Maddi ve Manevi Tazminat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2018/4156 E. 2019/5851 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
iş bölümü↗ maddi ve manevi tazminat↗ maddi tazminat↗ dava sebebi↗ haksız rekabet↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, uyulan bozma ilamı, iddia, savuma ve tüm dosya kapsamına göre, davacının 2. sezon 1-11. bölümlerin senaryolarının sahibi olduğu, davacının yazmadığı bölümlerde senarist olarak adının geçmesinin manevi hak ihlali olduğu, dava konusu tiplemelerin davacı tarafından yaratıldığı, davacının hak devri yaptığı bölümler dışında bu tiplemelerin kullanılmasının maddi-manevi hak ihlali olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile FSEK 68. maddesi kapsamında taleple bağlı kalınarak 1.000.- TL maddi tazminata, 10.000.- TL manevi tazminata, dava konusu tiplemelerin kullanılmasının önlenmesine, muhtemel tecavüzün men’ine karar verilmiştir.
Kararı, davalılar ayrı ayrı temyiz etmiştir.
1- Dava, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser sahipliğinden kaynaklanan maddi manevi tazminat istemine ilişkindir.
Somut olayda, davacının, TRT’de yayınlanan “Keloğlan” isimli çizgi filmin 2. sezonunun ilk 11 bölümünün senaryosunu yazdığı ve bu eserlerden doğan hakkını FSEK 52. maddesi uyarınca davalı tarafa devrettiği hususunda ihtilaf yoktur.
Bir eser içerisinde kullanılan canlı veya cansız nesneler için kullanılan karakterler/kişilikler yerine göre 07.06.1995 gün ve 4110 sayılı K. ile getirilen 5846 s. FSEK 4/1 f. – 8 uyarınca güzel sanat eseri, yerine göre de FSEK 83. maddesi uyarınca eserin alameti olarak korunacaktır.
Bir tiplemenin FSEK 4/1 f – 8 uyarınca güzel sanat eseri olarak korunabilmesi için, başkalarınca tiplemenin özellikle iki veya üç boyutlu görüntüsünün izinsiz olarak kullanılması gerekir. Buna karşılık, FSEK 83. maddesi uyarınca bir tiplemenin “eserin alameti” olarak korunabilmesi için, Dairemizin uygulaması doğrultusunda, henüz bir görüntü olarak karşımıza çıkmamış ve sadece orijinal bir edebi ad olarak tipleme adlarının ya da görüntü olarak karşımıza çıkmış olsa bile eserin görüntüsü değil de salt orijinal edebi tipleme adlarının başkalarınca haksız rekabet oluşturacak şekilde izinsiz olarak kullanılması gerekir (Dairemizin 22.10.1991 gün ve 1996/6769 – 7173 sayılı kararı).
Somut olayda davacının sadece senaryo yazarı olduğu ve yazmış olduğu senaryoda yer alan “Balkız, Kara, Sivri, Örgülü, Dede-Bilgecan, Kirpi-Prenses, Balkızın Annesi, Sinek, İnatçı, Tomurcuk, Kısa-Huysuz, Uzun, Karavezir” çizgifilm karakterlerini oluşturduğu, ancak söz konusu karakterlerin grafik görünümlerinin başkalarınca oluşturulduğu ve davacının çizgi film grafikleri ve görüntüleri üzerinde bir hakkının bulunmadığı, bu durumda davacı tarafından senaryo yazımı sırasında oluşturulan edebi karakter adlarının ancak FSEK 83. maddesi kapsamında eser alametleri kapsamında korunabileceği anlaşılmaktadır.
Eserden doğan mali haklar, bir kere devredildikten sonra, gerek eserin ad ve alametleri, gerekse o eserin bir parçası olan anlık görüntüler veya FSEK 4/1 f. – 8 anlamında eser tiplemeleri gibi eserin bölünmez parçalarına (mütemmim cüz) dayalı mali hakların devredilmediği söylenemez. O halde, yasal yoldan mali hakları devrolunan eserin kullanılması çerçevesinde, eserden doğan alametin ve tiplemelerin kullanımının da hukuka uygun kabul edilmesi gerektiği halde, Mahkemece, davacının, davaya konu eserin tipleme kullanımından doğan hakkını devretmediği gerekçesiyle ve FSEK 52. maddesine yanlış anlam verilmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış ve bu sebeple kararın temyiz eden davalılar lehine bozulması gerekmiştir.
2- Mahkemece, davacı senaryo yazarının, dava konusu çizgi filmin 12. bölüm itibariyle yayınlanan bölüm jeneriklerinde, adının senarist olarak kullanılmasının, haksız olduğu gerekçesiyle manevi tazminata karar verilmiş ise de; eserin bir bütün olarak kabulü ile bir kısmında senaryo yazarlığı yapan kişinin adının kullanılmasında hukuka aykırılık bulunmadığına ve davacının yarattığı ve mali haklarını devrettiği eserin adı ile alameti niteliğindeki tiplemelerinin hukuka uygun kullanımının devamı nedeniyle, senaryo yazarı olarak adının kullanılması hukuka aykırılık değil uygunluk sebebi olduğu halde hatalı gerekçeyle manevi tazminata hükmedilmesi doğru olmamış hüküm bu nedenle davalar yararına bozulması gerekmiştir.
3- Kabule göre; bir eserin kendisi değil de eserden doğan tiplemenin, 3. kişiler tarafından haksız olarak kullanılması halinde, Dairemizin yerleşik uygulamalarına göre FSEK 83. madde doğrultusunda, ancak haksız rekabetten doğan tek katı tazminat talep edilebilecek iken tek başına eser niteliği bulunmayan tiplemelerin kullanımına, eserden doğan hak ihlali vasfı yüklenerek FSEK 68. maddesi uyarınca tazminat hükmü kurulması doğru olmamış, kararın bu nedenle de davalılar yararına bozulması gerekmiştir.
4- Bozma sebep ve şekline göre; davalıların yukarıdaki bentler dışında kalan sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2022/1505 E. 2023/1380 K.
Ortak:iş bölümü · maddi ve manevi tazminat · maddi tazminat · dava sebebi · haksız rekabet · Maddi ve Manevi Tazminat
İncelediğiniz karardaMahkemece, uyulan bozma ilamı, iddia, savuma ve tüm dosya kapsamına göre, davacının 2. sezon 1-11. bölümlerin senaryolarının sahibi olduğu, davacının yazmadığı «bölümlerde» senarist olarak adının geçmesinin manevi hak ihlali olduğu, dava konusu tiplemelerin davacı tarafından yaratıldığı, davacının hak devri yaptığı bölümler dışında bu tiplemelerin kullanılmasının maddi-manevi hak ihlali olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile FSEK 68. maddesi kapsamında taleple bağlı kalınarak 1.000.- TL «maddi tazminata», 10.000.- TL manevi tazminata, dava konusu tiplemelerin kullanılmasının önlenmesine, muhtemel tecavüzün men’ine karar verilmiştir.
2- Mahkemece, davacı senaryo yazarının, dava konusu çizgi filmin 12. «bölüm» itibariyle yayınlanan bölüm jeneriklerinde, adının senarist olarak kullanılmasının, haksız olduğu gerekçesiyle manevi tazminata karar verilmiş ise de; eserin bir bütün olarak kabulü ile bir kısmında senaryo yazarlığı yapan kişinin adının kullanılmasında hukuka aykırılık bulunmadığına ve davacının yarattığı ve mali haklarını devrettiği eserin adı ile alameti niteliğindeki tiplemelerinin hukuka uygun kullanımının devamı nedeniyle, senaryo yazarı olarak adının kullanılması hukuka aykırılık değil uygunluk «sebebi» olduğu halde hatalı gerekçeyle manevi tazminata hükmedilmesi doğru olmamış hüküm bu nedenle davalar yararına bozulması gerekmiştir.
1- Dava, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser sahipliğinden kaynaklanan «maddi manevi tazminat» istemine ilişkindir.
Benzer bu kararda… 6.2015 tarih, 2013/118 E. ve 2015/103 K. sayılı kararı ile toplanan deliller ve aldırılan bilirkişi raporuna göre, Keloğlan çizgi filminin 2 nci sezondaki 1-11 inci «bölümlerinin» senaryolarını davacının yazdığı, senaryonun sinema ilim ve edebiyat eseri olarak nitelendirilebilecek bir fikir mahsulü olduğu, anılan bölümlerdeki senaryo içinde yer alan bazı tiplemelerin davacı tarafından yaratıldığı, tiplemelerin sahibinden izin alınmaksızın kullanılmasının eser sahibinin işleme, çoğaltma ve umuma iletim haklarını ihlal ettiği, ancak davalı TRT'nin «muvafakatname» ile davacıdan sayısız ve süresiz olarak izin aldığı gerekçesiyle davalı TRT yönünden davanın reddine, diğer davalı yönünden davanın kısmen kabulüne, davacının senaryo yazarı olarak yer aldığı Keloğlan çizgi filminde anılan karakterler üzerinde eser sahibi olduğunun tespiti ile, davalının tecavüzünün menine, 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesine göre 1.000,00 TL «maddi tazminatın» davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin saklı tutulmasına, 5846 sayılı Kanun'un 70 inci maddesine göre takdiren 5.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsil …
… 3.2018 tarih, 2017/180 esas ve 2018/106 karar sayılı kararı ile davacının 2 nci sezon 1 inci ve 11 inci bölümlerin senaryolarının sahibi olduğu, davacının yazmadığı «bölümlerde» senarist olarak adının geçmesinin manevi hak ihlali olduğu, dava konusu tiplemelerin davacı tarafından yaratıldığı, davacının hak devri yaptığı bölümler dışında bu tiplemelerin kullanılmasının maddi-manevi hak ihlali olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 68 inci maddesi kapsamında taleple bağlı kalınarak 1.000,00 TL «maddi tazminata», 10.000,00 TL manevi tazminata, dava konusu tiplemelerin kullanılmasının önlenmesine, muhtemel tecavüzün men’ine karar verilmiş, karar davalılar vekilleri tarafınd …
… n adı ile alameti niteliğindeki tiplemelerinin hukuka uygun kullanımının devamı nedeniyle, senaryo yazarı olarak adının kullanılması hukuka aykırılık değil uygunluk «sebebi» olduğu halde hatalı gerekçeyle manevi tazminata hükmedilmesi doğru olmadığı, kabule göre de; bir eserin kendisi değil de eserden doğan tiplemenin, 3 üncü kişiler tarafından haksız olarak kullanılması halinde, 5846 sayılı Kanun'un 83 üncü maddesi doğrultusunda, ancak «haksız rekabetten» doğan tek katı tazminat talep edilebilecek iken tek başına eser niteliği bulunmayan tiplemelerin kullanımına, eserden doğan hak ihlali vasfı yüklenerek 5846 sayılı …
Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal
Farklı:muvafakat · yenileme
Benzer bu kararda… 6.2015 tarih, 2013/118 E. ve 2015/103 K. sayılı kararı ile toplanan deliller ve aldırılan bilirkişi raporuna göre, Keloğlan çizgi filminin 2 nci sezondaki 1-11 inci «bölümlerinin» senaryolarını davacının yazdığı, senaryonun sinema ilim ve edebiyat eseri olarak nitelendirilebilecek bir fikir mahsulü olduğu, anılan bölümlerdeki senaryo içinde yer alan bazı tiplemelerin davacı tarafından yaratıldığı, tiplemelerin sahibinden izin alınmaksızın kullanılmasının eser sahibinin işleme, çoğaltma ve umuma iletim haklarını ihlal ettiği, ancak davalı TRT'nin «muvafakatname» ile davacıdan sayısız ve süresiz olarak izin aldığı gerekçesiyle davalı TRT yönünden davanın reddine, diğer davalı yönünden davanın kısmen kabulüne, davacının senaryo yazarı olarak yer aldığı Keloğlan çizgi filminde anılan karakterler üzerinde eser sahibi olduğunun tespiti ile, davalının tecavüzünün menine, 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesine göre 1.000,00 TL «maddi tazminatın» davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin saklı tutulmasına, 5846 sayılı Kanun'un 70 inci maddesine göre takdiren 5.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsil …
… lmadığı halde müvekkili senaryosunda oluşturulan edebi tiplemelerin grafiğe dönüşsün dönüşmesin artık kullanılamayacağı, müvekkili ile davalılar arasındaki sözleşme «yenilenmeyerek», başka senaristlerle iş devam ettiğinden haklarının da müvekkiline geri döndüğü, hakları dönen senaryolardaki tiplemelerin artık yeni yazılan senaryolarda kullanıl …
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2019/285 E. 2019/7339 K.
Ortak:maddi tazminat · haksız rekabet
İncelediğiniz karardaMahkemece, uyulan bozma ilamı, iddia, savuma ve tüm dosya kapsamına göre, davacının 2. sezon 1-11. bölümlerin senaryolarının sahibi olduğu, davacının yazmadığı «bölümlerde» senarist olarak adının geçmesinin manevi hak ihlali olduğu, dava konusu tiplemelerin davacı tarafından yaratıldığı, davacının hak devri yaptığı bölümler dışında bu tiplemelerin kullanılmasının maddi-manevi hak ihlali olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile FSEK 68. maddesi kapsamında taleple bağlı kalınarak 1.000.- TL «maddi tazminata», 10.000.- TL manevi tazminata, dava konusu tiplemelerin kullanılmasının önlenmesine, muhtemel tecavüzün men’ine karar verilmiştir.
… l bir edebi ad olarak tipleme adlarının ya da görüntü olarak karşımıza çıkmış olsa bile eserin görüntüsü değil de salt orijinal edebi tipleme adlarının başkalarınca «haksız rekabet» oluşturacak şekilde izinsiz olarak kullanılması gerekir (Dairemizin 22.10.1991 gün ve 1996/6769 – 7173 sayılı kararı).
… l de eserden doğan tiplemenin, 3. kişiler tarafından haksız olarak kullanılması halinde, Dairemizin yerleşik uygulamalarına göre FSEK 83. madde doğrultusunda, ancak «haksız rekabetten» doğan tek katı tazminat talep edilebilecek iken tek başına eser niteliği bulunmayan tiplemelerin kullanımına, eserden doğan hak ihlali vasfı yüklenerek FSEK 68. ma …
Benzer bu kararda… olarak, saç, yüz ve çehrenin görsel görünüşü itibariyle dizideki havuç karakterini canlandıran oyuncuya benzetildiği, bu karakterin, bir bütün olarak eser niteliği «taşıyan» "ÇOCUKLAR DUYMASIN" adlı dizinin alametlerinden birisi olduğu ve «iltibas» yaratacak biçimde kullanıldığı dikkate alındığında FSEK 83.maddesi ile 818 sayılı BK'nın 41-42.maddeleri gereğince takdiren 10.000 TL «maddi tazminatın» davalıdan tahsili ile davacıya verilmesinin oluşa ve dosya kapsamına uygun düşeceği gözetilerek ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmak suretiyle, davanın kısmen kabulü ile, davalı tarafın havuç bebek adlı ürün satışı nedeniyle eyleminin FSEK 83 ve dava tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK'nın 56-57.maddeleri anlamında «haksız rekabet» oluşturduğunun hükmen tespiti ile takdiren 10.000 TL maddi tazminatın, «ıslah» tarihi olan 20.06.2016 tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.
2- Dava, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında tipleme eser sahipliğinden kaynaklanan «maddi tazminat» istemine ilişkindir.
… l bir edebi ad olarak tipleme adlarının ya da görüntü olarak karşımıza çıkmış olsa bile eserin görüntüsü değil de salt orijinal edebi tipleme adlarının başkalarınca «haksız rekabet» oluşturacak şekilde izinsiz olarak kullanılması gerekir (Dairemizin 22.10.1991 gün ve 1996/6769 -7173 sayılı kararı).
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:icazet · olumsuz oy · ıslah · taşıyan · avans faizi · iltibas
Benzer bu kararda… olarak, saç, yüz ve çehrenin görsel görünüşü itibariyle dizideki havuç karakterini canlandıran oyuncuya benzetildiği, bu karakterin, bir bütün olarak eser niteliği «taşıyan» "ÇOCUKLAR DUYMASIN" adlı dizinin alametlerinden birisi olduğu ve «iltibas» yaratacak biçimde kullanıldığı dikkate alındığında FSEK 83.maddesi ile 818 sayılı BK'nın 41-42.maddeleri gereğince takdiren 10.000 TL «maddi tazminatın» davalıdan tahsili ile davacıya verilmesinin oluşa ve dosya kapsamına uygun düşeceği gözetilerek ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmak suretiyle, davanın kısmen kabulü ile, davalı tarafın havuç bebek adlı ürün satışı nedeniyle eyleminin FSEK 83 ve dava tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK'nın 56-57.maddeleri anlamında «haksız rekabet» oluşturduğunun hükmen tespiti ile takdiren 10.000 TL maddi tazminatın, «ıslah» tarihi olan 20.06.2016 tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.
… ne göre davacının FSEK 68.maddesine göre talep edebileceği bedelin 9.119,88 TL olduğunu, 3 kat hesabıyla 27.359,64 TL olduğunu, davanın kısmen kabulü ile, davacının «ıslah» talebi de nazara alınarak 27.359,64 TL tazminatın ıslah tarihi olan 20.06.2016 tarihinden itibaren işletilecek «avans faizi» ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazla talebin reddine karar verilmiştir.
Dairemizin 11.02.2016 gün ve 2015/3115 – 2016/1333 sayılı kararında da zikredildiği üzere bu tür eserlerin işlenmesi ve ticari kullanımı için de önceki eser sahiplerinden izin veya «icazet» alınması gerekir.
3-Öte yandan davacı taraf, FSEK 70.maddesi ve «haksız rekabet» uyarınca da tazminat isteminde bulunduğu halde bu hususta olumlu veya «olumsuz» her hangi bir değerlendirme yapılmamış olması da temyiz eden davacı yararına hükmün bozulmasını gerektirmiştir.
-
Fikri Mülkiyet Hakkına Tecavüz
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/12560 E. 2017/1122 K.
Ortak:iş bölümü · maddi ve manevi tazminat · maddi tazminat
İncelediğiniz karardaMahkemece, uyulan bozma ilamı, iddia, savuma ve tüm dosya kapsamına göre, davacının 2. sezon 1-11. bölümlerin senaryolarının sahibi olduğu, davacının yazmadığı «bölümlerde» senarist olarak adının geçmesinin manevi hak ihlali olduğu, dava konusu tiplemelerin davacı tarafından yaratıldığı, davacının hak devri yaptığı bölümler dışında bu tiplemelerin kullanılmasının maddi-manevi hak ihlali olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile FSEK 68. maddesi kapsamında taleple bağlı kalınarak 1.000.- TL «maddi tazminata», 10.000.- TL manevi tazminata, dava konusu tiplemelerin kullanılmasının önlenmesine, muhtemel tecavüzün men’ine karar verilmiştir.
1- Dava, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser sahipliğinden kaynaklanan «maddi manevi tazminat» istemine ilişkindir.
2- Mahkemece, davacı senaryo yazarının, dava konusu çizgi filmin 12. «bölüm» itibariyle yayınlanan bölüm jeneriklerinde, adının senarist olarak kullanılmasının, haksız olduğu gerekçesiyle manevi tazminata karar verilmiş ise de; eserin bir bütün olarak kabulü ile bir kısmında senaryo yazarlığı yapan kişinin adının kullanılmasında hukuka aykırılık bulunmadığına ve davacının yarattığı ve mali haklarını devrettiği eserin adı ile alameti niteliğindeki tiplemelerinin hukuka uygun kullanımının devamı nedeniyle, senaryo yazarı olarak adının kullanılması hukuka aykırılık değil uygunluk «sebebi» olduğu halde hatalı gerekçeyle manevi tazminata hükmedilmesi doğru olmamış hüküm bu nedenle davalar yararına bozulması gerekmiştir.
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, Keloğlan çizgi filminin 2. sezondaki 1-11. «bölümlerinin» senaryolarını davacının yazdığı, senaryonun sinema ilim ve edebiyat eseri olarak nitelendirilebilecek bir fikir mahsulü olduğu, anılan bölümlerdeki senaryo içinde yer alan bazı tiplemelerin davacı tarafından yaratıldığı, tiplemelerin sahibinden izin alınmaksızın kullanılmasının eser sahibinin işleme, çoğaltma ve umuma iletim haklarını ihlal ettiği, ancak davalı ...'nin «muvafakatname» ile davacıdan sayısız ve süresiz olarak izin aldığı gerekçesiyle davalı ... yönünden davanın reddine; diğer davalı yönünden davanın kısmen kabulüne, davacının sena …
68’e göre 1.000,00 TL «maddi tazminatın» davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin saklı tutulmasına, FSEK m.
70’e göre takdiren 5.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacıya ait olduğu tespit edilen tiplemelerin sonraki «bölümlerde» kullanılmasının önlenmesi yönündeki istemin reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:infaz · muvafakat · yasal faiz
Benzer bu karardaMahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, Keloğlan çizgi filminin 2. sezondaki 1-11. «bölümlerinin» senaryolarını davacının yazdığı, senaryonun sinema ilim ve edebiyat eseri olarak nitelendirilebilecek bir fikir mahsulü olduğu, anılan bölümlerdeki senaryo içinde yer alan bazı tiplemelerin davacı tarafından yaratıldığı, tiplemelerin sahibinden izin alınmaksızın kullanılmasının eser sahibinin işleme, çoğaltma ve umuma iletim haklarını ihlal ettiği, ancak davalı ...'nin «muvafakatname» ile davacıdan sayısız ve süresiz olarak izin aldığı gerekçesiyle davalı ... yönünden davanın reddine; diğer davalı yönünden davanın kısmen kabulüne, davacının sena …
Bu nedenle hükmün açık, anlaşılır, şüpheye yer vermeyecek şekilde «infazı» kabil kurulması ve de en önemlisi sonradan yazılacak gerekçeli kararın kısa karara uygun olması gerekmektedir.
… “Davacının dilekçede fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 1.000,00 TL ve 3 katı tazminat talep ettiği üzere FSEK 68. maddesine göre 1.000,00 x 3= 3.000,00 TL «maddi tazminatın» dava tarihinden itibaren «yasal faizi» ile birlikte davalı ... firmasından alınıp davacıya verilmesine” karar verilmiş iken gerekçeli kararda “Davacının dilekçede fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üz …
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2018/4156 E. , 2019/5851 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ ANKARA 4. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
Taraflar arasında görülen davada Ankara 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince bozmaya uyularak verilen 21.03.2018 tarih ve 2017/180-2018/106 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesinin davalılar vekilleri tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin davalı şirket ile diğer davalı ...’de yayınlanmak üzere hazırlanan “KELOĞLAN” adlı çizgi filmin 2. sezon senaryolarını yazmak üzere anlaştıklarını, 11. bölümden sonra aralarındaki anlaşmanın sona erdiğini, bu süreçte müvekkilinin senaryoyu zenginleştirip yeni tiplemeleri dahil ettiğini, müvekkilinin senaryo yazmayı bıraktıktan sonra yayınlanan bölümlerde yine bu tiplemelerin kullanıldığını, 12. bölümden sonra da adının senarist olarak jenerikte yer aldığını, bu durumun maddi manevi hak ihlali olduğunu ileri sürerek, FSEK 68’e göre zararın 3 katı olacak biçimde tazminatın, haksız fiil tarihlerinden başlayacak avans faizi ile şimdilik 1.000,00 TL olarak tahsilini, yaratılan karakterlerin kullanımın önlenmesini, bu tiplerin başka şekillerde (baskı ya da bardak, t-shirt gibi materyaller üzerine) kullanımının engellenmesini, 10.000,00 TL manevi tazminata karar verilmesini istemiştir.
Davalı şirket vekili, davacının senaryo yazmaya başlamadan önceki halinde de dizide benzer karakterler olduğunu, davacının yalnızca diyalog yazma görevinin olduğunu, tiplemelerin davacı başladığında da hazır olduğunu, davacının elbirliği ile eser sahipliği olan bu alanda tek başına dava açma yetkisi olmadığını, tiplemelerin aleniyet tarihinin 06.03.2009 tarihi olduğunu, TRT’nin davacı senaryoya başlamadan önce senaryoyu onayladığı, davacının senaryonun mali ve fikri haklarını devrettiği, eğer tiplemeler kendisine ait olsaydı onu da devre dahil edebileceğini, devamlı yayınlarda tiplemelerin de devam edeceğini, tazminat taleplerinin fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı Kurum vekili, husumet itirazı ve zamanaşımı def’inde bulunmuş, davacının eseri işleme hakkını devrettiğini, devirde tiplemeye dair bir hususa yer vermediğini, kendisine mal ettiği çoğu hususun anonim olduğunu, ikinci sezondaki tiplerin birinci sezonda da var olduğunu, üç kata kadar tazminat isteyebilmesi için ihtar göndermesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, uyulan bozma ilamı, iddia, savuma ve tüm dosya kapsamına göre, davacının 2. sezon 1-11. bölümlerin senaryolarının sahibi olduğu, davacının yazmadığı bölümlerde senarist olarak adının geçmesinin manevi hak ihlali olduğu, dava konusu tiplemelerin davacı tarafından yaratıldığı, davacının hak devri yaptığı bölümler dışında bu tiplemelerin kullanılmasının maddi-manevi hak ihlali olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile FSEK 68. maddesi kapsamında taleple bağlı kalınarak 1.000.- TL maddi tazminata, 10.000.- TL manevi tazminata, dava konusu tiplemelerin kullanılmasının önlenmesine, muhtemel tecavüzün men’ine karar verilmiştir.
Kararı, davalılar ayrı ayrı temyiz etmiştir.
1- Dava, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser sahipliğinden kaynaklanan maddi manevi tazminat istemine ilişkindir.
Somut olayda, davacının, TRT’de yayınlanan “Keloğlan” isimli çizgi filmin 2. sezonunun ilk 11 bölümünün senaryosunu yazdığı ve bu eserlerden doğan hakkını FSEK 52. maddesi uyarınca davalı tarafa devrettiği hususunda ihtilaf yoktur.
Bir eser içerisinde kullanılan canlı veya cansız nesneler için kullanılan karakterler/kişilikler yerine göre 07.06.1995 gün ve 4110 sayılı K. ile getirilen 5846 s. FSEK 4/1 f. – 8 uyarınca güzel sanat eseri, yerine göre de FSEK 83. maddesi uyarınca eserin alameti olarak korunacaktır.
Bir tiplemenin FSEK 4/1 f – 8 uyarınca güzel sanat eseri olarak korunabilmesi için, başkalarınca tiplemenin özellikle iki veya üç boyutlu görüntüsünün izinsiz olarak kullanılması gerekir. Buna karşılık, FSEK 83. maddesi uyarınca bir tiplemenin “eserin alameti” olarak korunabilmesi için, Dairemizin uygulaması doğrultusunda, henüz bir görüntü olarak karşımıza çıkmamış ve sadece orijinal bir edebi ad olarak tipleme adlarının ya da görüntü olarak karşımıza çıkmış olsa bile eserin görüntüsü değil de salt orijinal edebi tipleme adlarının başkalarınca haksız rekabet oluşturacak şekilde izinsiz olarak kullanılması gerekir (Dairemizin 22.10.1991 gün ve 1996/6769 – 7173 sayılı kararı).
Somut olayda davacının sadece senaryo yazarı olduğu ve yazmış olduğu senaryoda yer alan “Balkız, Kara, Sivri, Örgülü, Dede-Bilgecan, Kirpi-Prenses, Balkızın Annesi, Sinek, İnatçı, Tomurcuk, Kısa-Huysuz, Uzun, Karavezir” çizgifilm karakterlerini oluşturduğu, ancak söz konusu karakterlerin grafik görünümlerinin başkalarınca oluşturulduğu ve davacının çizgi film grafikleri ve görüntüleri üzerinde bir hakkının bulunmadığı, bu durumda davacı tarafından senaryo yazımı sırasında oluşturulan edebi karakter adlarının ancak FSEK 83. maddesi kapsamında eser alametleri kapsamında korunabileceği anlaşılmaktadır.
Eserden doğan mali haklar, bir kere devredildikten sonra, gerek eserin ad ve alametleri, gerekse o eserin bir parçası olan anlık görüntüler veya FSEK 4/1 f. – 8 anlamında eser tiplemeleri gibi eserin bölünmez parçalarına (mütemmim cüz) dayalı mali hakların devredilmediği söylenemez. O halde, yasal yoldan mali hakları devrolunan eserin kullanılması çerçevesinde, eserden doğan alametin ve tiplemelerin kullanımının da hukuka uygun kabul edilmesi gerektiği halde, Mahkemece, davacının, davaya konu eserin tipleme kullanımından doğan hakkını devretmediği gerekçesiyle ve FSEK 52. maddesine yanlış anlam verilmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış ve bu sebeple kararın temyiz eden davalılar lehine bozulması gerekmiştir.
2- Mahkemece, davacı senaryo yazarının, dava konusu çizgi filmin 12. bölüm itibariyle yayınlanan bölüm jeneriklerinde, adının senarist olarak kullanılmasının, haksız olduğu gerekçesiyle manevi tazminata karar verilmiş ise de; eserin bir bütün olarak kabulü ile bir kısmında senaryo yazarlığı yapan kişinin adının kullanılmasında hukuka aykırılık bulunmadığına ve davacının yarattığı ve mali haklarını devrettiği eserin adı ile alameti niteliğindeki tiplemelerinin hukuka uygun kullanımının devamı nedeniyle, senaryo yazarı olarak adının kullanılması hukuka aykırılık değil uygunluk sebebi olduğu halde hatalı gerekçeyle manevi tazminata hükmedilmesi doğru olmamış hüküm bu nedenle davalar yararına bozulması gerekmiştir.
3- Kabule göre; bir eserin kendisi değil de eserden doğan tiplemenin, 3. kişiler tarafından haksız olarak kullanılması halinde, Dairemizin yerleşik uygulamalarına göre FSEK 83. madde doğrultusunda, ancak haksız rekabetten doğan tek katı tazminat talep edilebilecek iken tek başına eser niteliği bulunmayan tiplemelerin kullanımına, eserden doğan hak ihlali vasfı yüklenerek FSEK 68. maddesi uyarınca tazminat hükmü kurulması doğru olmamış, kararın bu nedenle de davalılar yararına bozulması gerekmiştir.
4- Bozma sebep ve şekline göre; davalıların yukarıdaki bentler dışında kalan sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.
SONUÇ
Yukarıda (1), (2) ve (3) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalıların temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalılar yararına BOZULMASINA, (4) numralı bentte açıklanan nedenlerle davalıların sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, ödedikleri peşin temyiz harcının istekleri halinde temyiz edenlere iadesine, 25/09/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/547984500 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz