I · Yargıtay 11. HD kararı II · İncelenen istinaf kararı (12. HD)

Alıcıdan tahsil edilen bedel rücu alacağını ortadan kaldırır

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2018/1833 E. 2019/7400 K. ·

OnandıKesin

★ Emsal

Mahkemenin nitelemesi: Taşıma

Gerekçe özeti

Taşıma sırasında hasarlanan emtia için gönderen, CMR 23/1 uyarınca taşıyıcının sorumlu tutulabileceği bedelin üzerinde bir ödemeyi alıcıdan tahsil etmişse taşıyıcıdan rücuen talep edilebilecek bir miktar kalmaz; malın kesinleşmiş hükümle belirlenen rayiç değerini aşan sigorta ödemesi de hatır ödemesi niteliğinde olup taşıyıcıya rücu edilemez.

Ele alınan sorunlar

Sigortacının sigortalısına yaptığı ödemenin niteliği → ret

İddia: Davacı sigortacı, sigortaladığı taze kiraz emtiasının Türkiye'den İtalya'ya karayolu ile taşınması sırasında treylerin soğutma sisteminin hatalı kullanımı sonucu hasara uğradığını ileri sürerek sigortalısına ödediği 32.400 Euro zararın taşıyıcı firmadan ve onun sigortacısından tahsilini istemiştir.

Gerekçe: Bekletici mesele yapılan ve kesinleşen hükme göre, taşınan 19.800 kg kirazın borsa fiyatına göre toplam değeri 44.946 TL'dir. Dava dışı satıcı-gönderici, taşıma sırasında hasarlanan kirazlar için yurt dışındaki alıcıdan 33.720 Euro tahsil etmiş; sigortacı ise aynı sigortalıya 32.400 Euro ödeme yapmıştır. Malın rayiç değeri 44.946 TL olduğu hâlde alıcı tarafından ödenen bedel tespit edilen toplam bedeli fazlasıyla karşıladığından, sigortacı tarafından sigortalısına yapılan ödeme hatır ödemesi niteliğindedir. (Yargıtay'ca onanan İlk Derece Mahkemesi gerekçesi)

Taşıyıcının CMR 23/1 uyarınca sorumlu tutulabileceği bedelin aşılmış olması → ret

Gerekçe: Kesinleşen karar gereği davalı taşıyıcının sorumlu tutulabileceği bedel 44.916 TL'dir. Yurt dışındaki alıcıdan 33.720 Euro ödeme alındığından, CMR 23/1 gereği taşıyıcının sorumlu tutulabileceği bedelin üzerinde bir ödeme alınmış olmakta; bu nedenle davalı taşıyıcıdan rücuen talep edilebilecek bir miktar kalmamaktadır. (Yargıtay'ca onanan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesi)

Emsal değeri

Gönderenin alıcıdan tahsil ettiği bedelin taşıyıcının CMR 23/1 kapsamındaki sorumluluk sınırını karşılaması hâlinde rücu alacağının doğmayacağı ve rayiç değeri aşan sigorta ödemesinin hatır ödemesi sayılacağı yönünden emsal değeri taşır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
rücu↗ hatır ödemesi↗ CMR↗ taşıyıcının sorumluluk sınırı↗ bekletici mesele↗ kesin hüküm↗

Atıf yapılan mevzuat: CMR — CMR 23/1

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

11. Hukuk Dairesi 2018/1833 E. , 2019/7400 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 12. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 01/03/2017 tarih ve 2014/733 E- 2017/164 K. sayılı kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nce verilen 15/02/2018 tarih ve 2017/666 E- 2018/116 K. sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından duruşmalı istenmiş olup, duruşma için belirlenen 19.11.2019 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ...ile davalılar vekili Av....dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili tarafından Emtia Nakliyat Abonman Poliçesi ile sigortalanan taze kiraz emtiasının Türkiye'den İtalya'ya kara yolu ile nakledilmesi esnasında hasara uğradığını, hasarın nakliyeci firma tarafından temin edilen treylerin soğutma sisteminin hatalı kullanımı sonucunda oluştuğunun tespit edildiğini ileri sürerek, sigortalıya ödenen 32.400 Euro zararın taşıyıcı firma ve onun sigortalısı olan diğer davalıdan faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.

Davalılar vekili, davanın reddini savunmuştur.

İlk derece mahkemesince, bekletici mesele yapılan İst. Anadolu 1.ATM nin 2014/206 E ve 2015/35 E sayılı dosyasında kesinleşen hükme göre, Isparta Ticaret Borsası'ndan temin edilen verilere göre, 19.800 kg miktarındaki kirazların tamamının borsa fiyatının 44.946- TL olduğu, yurtdışındaki malın alıcısının taşıyıcıya 33.720 Euro ödediği, taşınan malın sigortacısı Eureko Sigorta A.Ş.'nin ise satıcı gönderici şirkete 32.400 Euro ödemede bulunduğu, eldeki davada dava dışı satıcı gönderici firmanın taşınma sırasında hasarlanmış kirazlar için toplam 66.120 Euro tahsil ettiği, Isparta Ticaret Borsası rayiçleri uyarınca belirlenen değeri alıcıdan fazlasıyla tahsil ettiği, bir başka söyleyişle malın rayiç değerinin 44.946 TL olduğu halde sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalıya 32.400 Euro ödeme yapıldığı, oysa ki sigortalı dava dışı şirkete alıcı firma tarafından 33.720 Euro ödemede bulunulduğu, alıcı tarafından ödenen bu bedelin tespit edilen toplam bedeli fazlasıyla karşıladığı, davacı tarafından sigortalıya yapılan ödemenin hatır ödemesi olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş;

davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından, kesinleşen karar gereği davalı taşıyıcının sorumlu tutulabileceği bedelin 44.916 TL olduğu, yurtdışındaki alıcıdan 33.720 Euro ödeme alındığından CMR 23/1 gereği davalı taşıyıcının sorumlu tutulabileceği bedelin üzerinde bir ödeme alındığı , davalı taşıyıcıdan rücuen talep edilebilecek bir miktar kalmadığı anlaşılmakla davanın reddine ilişkin hükümde bir isabetsizlik olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ

Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, takdir olunan 2.037,00 TL duruşma vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine, aşağıda yazılı bakiye 8,50 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 21/11/2019 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/551543100 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz

İncelenen istinaf kararı — İst. BAM 12. HD

Bu Yargıtay 11. HD kararı, aşağıdaki İstinaf Dairesi kararının temyiz incelemesidir. Temyiz sonucu: Onandı

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2017/666 E. 2018/116 K.

CMR'de taşıyıcının sorumluluğu emtianın gerçek (borsa) değeriyle sınırlıdır

Gerekçe özeti

CMR'nin 23. maddesi uyarınca taşıyıcının sorumlu tutulacağı tazminat, malın taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki gerçek kıymetine (öncelikle ticaret borsası fiyatına) göre belirlenir; fatura bedeli esas alınamaz. Malın gerçek değerinin, taşıyıcının sorumlu olabileceği azami tutarı belirlediği ve alıcı/sigortacı tarafından bu tutarı aşan ödemeler zaten yapılmışsa, taşıyıcıdan ayrıca rücuen talep edilebilecek bir bakiye kalmaz.

Emsal değeri

CMR kapsamındaki taşıma sözleşmelerinde taşıyıcının sorumlu tutulacağı tazminatın CMR 23. madde uyarınca fatura bedeli değil ticaret borsası rayici esas alınarak hesaplanması gerektiğine ve bu tutarın taşıyıcının azami sorumluluk sınırını oluşturduğuna ilişkin tespiti nedeniyle emsal niteliktedir.

Kavramlar: CMR rücuen tazminat ticaret borsası rayici taşıyıcının sorumluluğu gerçek zarar kesinleşmiş hüküm

İstinaf (12. HD) kararının tam metni

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2017/666

KARAR NO 2018/116

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 01/03/2017

NUMARASI 2014/733 Esas 2017/164 Karar

DAVA

Rücuen Tazminat

İSTİNAF KARAR TARİHİ 15/02/2018

Davanın reddine ilişkin hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde müvekkili şirket tarafından Emtia Nakliyat Abonman Poliçesi ile sigortalanan dava dışı .... A.Ş.'ne ait taze kiraz emtiasının Türkiye'den İtalya'ya kara yolu ile 10/07/2008 tarihinde nakledilmesi esnasında hasara uğradığını, alıcı firma tarafından CMR belgesi üzerine hasar notu düşüldüğünü, hasarın nakliyeci firma tarafından temin edilen treylerin soğutma sisteminin hatalı kullanımı sonucunda oluşmuş olabileceğinin ekspertiz raporu ile tespit edildiğini, yapılan tespitler ve fatura uyarınca sigortalısına ödenen 32.400-euro zararın taşıyıcı firma ve onun sigortalısı davalılardan ödeme tarihinden itibaren en yüksek döviz faiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili ilk derece mahkemesine sundukları cevap dilekçesinde; CMR hükümlerinin uygulanması gerektiğini, usulüne uygun hasar bildirimi ve ihbarı yapılmadığını, davacının aktif dava ehliyetinin olmadığını, CMR'nın 17/2 ve 4 fıkraları gereğince müvekkillerinin sorumluluklarının olmadığını, meydana gelen kayıp ve hasardan müvekkillerin sorumlu tutulamayacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesi, bekletici mesele yapılan İst. Anadolu 1.ATM nin 2014/206 E ve 2015/35 E sayılı dosyasında kesinleşen hükme göre, Isparta Ticaret Borsası'ndan temin edilen verilere göre , 19.800 kg miktarındaki kirazların tamamının borsa fiyatının 44.946- TL olduğu, yurtdışındaki malın alıcısının taşıyıcıya 33.720-euro ödediği, taşınan malın sigortacısı ....Sigorta A.Ş.'nin ise satıcı gönderici şirkete 32.400-euro ödemede bulunduğu, buna göre eldeki davada dava dışı satıcı gönderici firmanın taşınma sırasında hasarlanmış kirazlar için toplam 66.120- Euro tahsil ettiği,Isparta Ticaret Borsası rayiçleri uyarınca belirlenen değeri alıcıdan fazlasıyla tahsil ettiği, bir başka söyleyişle malın rayiç değerinin 44.946- TL olduğu halde sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalıya 32.400 Euro ödeme yapıldığı, oysa ki sigortalı dava dışı şirkete alıcı firma tarafından 33.720- Euro ödemede bulunulduğu, alıcı tarafından ödenen bu bedel tespit edilen toplam bedeli fazlasıyla karşılamakta olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili alıcı firmanın satıcıya hasarsız emtia miktarına isabet eden 33.720-Euro ödemede bulunduğunu, müvekkili tarafından sigortalısına ayrıca 32.400-Euro ödeme yaptığını, satıcı sigortalının nakliyeciye karşı açtığı davanın fatura bedeli üzerinden tahsil edemediği miktara ilişkin olduğunu mahkemenin durumu hatalı değerlendirdiğini, gerçek zararın tespitinin ancak taşıyıcının sorumluluğunun tespiti aşamasında söz konusu olabileceğini, belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulünü talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava dışı sigortalı ... Şirketi tarafından davalı taşıyıcı aleyhine açılan İst. Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/206 esas ve 2015/35 karar sayılı dosyasında görülen davada kirazların İtalya'da mukim alıcıya 83.160-Euro bedelle satıldığı, yurtdışındaki alıcıdan 33.720 euro ,sigorta şirketinden ise 32.400- euro olmak üzere toplam 66.120-euro tahsilat yaptığı ,fatura tutarından karşılanmayan bedelin tazmini için taşıyıcıya karşı dava açıldığı ,davanın kabulune ilişkin hüküm temyizi neticesinde Yargıtay 11.HD nin 2013-14293 esas -2014-3472 karar sayılı ve 25.2.2014 tarihli ilamı ile ; Ancak, ülkemizin taraf olduğu CMR Konvansiyonunun 23. maddesi "(1) Bu sözleşmenin hükümleri gereğince bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğundan, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır.

(2) Malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre saptanır. Eger böyle bir fiyat yoksa, geçerli piyasa fiyatlarına göre bir tespit yapılır. " hükmünü haizdir.Somut olayda, davalı vekilinin cevap dilekçesinde ve bilirkişi raporlarına itiraz dilekçelerinde bildirdiği emtianın değerine ilişkin itirazları neticesinde kiraz emtiasının taşımanın kabul edildiği yer olan Isparta Ticaret Borsasındaki değerinin tespiti için mahkemece yazı yazılmış, yazı cevabı dosya içine alınmış olmasına rağmen, CMR 23/2. maddesi uyarınca malın değeri hususunda bir değerlendirme yapılmaksızın, gönderici davacının dosyaya ibraz ettiği fatura bedeli üzerinden davalının sorumluluğunun belirlenmesi doğru görülmemiş, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir."denilmiş ,mahkemece bozma ilamına uyularak zarara uğrayan emtianın gerçek değerinin 44.946-Tl olduğu gerçek zararın yurtdışındaki alıcı ve davacının sigortacısından karşılandığından davalı taşıyıcının tazmini gereken bir bedel kalmadığından davanın reddine karar verilmiş ve bu karar da onanmak suretiyle kesinleşmiştir.

Kesinleşen karar gereği davalı taşıyıcının sorumlu tutulabileceği bedelin 44.916-TL olduğu ,yurtdışındaki alıcıdan 33.720 euro ödeme alındığından CMR 23/1 gereği davalı taşıyıcının sorumlu tutulabileceği bedelin üzerinde bir ödeme alındığından davalı taşıyıcıdan rücuen talep edilebilecek bir miktar kalmadığı anlaşılmakla ,davanın reddine ilişkin hükümde bir isabetsizlik olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Alınması gereken 35,90- TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 31,40- TL harcın mahsubu ile bakiye 4,50- TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,

HMK 'nun 362/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 15/02/2018