ATM ihalesinde kasetlerin bütünleyici parça sayılması ve kâr kaybı tazmini

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2023/1648

KARAR NO 2025/1121

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 25/05/2023

NUMARASI 2021/93 Esas 2023/455 Karar

DAVA

Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 11/02/2021

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davalı bankanın 9 adet ... marka Bankomat ve 200 adet ... marka Para Bankomat ATM, 1000 adet para çekme kaseti ve 400 adet para yatırma kasetine ilişkin ATM ve Para Çekme Kaseti Satışı için ihale şartnamesi yayımlandığını,son teklif tarihi 03.01.2020 olup 50.000-TL tutarında geçici teminat belirlendiğini,davacının satışa çıkan ATM'leri yerinde incelediğini içerisinde para çekme ve para yatırma kasetleri olduğunu gördüğünü, müvekkili tarafından 50.000-TL miktarlı teminat mektubunu davalıya verildiğini, açık eksiltme yoluyla yapılan ihale 570.000- TL bedelle davacı lehine sonuçlandığını, durumun müvekkiline 22.01.2020 tarihinde bildirildiğini,14.02.2020 tarihinde davalının deposunda bulunan cihazların EPP ve Hard Disk sökümü esnasında yaptığı görüşmelerde ATM’lerin içindeki kasetlerle birlikte satılmadığını, ayrıca satıldığını, içindeki kasetler haricinde 1000 adet para çekme kaseti ve 400 adet para yatırma kaseti verilmeyeceğinin beyan edilmesi üzerine görüşmelerinde kasetleri ATM’nin ayrılmaz bir parçası değil sarf malzemesi olarak kabul ettiklerini beyan edip ayrıca satılabileceğini, birlikte satışın ise bankanın insiyatifinde olduğunu beyan ettiklerini ,kasetlerinin eksiksiz verilmesi ve ayrıca 1.400 adet kasetin taraflarına verilmesi talebinin yinelendiğini fakat davalı tarafından kabul edilmediğini, davalı tarafından bu talebin de reddedilerek 28.02.2020 tarihinde teminat mektubunun nakde çevrildiğini,davacının yapılan ihale ve şartnamedeki hususları gözeterek satın aldığı ATM ve kasetlerden bir kısmı için satış sözleşmesi yaptığını,alıcının cezai şart ödenmesini müvekkilinden talep ettiğini , müvekkil firma ihaleye konu ATM’lerin markası olan ...

firmasının ... Çözüm ortağı/partneri olduğunu,dava konusu ihalenin öncesinde ve sonrasında da müvekkil firma başka bankaların ihalesine katıldığını ve alınan ATM’lerin hepsinde kasetler dahil satış yapıldığını, 50.000-TL'lik teminatın tazmin edilmesinin haksız olduğunu ,aynen ifadan vazgeçen müvekkilin, TBKnın 125/2 maddesi kapsamında müspet zararının tazmin edilmesi ve teminat bedelinin iade edilmesi gerektiğini ileri 50.000-TL teminat bedelinin 28.02.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsiline, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla yoksun kalınan kardan dolayı şimdilik 10.000-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili 60.000-TL alacak talebini 605.177,05- TL artırılarak, toplam alacağın 665.177,05 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; dava konusu ATM ve Para Çekme Kasetleri ihaleye çıkmış olup ihaleye ilişkin satış şartnamesi hazırlanarak firmalara gönderilmek sureti ile teklif istendiğini, söz konusu ATM'ler satış şartnamesinde belirtildiği üzere kullanım ömrünü tamamlayan ATM'ler olarak satıldığını, firmaların ise teklif vermeden önce ATM'leri gördüğünü ve firmalara satışın kasetsiz olarak yapılacağını bildirdiğini, ATM makinalarının ihale usulü ile satılma şeklinin de bu şekilde yürütüldüğünü, daha önce satışını yaptıkları kullanım ömrünü tamamlayan ATM'lerin de bu nedenle yine kasetsiz olarak satıldığını, satış şartnamesinde de ATM'lerin kasetler ile birlikte satılacağına ilişkin taahhütte bulunmadığını, davacının mahrum kalınan bir kardan bahsedemeyeceğini, nakde çevrilen teminat mektubunun müspet zarar iddiası ile talep edilemeyeecğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, taraflar arasında ATM makinesi satım sözleşmesi olduğu, davalının cihazların para çekme ve yatırma kasetlerini teslim etmediği, ihale şartnamesinin 1. maddesinde kasetlerin de yer alması ve kasetlerin hükme esas alınan bilirkişi raporlarına göre cihazın bütünleyici parçaları olması nedeniyle,kasetlerin sözleşme kapsamında olduğunun kabul edilmesi gerektiği, davalının edimini tam ve eksiksiz olarak ifa etmediği, davacının TBK'nın 125/2 maddesi uyarınca müsbet zarar kapsamında kar kaybı zararını davalıdan talep edebileceği, bilirkişi raporunda hesaplanan ve dosya kapsamına uygun olması nedeniyle hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre davacının kar kaybının 608.472,60- TL olduğu, davalı tarafından teminatın nakde çevrilmesinin haksız olduğu bu nedenle davacının nakde çevrilen teminat bedelini nakde çevirme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan talep edebileceği,işlemiş faizin 6.704,45 -TL olduğu, davacının müsbet zararına ve teminat bedeline dava tarihinden itibaren tarafların tacir olması nedeniyle avans faizi uygulanması gerektiğinden davanın kabulüne;

nakte çevrilen teminat mektubu bedeli olan 50.000-TL teminat mektup bedeli ile 608.472,60- TL kar kaybının dava tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalıdan tahsiline ,tazmin olan mektup bedeline dava tarihine kadar işleyen 6.704,45- TL' işlemiş faizin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; ihale konusu ATM cihazlarının dosyaya sunulan şartnamede de belirtildiği üzere kullanım ömrünü tamamlamış cihazlar olduğunu, 1000 adet para çekme kaseti satışa sunulmuş olup normal şartlarda bu sayının 209 ATM'de bulunması gereken kaset sayısından 164 adet fazla olduğunu, firmanın ATM'lerin içerisinde yer alanlar dışında ayrıca 1400 adet kaseti satın alma amacında olduğunu belirtmesi de firmanın kasetleri mütemmim cüz olarak görmediğini, kasetlerin ATM'den ayrı satılabileceğini kabul ettiğini kanıtlar nitelikte olduğunu, müvekkilinin sözleşmeden doğan ifa yükümlülüğünü aynen yerine getirdiğini, müvekkili bankaya atfedilecek herhangi bir somut kusur söz konusu olmadığını, ihale şartnamesinde mevcut ibarelerden, ATM cihazlarının kasetler ile birlikte satılacağına dair emare bulunmamakla, ATM cihazı ve kaset ayrı ayrı belirtilmekle birlikte ATM cihazı ve kaset sayısı da birbiri ile örtüşmemesine karşın müvekkilinin sorumluluğuna gidildiğini, raporda hatalı değerlendirme yapıldığını,zararın basiretli bir tacir gibi gerekli incelemeyi yapmayan davacının kusurundan kaynaklandığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava,davacı tarafından davalı tarafça ihaleye çıkarılan kullanılmış "ATM" lerin ihalesinin kazanıldığı ancak ,ihale tamamlandıktan sonra davalı tarafça ATM cihazlarının içinde olması gereken para çekme ve yatırma kasetlerini teslim etmediği ileri sürülerek davalıya karşı açılan tazmin edilen teminat mektup bedelinin iadesi ve kar kaybı isteğine ilişkindir. Davalı tarafça, davacıya satılan cihazların n kullanım ömrünü tamamladığı ,ihaleye katılanlara cihazların kasetsiz olarak satılacağının bildirildiğini, sözleşmeyi gereği gibi ifa ettikleri savunulmuş,ise de cihazın içinde olması gereken bir parçanın olmadığı bilgisi verildiğine ilişkin delil gösterilmemiştir.İhale dökümanlarında , ATM cihazı satılacağı ilan edilmesine rağmen cihazların bir parçası olan para çekme kasetinin içinde olmadığı bilgisi bulunmamaktadır.Davacı vekilinin istinaf sebebi para çekme ve yatırma kasetlerinin cihazların ayrılmaz bir parçası sayılamayacağına ilişkindir.HMK nın 355(1)maddesi uyarınca istinaf sebebleriyle inceleme yapılması zorunluluğu karşısında istinaf sebebi ile sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Taraflar arasındaki temel ihtilaf, kasetlerin ihaleye çıkılan cihazlarla birlikte satılıp satılmadığı bu kapsamda davalının edimini tam ve eksiksiz olarak yerine getirip getirmediği noktasındadır. TBK nın 112 maddesine göre, borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür.Müspet zarar, borçlu edayı gereği gibi ve vaktinde yerine getirseydi alacaklının mameleki ne durumda olacak idiyse, bu durumla eylemli durum arasındaki fark müspet zarardır. Müspet zarar, sözleşmenin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesinden doğan zarardır. Kuşkusuz kâr mahrumiyetini de içine alır. Borcun yerine getirilmesinin kusurla olanaksız hale gelmesinde, temerrüde düşen borçludan, gecikmiş ifa ile birlikte gecikme dolayısıyla tazminat istenmesinde, yahut borçlunun temerrüdü halinde ifadan vazgeçilip, ifa yerine tazminat istenmesinde ve sözleşmenin olumlu biçimde ihlalinde, müspet zararın giderimi söz konusu olur Alacaklının ifaya ilişkin talep hakkının yerini müspet zararının tazminine dair talep hakkı alır.

Mahkemece ; para çekme kasetlerin cihazın bütünleyici parçası olup olmadığı bu kapsamda kasetlerin satışa arz edilen cihazlarla birlikte satılıp satılmadığının tespiti amacıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmış,alınan bilirkişi raporlarında, ihale şartnamesinin 1. maddesinde yapılan tanımlamada kasetlerin de yer alması nedeniyle satıma kasetlerinde dahil olduğu, davalının kasetleri de devretmekle yükümlü olduğu ,kasetlerin cihazın bütünleyici parçası olduğu ve ATM lerin kasetlerle birlikte satıldığının kabul edilmesi gerektiği yolunda raporlar sunulmuştur. Davalının ihaleden sonra davacıya ATM cihazlarını teslim etmesine rağmen cihazların içinde ki para çekme ve yatırma kasetlerini teslim etmediği, ihale şartnamesinin 1.

Maddesinde kasetlerin de yer alması ve atm kasetlerinin hükme esas alına bilirkişi raporlarına göre atmlerin bütünleyici parçaları olması nedeniyle, atm kasetlerinin de sözleşme kapsamında olduğunun kabul edilmesi gerektiği, olağanın bu olduğu , olağan dışı olanın da cihazın içinde ki kasetlerin olmaması olduğu ,davalı ihaleye katılanların bu yolda bilgilendirildiğini ileri sürmüş ise de bu noktada delil gösterilmediği ,davalı satıcının kusuru ile akdin ifasının mümkün olmadığı ,davalının teslim edimini tam ve eksiksiz olarak ifa etmediği, davacının müsbet zarar kapsamında kalan kar kaybından kaynaklı zararını davalıdan talep edebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne ilişkin kararda isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle ,davalının satışa çıkardığı cihazları tam olarak teslimden kaçındığı ,bu nedenle satım bedelini ödemeyen davacının teminatının nakde çevrilmesinin haksız olduğu sonucuna varıldığından ,tazmin tarihinden dava tarihine kadar olan faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından davalı banka vekilinin istinaf nedeni yerinde görülmemiş, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 45.438,24-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 11.360-TL harcın mahsubu ile kalan 34.078,24‬-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davalı tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına , Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 07/07/2025