafından dosyaya bildirilmiştir.) ve sözleşmeye aykırı şekilde ... markası adı altında satışa arz ettiği, tanıtımlarını ... olarak yaptığı ve müştereken alınan sertifikayı kullandığı ve şirket yetkilisinin beyanına göre de üretici olmak amacıyla yola çıktığını beyan etmiştir.Davalının sözleşme süresi içerisinde yurt içinde satışa arz etmemesi gerektiği halde sözleşme fiilen sonlandıktan sonra yurt içinde satış yaparak ihlali sabit ise de , davacının sözleşmeyi ihlale çok önceden başladığı davacının sözleşmeye aykırılık nedeniyle tazminat talep edebilmesi için davacının sözleşmeye bağlı kalması gerektiği ,davacı ...nin ihlallerinin sözleşmenin akabinde başladığı anlaşılmakla ;bu nedenle davacı ...yararına maddi tazminata hükmedilmesi yerinde görülmemiş gerek sertifikaya uygun üretim yapılmaması nedeniyle haksız rekabetin tesbiti ve tazminata hükmedilmesi ,gerekse sözleşmeye aykırılık nedeniyle maddi tazminata ilişkin hükmün kaldırılmasına ve hükmün kesinleşen yönleri de dikkate alınarak davanın tümüyle reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; Bakırköy 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/03/2017 Tarih 2014/616 Esas 2017/215 Karar sayılı hükmün davalı aleyhine kabul edilen kısımların HMK 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA;

"Davanın REDDİNE"

İlk Derece Yargılamasına ilişkin olarak,

Alınması gerekli 35,90- TL harcın ; davacı tarafından peşin yatırılan 594-TL peşin harç ve 618-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.212-TL harçtan mahsubu ile fazla olan 1.176,10- TL'nin davacılara hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,

Davacılar tarafından yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına, davalı tarafından yapılan 187-TL posta masrafının davacılardan alınarak davalıya ödenmesine,

Reddedilen maddi tazminat talebi yönünden; davalı vekili lehine taktir olunan 6.528,56- TL nispi vekalet ücretinin (davacılar vekalet ücretinin 3.140,25-TL den müteselsilen kalanından ise davacı ... Pazarlama Ltd....sorumlu olmak üzere ) davacılardan alınarak davalıya verilmesine,

Reddedilen manevi tazminat talebi yönünden davalı lehine takdir olunan 2.180-TL vekalet ücretinin davacılardan müteselsilen alınarak davalıya ödenmesine,

Karar kesinleştiğinde ve talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine"

İstinaf yoluna başvuran davalı tarafından yatırılan 260-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,

Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine,

HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 08/11/2018