İstirdat davası açılmışken çek iptali davası konusuz kalır, ödeme yasağı kaldırılır
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2025/663 E. 2025/922 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Davacının nitelemesi: Ödemeden Men Yasağının Kaldırılması mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Zayi nedeniyle çek iptali davasında, dava konusu çekin bankaya ibraz edildiğinin anlaşılması ve davacının bu çek için ayrıca istirdat davası açması halinde, çek zayi olmadığından iptal kararı verilemez ve çek iptali davası konusuz kalır. TTK 763 hükmünün mefhumu muhalifinden, istirdat davası açılan bir çek üzerindeki ödemeden men yasağı, istirdat davasında hamil aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilmediği ve çek elde bulunduğu sürece kaldırılabilir; bu kaldırma işlemi, çek iptali davasındaki kararın kesinleşmesine bağlı değildir.
Ele alınan sorunlar
Konusuz kalma nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına kararının hukuka uygunluğu → ret
İddia: Davacı vekili, çekleri elinde bulunduran kişilerin ilanlara rağmen çekleri mahkemeye ibraz etmediğini, bu nedenle çeklerin iptaline karar verilmesi gerekirken davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davacı tarafça açılan çeklerin iptali talebi üzerine yasal ilanlar tamamlanmış, banka tarafından verilen cevapta çeklerin ibraz edildiği bildirilmiştir. Davacı vekili, 3 aylık sürede mahkemeye ibraz edilmeyen çekler hakkında iptal kararı verilmesi gerekse de hak kaybı yaşanmaması için her iki çek için ayrı ayrı istirdat davası açtığını bildirmiştir. İbraz olunan çeklerin kaybolmadığının anlaşılması nedeniyle zayi iddiasına dayalı iptal kararı verilemeyeceğinden, mahkemenin davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermesi doğrudur.
Gerekçe kaynağı: özgün
Kesinleşmeden önce ödeme yasağının kaldırılmasının hukuka uygunluğu → ret
İddia: Davacı vekili, gerekçeli kararla ödeme yasağının karar kesinleşinceye kadar devamına karar verildiği halde, karar kesinleşmeden ve gerekçeli karar kendisine tebliğ edilmeden mahkemenin hiçbir talep olmaksızın ödeme yasağını kaldırdığını, bunun kesin hükmün re'sen değiştirilmesi anlamına geldiğini, bu nedenle çeki elinde bulunduran kişinin çek bedelini hukuka aykırı şekilde tahsil ettiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: TTK'nin 763. maddesinde, iptali istenen kambiyo senedinin mahkemeye sunulması durumunda davacıya istirdat davası açması için süre verileceği, davacının bu süre içinde dava açmaması halinde mahkemenin senedi sunana geri vereceği ve ödeme yasağını kaldıracağı düzenlenmiştir. Bu düzenlemenin mefhumu muhalifinden, verilen süre içinde istirdat davası açılmış olması halinde ödeme yasağının kaldırılmaması gerektiği anlaşılır; istirdat davasını açan davacı senedin ödeneceği endişesinden uzak biçimde davasını yürütür (Yargıtay 11. HD'nin ilamı). Buna karşılık istirdat davasında hamil aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilmemişse çek elde bulunduğundan ödeme yasağının kaldırılması gerekir. İlk derece mahkemesi ödeme yasağının karar kesinleşinceye kadar devamına karar vermiş olsa da, istirdat davası açılması nedeniyle artık kararın kesinleşmesine gerek bulunmadığı gibi, davacı vekili istinaf başvurusundan önce kararın kesinleştirilmesi için mahkemeye dilekçe sunmuştur. Ayrıca açılan istirdat davasında davalının çeki davacıya iade ettiği, davanın konusuz kaldığı ve ödeme yasağının derhal kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece ödeme yasağının kaldırılmasına karar verilmediği gibi, çek zayi davasıyla bağlantılı istirdat davasında ödeme yasağının davacı vekilinin beyanı üzerine kaldırıldığı anlaşıldığından, mahkemenin kesinleşmiş kararını değiştirdiğine ilişkin istinaf nedeni doğru değildir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Zayi iddiasıyla açılan çek iptali davasında çekin ibraz edilmiş olması ve buna bağlı istirdat davası açılması halinde davanın konusuz kalacağı ve TTK 763'ün mefhumu muhalifinden istirdat davası süresinde açılmışsa ödeme yasağının kaldırılmayacağı, ancak istirdat davası sonuçlanıp çek iade edilmişse ödeme yasağının derhal kaldırılabileceği yönündeki değerlendirme, benzer zayi/istirdat davası ilişkilerinde bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi nedeniyle çek iptali↗ konusuz kalma↗ istirdat davası↗ ödemeden men yasağı↗ TTK 763↗ kambiyo senedi↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2025/663
KARAR NO 2025/922
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 26/11/2024
NUMARASI 2024/299 Esas - 2024/1146 Karar
DAVA
Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
Davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; lehtarı ..., keşidecisi ... San. ve Tic Ltd Şti olan ... Bankası Merter Şubesine ait, 160.000-TL bedelli, 30/06/2024 tarihli, ... nolu çek Lehtarı ..., keşidecisi ...San. ve Tic. Ltd. Şti. olan ... Bankası Merter Şubesi, 130.000-TL bedelli, 31/07/2024 tarihli, ... nolu ve çeklerin kaybedildiğini ileri sürerek, iki adet çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; banka tarafından verilen cevabi yazıda dava konusu çeklerin bankaya ibraz edildiğinin belirtildiği, davacı vekili tarafından dava konusu çekler hakkında istirdat davası açıldığından huzurda görülen dava konusuz kalmış olup davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, çeklerin üzerindeki ödemeden men yasağının karar kesinleşinceye kadar devamına karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili; yapılan ilanlara rağmen dava konusu çekleri elinde bulunduran kişi/kişilerin çekleri mahkemeye ibraz etmediklerini, çeklerin iptaline karar verilmesi gerekirken davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin verilen karar hukuka aykırı olduğunu; gerekçeli karar ile çeklerin üzerindeki ödemeden men yasağının karar kesinleşinceye kadar devamına," karar verildiği halde karar kesinleşmemesine rağmen ve gerekçeli karar tarafına tebliğ edilmeden 10/02/2025 tarihinde mahkemenin ödeme yasağının kaldırılmasına karar verildiğini, ödeme yasağının kaldırılması sebebi belirtilmediğini ,keza hiçbir talep olmaksızın mahkemece ödeme yasağının hangi gerekçeyle ve nasıl kaldırıldığının anlaşılamadığını, gerekçeli karar tebliğ edilmeden, kesin hükmün re'sen değiştirilmesi kabul edilemeyeceğini, ödemeden men yasağının kaldırılması ile birlikte hukuka aykırı olarak çeki elinde bulunduran kişi çek bedelini bankadan tahsil ettiğini, hukuka aykırı gerekçeli kararın kaldırılmasına,yeniden yargılama yapılarak çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, zayi nedeniyle çek iptaline ilişkindir. Davacı tarafça açılan iki adet çekin iptali talebi üzerine mahkemece yasal ilanlar tamamlanmış, banka tarafından verilen cevapta çeklerin ibraz edildiği bilgisi verilmiştir. Davacı vekili tarafından mahkemeye verilen 25.11.2024 tarihli dilekçe ile; her ne kadar, 3 aylık sürede mahkemeye ibraz edilmeyen çekler hakkında iptal kararı verilmesi gerekse de hak kaybı yaşanmaması ve ihtiyati tedbirin kaldırılmaması için tedbiren yine de iki çek için ayrı ayrı istirdat davası açıldığı 1- ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti tarafından keşide edilmiş olan 31.07.2024 tarihli, 130.000-TL tutarlı,... nolu çek ile ilgili olarak Bakırköy 5. ATM nin 2024/934 esas sayılı, 30.06.2024 tarihli, 160.000-TL tutarlı, ...
nolu çek ile ilgili olarak Bakırköy 1. ATM nin 2024/982 esas sayılı dosyası ile dava açıldığı mahkemeye bildirilmiştir. 6102 sayılı TTK’nin 763. maddesinde iptali istenen kambiyo senedinin mahkemeye sunulması durumunda davacıya istirdat davası açması için süre verileceği, davacının bu süre içinde dava açmaması durumunda, mahkemenin, kambiyo senedini, sunmuş olana geri vereceği ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldıracağı düzenlenmiş olup, bu düzenlemenin mefhumu muhalifinden anlaşılacağı üzere verilen süre içerisinde istirdat davasının açılmış olması durumunda kambiyo senedine ilişkin konulan ödeme yasağının kaldırılmaması gerekir. İstirdat davasını açan davacı senedin ödeneceği endişesinden uzak bir şekilde yürütür.
(Yargıtay 11.HD nin 2016/9910 esas 2018/2361 karar sayılı 3.4.2018 tarihli ilamı ) İstirdat davasında hamil aleyhinde ihtiyati tedbir kararı verilmemiş ise çek bulunduğundan ödeme yasağının kaldırılması gerekmektedir. İlk derece mahkemesince; ödeme yasağının karar kesinleşinceye kadar devamına karar verilmiştir. Ne var ki istirdat davası açılması nedeniyle artık kararın kesinleşmesine gerek bulunmadığı gibi davacı vekili istinaf başvuru tarihinden (4.4.2025 ) önce 14.3.2025 tarihinde kararın kesinleştirilmesi için mahkemeye dilekçe sunmuştur. Bakırköy 5 ATM'nin 2024/934 esas sayılı dosyasında açtığı istirdat davasında davacı vekili mahkemeye verdiği;
19. 2.2025 tarihli dilekçe ile davalının dava konusu çeki davacıya iade ettiğini, davanın kapatılması talebi üzerine mahkemece konusu kalmayan dava nedeniyle bir karar verilmesine yer olmadığına, ödeme yasağının derhal kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.Açıklanan nedenlerle; mahkemece ödeme yasağının kaldırılmasına karar verilmediği gibi çek zayi davası ile bağlantılı olarak açılan istirdat davasında çek üzerinde ki ödeme yasağının kaldırılmasına davacı vekilinin beyanı üzerine dosyanın karara bağlandığı, ibraz olunan çeklerin kaybolmadığının anlaşılması nedeniyle iptal kararı da verilemeyeceği, mahkemenin kesinleşmiş kararını değiştirdiğine ilişkin istinaf nedeni doğru olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 05/06/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/5384 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi