I · Yargıtay 11. HD kararı II · İncelenen istinaf kararı (12. HD)

Sonraki sözleşmenin öncekini tamamen ortadan kaldırması

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2018/3262 E. 2019/4198 K. ·

OnandıKesin

★ Emsal

Mahkemenin nitelemesi: Taşıma

Gerekçe özeti

Aynı taraflar arasında sonradan imzalanan ve sözleşme hükümlerinin birlikte yorumundan öncekini tamamen ortadan kaldırdığı anlaşılan yeni bir sözleşme, ihtirazi kayıt konulmaksızın imzalanıp uygulanmaya başlanmışsa önceki sözleşme tarafların iradesiyle sona ermiş sayılır ve önceki sözleşmeye dayalı kazanç mahrumiyeti talep edilemez.

Ele alınan sorunlar

Sonraki sözleşmenin önceki taşıma sözleşmesini ortadan kaldırıp kaldırmadığı ve kazanç kaybı talebi → ret

İddia: Davacı, alt taşeron sıfatıyla personel ve araçlarını sözleşme süresince hazır bulundurduğunu, davalının taahhüt ettiği taşıma miktarının çok altında iş yaptırarak kendisini kazanç kaybına uğrattığını ileri sürmüştür.

Gerekçe: İlk sözleşmenin 7.4. maddesi ile ikinci sözleşmenin (E) maddesi birlikte değerlendirildiğinde, ikinci sözleşme ilk sözleşmeyi tamamen ortadan kaldıran yeni bir sözleşme niteliğindedir. İkinci sözleşme yapılırken davacının ilk sözleşmeden kaynaklanan haklarının bulunduğuna ve bu hakların saklı tutulduğuna ilişkin bir ihtirazi kayıt konulmamış, ikinci sözleşme imzalanmasıyla uygulanmaya başlanmış, ilk sözleşme tarafların iradesiyle sona ermiştir. Davalı, ikinci sözleşmeden kaynaklanan tüm borçlarını ödemiştir. Bu nedenle tarafların iradesiyle sonlandırılan ilk sözleşmeye dayanılarak kazanç mahrumiyeti istenemez. (Yargıtay'ca onanan İlk Derece Mahkemesi gerekçesi)

Emsal değeri

Yargıtay'ca onanan ilk derece gerekçesi, ihtirazi kayıt konulmadan imzalanan ve öncekini ortadan kaldıran yeni sözleşmenin ilk sözleşmeden doğan kazanç kaybı taleplerini de sona erdirdiği yönünde emsal değeri taşır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtirazi kayıt↗ sözleşmenin tarafların iradesiyle sona ermesi↗ kazanç mahrumiyeti↗ alt taşeron↗ taşıma sözleşmesi↗

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

11. Hukuk Dairesi 2018/3262 E. , 2019/4198 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 12. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

Taraflar arasında görülen davada İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 27/04/2017 tarih ve 2014/1383 E- 2017/493 K. sayılı kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, istinaf isteminin esastan reddine dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi’nce verilen 05/04/2018 tarih ve 2017/681-2018/365 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, şirket ile davalı arasında 01.10.2012 tarihli taşıma sözleşmesi düzenlendiğini, bu sözleşme kapsamında müvekkil şirketin alt taşeron sıfatıyla yeterli miktarda tesis, makine, şoför, işçi ve taşıma araçları dahil tüm personeli sözleşme süresince sürekli hazır bulundurduğu, davalının sözleşme konusu işi 19.12.2012 tarihinde beklemeye almasını takiben ve işe hemen devam olunacağı sözlü taahhütler nedeniyle şirketin, işi yapmak üzere hazır bulundurduğu personelin SGK primi ve ücret dahil tüm ödemeleri yaptığını, davalının sözleşme kapsamında müvekkil şirkete 286.114,00 ton balast taşıması yaptırmak ve bu işin bedeli olarak 6.812.374,34 TL ödeme yapmak taahhüdüne rağmen 13.10.2012 ve 19.12.2012 tarihleri arasında sadece 33.000,00 ton balast taşıması yaptırarak 253.114 ton eksik taşıma sonucu 1.818.862,00 TL kazanç kaybına uğradığını ileri sürerek 100.000,00 TL kazanç kaybının, işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin bir ortak girişim olduğunu, İstanbul'da Marmaray projesi kapsamında Ulaştırma ve Denizcilik Bakanlığı ile imza etmiş olduğu sözleşme çerçevesinde faaliyet gösterdiğini, bu proje kapsamında müvekkilinin, davacı ile 01.10.2012 tarihli balast nakliyesi sözleşmesi akdettiğini, sözleşme bedeli 6.812.374.34 TL olup, 3 adet fatura karşılığında 949.353.43 TL'nin ödendiğini, 08.03.2013 tarihli balast temini sözleşmesi düzenlendiğini, sözleşme bedelinin 4.300.000.- TL olup, 18 adet fatura karşılığında 4.989.637.16 TL olarak ödendiğini, müvekkil ortağa balast temin edilen Ekmeli Madencilik şirketinin temin ettiği balast malzemesinin nakliyesini gerçekleştiren firma olduğunu, bu nakliye hizmetinin 01.10.2012 tarihli sözleşme kapsamında gerçekleştirdiğini, ancak 2012 kasım-aralık ayında Ekmeli firmasının maddi durumunun zayıfladığını, borçlu olduğu firmaların müvekkil firmaya İİK md 89/1'e göre haciz ihbarnameleri gönderilmeye başlandığını, bu çerçevede davacı firma ile dava konusu 01.10.2012 tarihli balast nakliye sözleşmesinin revize edilerek yeni bir sözleşme akdetmeye karar verildiğini, Ekmeli firmasının taahhüt ettiği işi yapamamasından dolayı davacı firmanın balast alımını başka firma üzerinden sağladığını, davacı firmayla hem balast temini hem de balast nakliyesini içeren 08.03.2013 tarihli 4.300.000.- TL bedelli yeni sözleşme akdedildiğini, bu sözleşmenin eski sözleşmeleri hükümsüz bıraktığının sözleşmede kararlaştırıldığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan deliller, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında imzalanan 01/10/2012 tarihli sözleşmenin 7.4. maddesinin, 08/03/2013 tarihli sözleşmenin (E) maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde, 08/03/2013 tarihli sözleşmenin, 01/10/2012 tarihli sözleşmeyi tamamen ortadan kaldıran yeni bir sözleşme niteliğinde olduğu, 08/03/2013 tarihli sözleşme yapılırken, davacının 01/10/2012 tarihli sözleşmeden kaynaklanan haklarının olduğu ve bu hakların saklı tutulduğuna ilişkin bir ihtirazi kaydın olmadığı, ikinci sözleşmenin imzalanmasıyla uygulanmaya başlandığı, ilk sözleşmenin tarafların iradesiyle sona erdiği, davalının davacıya ikinci sözleşmeden kaynaklanan tüm borçlarını ödediği, taraflar arasında sonlandırılan 01/10/2012 tarihli sözleşmeden dolayı davacının kazanç mahrumiyetinden kaynaklanan alacak talebinin yerinde olmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş, davacının istinaf istemi Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

SONUÇ

Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1. maddesi uyarınca ONANMASINA, HMK'nın 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı bakiye 8,50 TL temyiz ilam harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 10/06/2019 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/513282100 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz

İncelenen istinaf kararı — İst. BAM 12. HD

Bu Yargıtay 11. HD kararı, aşağıdaki İstinaf Dairesi kararının temyiz incelemesidir. Temyiz sonucu: Onandı

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2017/681 E. 2018/365 K.

İkinci sözleşmenin öncekini geçersiz kıldığı klozu ve kâr mahrumiyeti talebi

Gerekçe özeti

Taraflar arasında art arda imzalanan sözleşmelerden sonrakinde, önceki tüm sözleşme ve yazışmaları tümüyle geçersiz kılıp yerine geçtiğine ilişkin açık bir kloz varsa, önceki sözleşmenin adı, konusu ve niteliği ne olursa olsun bu sözleşme geçersiz kılınmış sayılır; önceki sözleşmenin ayakta kaldığına ilişkin bir kayıt veya çıkarıma imkân veren bir hüküm bulunmadıkça, geçersiz kılınan sözleşmeye dayalı alacak (kâr mahrumiyeti vb.) talepleri hukuken dinlenemez.

Emsal değeri

Kararda benimsenen ilk derece gerekçesi, sonraki sözleşmede yer alan 'önceki tüm sözleşmeleri geçersiz kılar ve yerine geçer' türü klozların yorumlanmasında, sözleşmenin başlığı veya konusundan bağımsız olarak önceki sözleşmenin tümüyle ortadan kalktığını kabul eden bir yaklaşım benimsemiştir; bu yönüyle benzer klozları içeren sözleşme ihtilaflarında bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.

Kavramlar: ikame sözleşme sözleşmenin geçersiz kılınması klozu kâr mahrumiyeti alt yüklenici sözleşmesi delil sunma

İstinaf (12. HD) kararının tam metni

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2017/681

KARAR NO 2018/365

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 27/04/2017

NUMARASI 2014/1383 Esas- 2017/493 Karar

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 05/04/2018

İk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkil şirket ile davalı arasında 01.10.2012 tarihli taşıma sözleşmesi düzenlendiğini, bu sözleşme kapsamında müvekkil şirketin alt taşeron sıfatıyla yeterli miktarda tesis, makine, şoför, işçi ve taşıma araçları dahil tüm personeli sözleşme süresi boyunca sürekli hazır bulundurduğunu, ancak davalının sözleşme konusu işi 19.12.2012 tarihinde beklemeye almasını takiben ve "işe hemen devam olunacağı" şeklinde verilen sözlü taahhütler nedeniyle müvekkil şirketin, işi yapmak üzere hazır bulundurduğu personelin SGK pirimi ve ücret dahil tüm ödemelerini yaptığını, davalının sözleşme kapsamında müvekkil şirkete 286.114 ton balast taşıması yaptırmak ve bu işin bedeli olarak 6.812.374.34-TL ödeme yapmak taahhüdünde bulunmasına rağmen 13.10.2012-19.12.2012 tarihleri arasında müvekkiline sadece 33.000 ton balast taşıması yaptırarak 253.114- ton eksik taşıma yaptırması sonucu 1.818.862- TL kazanç kaybına uğradığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 100.000 -TL kazanç kaybının, işleyecek avans faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Temini sözleşmesi düzenlendiğini, sözleşme bedelinin 4.300.000- TL olup, müvekkilince 18 adet fatura karşılığında 4.989.637.16- TL olarak ödendiğini, Davacının, müvekkil ortağa ... temin edilen ...i Madencilik şirketinin temin ettiği balast malzemesinin nakliyesini gerçekleştiren firma olduğunu, bu nakliye hizmeti 01.10.2012 tarihli sözleşme kapsamında gerçekleştirdiğini, ancak 2012 Kasım-Aralık ayında...firmasının maddi durumunun tamamen zayıfladığını, ... firmasının borçlu olduğu firmaların müvekkil firmaya İİK md 89/1'e göre haciz ihbarnameleri göndermeye başladığını, bu çerçevede davacı firma ile toplantılar ifa edildiğini, dava konusu 01.10.2012 tarihli.... Nakliye sözleşmesinin revize edilerek yeni bir sözleşme akdetmeye karar verildiğini, ...

firmasının taahhüt ettiği işi yapamamasından dolayı davacı firmanın balast alımını MGM Mühendislik firması üzerinden sağladığını, nihayet son fasılda davacı firmayla hem balast temini hem de balast nakliyesini içeren 08.03.2013 tarihli 4.300.000 TL bedelli yeni sözleşme akdedildiğini,bu sözleşmenin eski sözleşmeleri hükümsüz bıraktığının sözleşmeye yazıldığını bildirerek davacının taleplerinin dayanaksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, taraflar arasında imzalanan 01/10/2012 tarihli sözleşmenin 7.4. maddesinin 08/03/2013 tarihli sözleşmenin (E) maddesi birlikte değerlendirildiğinde, 08/03/2013 tarihli sözleşmenin, 01/10/2012 tarihli sözleşmeyi tamamen ortadan kaldıran yeni bir sözleşme niteliğinde olduğu, 08/03/2013 tarihli sözleşme yapılırken, davacının 01/10/2012 tarihli sözleşmeden kaynaklanan haklarının olduğunu ve bu hakların saklı tutulduğuna ilişkin bir ihtirazi kayıt koymadığını, ikinci sözleşmenin imzalanması ile uygulanmaya başlandığı, bu şekilde önceki sözleşmenin de her iki tarafın arzusu ile sona erdiği, mali bilirkişi tarafından tanzim edilen rapora göre davalının davacıya ikinci sözleşmeden kaynaklanan tüm borçlarını ödediği, her iki tarafın arzusu ile sonlandırılan 01/10/2012 tarihli sözleşmeden dolayı davacının kar mahrumiyetinden kaynaklanan alacak talebinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yoluna başvuran davacı vekili, birinci sözleşmenin ayakta olduğunu bu durumdayken, ikinci sözleşmenin yapılması ile sona erdiği düşüncesi ve davanın reddinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, taraflar arasındaki 01/10/2012 tarihli birinci sözleşmenin sadece taşıma sözleşmesi olduğunu, oysa ki 08/03/2013 tarihli ikinci sözleşmenin ise Balast (Mıcır) temini (alım-satım) sözleşmesi olduğunu, ikinci sözleşmenin birinci sözleşmeyi geçersiz kalmamış olmasının yanında ikinci sözleşmenin davalı tarafından yasal sürede dava dosyasına ibraz edilmemiş olması nedeni ile de delil olarak nazara alınamayacağını, 08/03/2013 tarihli ikinci sözleşmenin sadece önceki alım-satım sözleşmelerini geçersiz kıldığı- taşıma konulu birinci sözleşmeyi geçersiz kılmadığı ve bu anlama gelebilecek bir hüküm ihtiva etmediği iptal edilmiş olduğuna ve geçersiz kılındığına dair bir beyan veya söz sarf etmemiş olması ve ayrıca yasal sürede davaya cevap vermemiş olan davalının söz konusu ikinci sözleşmeyi ve hükümlerini delil olarak kullanma imkanının olmayışı ve dolayısıyla bilirkişi raporu ve davanın reddi düşüncesine dayanak yapılmasının yasal olarak mümkün bulunmayacağı nedenleri ile hükmün kaldırılması ve bilirkişi raporu ile hesap edilen ve arttırdıkları miktar üzerinden talep ettikleri kar mahrumiyetinin davalı taraftan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlığın özü taraflar arasındaki 01/10/2012 tarihli sözleşmenin geçerli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Bunun belirlenebilmesi için de taraflar arasındaki 08/03/2013 tarihli sözleşmenin de analiz edilmesi gerekmektedir. Zira ikinci sözleşmenin birinci sözleşmenin yerine geçip geçmediği ya da birinciden bağımsız bir sözleşme olup olmadığı ancak ikinci sözleşmenin analizi ile mümkün hale gelecektir. Birinci sözleşmenin geçerli olduğu kabul edildiği takdirde bu takdirde davalının temerrütü (iddiası) kapsamında davacının hak ettiği bir alacak (kar mahrumiyeti - zarar v.s) olup olmadığı belirlenebilecektir.

Taraflar arasında bir çok sözleşme bulunduğu anlaşılmaktadır. Davacı tarafın dayandığı 01/10/2012 tarihli Balast Nakliyesi olarak da ifade edilmiş olan Altyüklenici Sözleşmesinin 7.4. Maddesinde işleri bir süre durdurulması halinde altyüklenici konumundaki davacıya hiçbir isim altında ilave ödeme, tazminat v.s ödemesinin yapılmayacağı kararlaştırılmıştır.

9. Maddede de alt yüklenicinin ekipman, işçi ve malzemelerini eksiksiz tam olarak çalışır vaziyette hazır tutacağı düzenlenmiştir.

Taraflar arasındaki 08/03/2013 tarihli Satınalma Sözleşmesi Balast Temini adlı sözleşmenin önsözler başlıklı E bendinde: "sözleşmede alıcı ile satıcı arasında işler hakkında yazılı veya sözlü olarak daha önce yapılan tüm sözleşmeler ve teati edilen tüm muhabere ve yazışmalar, teklifler ve diğer her türlü iletişim tümüyle geçersiz kılar ve onların yerine geçer." ibaresi bulunmaktadır.

Bu durumda 2. sözleşmenin ismi ve konusu ne olursa olsun taraflar arasındaki önceki sözleşmelerin geçersiz kılınıp, yerine 08/03/2013 tarihli sözleşme konulduğu kabul edilmek durumundadır.

2. Sözleşmede davacının iddia ettiği gibi birinci sözleşmenin ayakta olduğu çıkarımını yapmaya imkan verecek bir sözleşme maddesi bulunmamaktadır. Bu durumda davacının taleplerinin taraflarca yeni bir sözleşmeyle geçersiz kılınmış önceki sözleşme kapsamında hukuken dinlenemeyecek talepler olduğu ortadadır. Bu durumda İlk Derece Mahkemesi'nce verilen istinafa konu kararın usul ve yasaya, dosya içeriğine uygun olduğu, istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı anlaşılmakla, davalının 08/03/2013 tarihli ikinci sözleşmeyi sunmasının da iddia ve savunma kapsamında yer alan bir delilin sunulması kapsamında olduğu anlaşılmakla, ileri sürülen istinaf sebebleri yerinde olmadığından istinaf başvurusunun HMK 353/1/b/1 uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun H.M.K.'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Alınması gereken 35,90- TL istinaf karar harcından, davacı tarafından peşin yatırılan 31,40- TL harcın mahsubu ile bakiye 4,50- TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

İstinaf yoluna başvuran tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,

Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine,

HMK 'nun 362/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 05/04/2018