Gemi acentesine karşı açılan alacak davasında pasif husumet yokluğu
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2023/1851 E. 2024/1985 K. · · İlk derece: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Tazminatistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalDava şartı (hukuki yarar / ehliyet / kesin hüküm)
Gerekçe özeti
Bir gemi acentesi, TTK 105 uyarınca taşıyıcı adına hareket ettiği taşımalardan doğan alacaklar için doğrudan (asaleten) davaya taraf gösterilemez; acenteye ancak izafeten dava açılabilir. Acentenin taşıma işini bizzat üstlendiğine veya alacağa konu faturaları kendi adına düzenlediğine ilişkin delil bulunmadıkça, acente ile yapılan yazışmaların taşımaya ilişkin olması, acentenin pasif husumet ehliyetini doğurmaz ve bu durumda dava usulden reddedilir.
Ele alınan sorunlar
Gemi acentesinin pasif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın usulden reddi → ret
İddia: Davacı vekili, taraflar arasındaki e-posta yazışmalarının ikrar niteliğinde olduğunu, bu yazışmalarda davaya konu faturanın yanlış düzenlenmesi hususunun görüşüldüğünü, davalı şirketin borcun muhatabı olduğunun dosyadaki evraklardan sabit olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir.
Gerekçe: Dosyaya sunulan navlun faturasının ve taşımaya ilişkin konşimentoların dava dışı taşıyıcı şirket tarafından düzenlendiği, Pakistan-... Limanı arasındaki taşımada 15 Temmuz olayları nedeniyle yüklerin teslim alınmayarak mahrecine iade edildiği, davacının cari hesap alacağı iddiasının taşıyıcının acentesine şahsen yöneltilemeyeceği anlaşılmıştır. Davalı ile yapılan e-posta yazışmaları bulunmakla birlikte, mesaj içerikleri bu taşımalarla ilgili olup davalının taşıyıcı adına hareket ettiğini göstermektedir. Davalının taşıma işini üstlendiğine veya alacağa konu faturaları bizzat düzenlediğine ilişkin başka bir delil sunulmamıştır. TTK'nın 105. maddesine göre acenteye karşı doğrudan dava açılması mümkün olmayıp, acenteye karşı ancak izafeten dava açılabilir. Bu nedenle davalının pasif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın usulden reddine ilişkin karar hukuka uygundur. (BAM'ca yerinde görülen İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi gerekçesi)
Emsal değeri
Gemi acenteliği ilişkisinde, acentenin taşıyıcı adına yürüttüğü yazışmaların ve faturaların acenteye şahsi husumet doğurmayacağı, TTK 105 uyarınca acenteye karşı ancak izafeten dava açılabileceği yönündeki tespit, benzer acentelik ilişkilerinden kaynaklanan alacak davalarında husumet değerlendirmesi için yol gösterici niteliktedir.
Usul tespitleri
- Dava şartı
- Gemi acentesinin, taşıyıcı adına gerçekleştirdiği işlemlerden doğan alacak davalarında pasif husumet ehliyeti bulunmaz; acente ancak izafeten davaya taraf gösterilebilir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
pasif husumet ehliyeti↗ acente↗ izafeten dava↗ itirazın iptali↗ cari hesap alacağı↗ gemi acentesi↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2023/1851
KARAR NO 2024/1985
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 27/09/2022
NUMARASI 2021/365 Esas - 2022/541 Karar
DAVA
Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 31/12/2024
Davanın usulden reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; müvekkili şirket hakkında İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hakimliği'nin 2016/4579 Değişik İş numaralı kararı ile ... Terör Örgütüne finansal destek sağlandığı şüphesiyle CMK 133/1 gereği şirket yönetimini kayyım atanması tedbirinin uygulanmasına karar verildiğini, 674 sayılı KHK'nın 19. Maddesi gereği olarak ilgili şirketin yönetimi ve kayyımların yetkilerinin ...'ye devredildiğini, yapılan incelemeler neticesinde davalı şirketin müvekkili şirkete döviz borcunun olduğunun tespit edildiğini, borcun ödenmemesi üzerine ... sayılı dosyada icra takibine başlandığını, borçlu vekilinin ödeme emrine itiraz ettiğini,ileri sürerek davalı borçlunun itirazının iptali ile davalı aleyhine takip miktarının %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili; müvekkilinin yabancı gemi donatanlarının gemilerine limanlarda acentelik hizmeti verdiğini, davacının muhtelif yüklerini ... ile taşıttırdığı ve bu taşımalar nedeniyle davacı ile ... AS arasında ticari ilişki kurulduğunu,davacının dava dışı ...’den alacağı bulunmadığını,aksine ... AŞ’nin davacıdan halen denizyolu navlun ve navlun teferruatları ile demurajdan alacaklı bulunduğunun görüldüğünü,davacının bu alacak için önce Bakırköy ... Noterliğinin 11.11.2019 tarih, ... yev numaralı ihtarnamesi ile... AŞ’ye ihtarname gönderdiğini, 4.119,90-USD’nin ödenmesinin talep edildiğini, davacının yasal işleme başlamadan önce muhatabının dava dışı ... olduğunu bildiğini aralarındaki ticari ilişkinin 2016 yılında sona erdiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; davacı vekilince e-posta yazışmaları sunularak , davaya konu faturanın yanlış düzenlenmesi hususunda davalı ile yazışmalar yaptıklarından bahisle davalının pasif husumet ehliyetini haiz olduğu belirtilmişse de; davalının gemi acenteliği hizmeti verdiği, ... adına davacı ile yazışmaları yürüttüğü, TTK'nın 105.maddesine göre acenteye karşı doğrudan dava açılmasının mümkün olmadığı, buna göre, acenteye karşı izafeten dava yöneltilebileceği davalının taşıma işini üstlendiğine ve alacağa konu faturaları düzenlediğine ilişkin başkaca bir delilin sunulmadığı, davalının pasif husumet ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili; fiili taşıyanın demuraj faturaları düzenlediği ... numaralı konteyner kapsamında müvekkil şirketin taşımada alıcı konumunda olduğu ve teslim alınmayarak mahrece iadesinin gerçekleştirildiğini, yine bu iadeden doğan demoraj bedelleri yani Davalı ... şirketinin faturaları konusunda da tedarikçiler ile anlaşma sağlanarak mallar iade edildiğini, müvekkil şirket ile davalı şirket arasında e-posta yazışmaları bulunduğunu, bu yazışmaların ikrar mahiyetinde olduğunu, bu yazışmalarda davalı ile müvekkil şirket arasında davaya konu faturanın yanlış düzenlenmesi hususunda yazışmalar yapıldığını, davalı şirketin borcun muhattabı olduğunu, davalı şirketin müvekkil şirkete borcu olduğu dava dosyasındaki evraklardan sabit olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava cari hesap alacağının tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.Mahkemece alacak iddiasına göre yaptırılan bilirkişi incelemesinde; fiili taşıyanın demuraj faturaları düzenlediği ... numaralı konteyner kapsamında davacı şirketin alıcı konumunda olduğu ve teslim alınmayarak mahrece iadesinin gerçekleştirildiği, fiili taşıyanın demuraj faturası düzenlediği ... numaralı konteyner için gerekli bilgi ve belgelerin bulunmadığı ve demuraj faturasının dava dışı ...(...) LTD şirketi adına tanzim edildiği, davacı cari hesap bakiyesi 4.119,90-USD’nin tahsilini talep etmiş ise de gerek davalıya gerekse faturaları tanzim eden dava dışı ... firmasına ait muavin kayıtları ve alacak bakiyesini teşkil eden ödeme belgelerini ibraz etmediği, davalı tarafından davacıya ait hesap hareketinin bulunmaması sebebiyle muavin kayıtlarının ibraz edilmediği, dava dışı ...
firmasının davacıya 31.12.2016 ve 01.01.2017 tarihi itibarıyla 5.705,61-USD borçlu olduğu, 2017 yılında tanzim edilen faturalar ve davacı tarafından düzenlenen iade faturalarının mahsubuyla dava dışı şirketin davacıdan 3.144,39-USD alacaklı gözüktüğü,... muavin kayıtlarında; 2017 yılında 5.705,61 USD+3.144,39 USD borç kaydı oluşturulduğu belirtilmiştir.Dosyaya taraf vekilleri tarafından sunulan alacağa konu faturalar ile taşıma belgeleri incelendiğinde,navlun faturasının ... tarafından düzenlendiği, taşımaya ilişkin konşimentoların ... tarafından düzenlendiği, Pakistan -... Limanı arasında yapılan taşımada denizyolu ile gelen yüklerin 15 temmuz olayları üzerine teslim alınmayarak mahrecine iade edildiği ,bu taşımalar nedeniyle davacının cari hesap alacağı iddiasını taşıyıcının acentesine şahsen yöneltemeyeceği,e-postaların davalı ile yapıldığı anlaşılmakta ise de mesaj içeriklerinin bu taşımalarla ilgili bulunmasına göre taşıyıcı adına yapıldığı belirlenmekle davanın pasif husumet nedeniyle reddine ilişkin kararda hukuka aykırılık bulunmamıştır.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından yatırılan 269,85-TL harcın mahsubu ile kalan 345,55-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 07/03/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/53305 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi