Çeklerle ödeme savunmasının ispatı ve teslim makbuzlarına süresinde itiraz edilmemesi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2025/902 E. 2025/1038 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Gerekçe özeti
Cari hesaptan kaynaklanan alacak davalarında, borçlunun çeklerle ödeme yaptığı savunması; taraf ticari defter kayıtlarının kanuna uygunluğu, çek bilgilerinin bankadan getirtilmesi ve çek teslim makbuzlarına karşı yargılama sürecinde (bilirkişi raporundan önce ve istinaf aşamasında dahil) itiraz edilmemiş olması birlikte değerlendirildiğinde ispatlanmış sayılır. Tahkikat aşamasında ileri sürülmeyen ve karşı tarafın açık muvafakati veya ıslah yoluyla dahi genişletilmeyen itirazlar (örneğin cironun veya imzanın geçerliliğine ilişkin sonradan öne sürülen iddialar) dikkate alınmaz. Borcun ödendiği kendi ticari defter kayıtlarından anlaşıldığı halde takip başlatan taraf kötüniyetli kabul edilir ve aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi hukuka uygundur.
Ele alınan sorunlar
Ticari defter kayıtları ve çek ödemeleriyle borcun ödenip ödenmediği → ret
İddia: Bilirkişi raporunun hukuka ve usule aykırı olduğu, çeklerin bankalardan ödeme belgelerine ve çek görüntülerine dosyada rastlanmadığı, ilgili bankalara müzekkere yazılması halinde çeklerde cironun bulunmadığının veya ciro imzasının müvekkiline ait olmadığının tespit edilebileceği, bu nedenle davalının borcunun ödendiği değerlendirmesinin kabul edilemeyeceği ileri sürülmüştür.
Gerekçe: Davacının 2018 yılı ticari defterleri kanuna uygun ise de 2019 yılı defterleri kanuna uygun tutulmamıştır; davalının defterleri ise kanuna uygun bulunmuştur. Bankalardan getirtilen çek bilgilerine göre 131.000-TL bedelli çek davalı lehine tanzim edilmiş olup davacı tarafça ciro edilerek ibraz eden hamile ödenmiştir; 19.203,81-TL çek üzerinde davacının cirosu bulunmamakla birlikte davalı tarafça beyaz ciro ile davacıya ciro edildiği anlaşılmıştır. Davalı tarafça cevap dilekçesi ekinde tüm çek bilgileri, cari hesap ekstresi ve davacı tarafça tanzim edilen çek teslim makbuzları sunulmuş, davacı tarafça bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinden önce bu belgelere itiraz edilmemiştir. Ön inceleme duruşmasında davacı vekili, davalı tarafça ödeme belgesi olarak sunulan çekteki ciro imzasını inkâr etmemiş, çek teslim makbuzlarına tüm yargılama ve istinaf aşamasında da itiraz edilmemiştir. Taraflar tahkikat aşamasında kural olarak iddia ve savunmalarını genişletip değiştiremez, yeni vakıa ileri süremez; bu ancak karşı tarafın açık muvafakati veya ıslah yoluyla mümkündür. Çek teslim makbuzu ile davacıya teslim edildiği kabul edilen çeklerin davalı yararına ödeme olarak kabulü gerektiği kanaatine varılmıştır. Bu suretle davalının ödeme savunmasının ispat edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Kötüniyet tazminatına hükmedilmesinin hukuka uygunluğu → ret
Gerekçe: Borç ödendiği halde kendi ticari defterlerinde kayıtlı olan ödemeler için dahi takip başlatan davacının kötüniyetli kabul edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Ticari defter kayıtlarının delil değeri ile çek teslim makbuzlarına ve ciro imzasına yargılama boyunca itiraz edilmemesinin, iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı çerçevesinde sonradan ileri sürülen itirazları geçersiz kılacağı ve ödeme savunmasının ispatlanmış sayılacağı hususunda bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ticari defter kaydının delil niteliği↗ çekle ödeme savunması↗ ciro↗ beyaz ciro↗ iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı↗ ıslah↗ kötüniyet tazminatı↗ itirazın iptali↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2025/902
KARAR NO 2025/1038
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 17/03/2025
NUMARASI 2024/659 Esas - 2025/257 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ 24/07/2024
Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin davalı taraftan; cari hesap alacağı için davalı taraf aleyhine Küçükçekmece İcra Dairesi ... esas sayılı dosyası ile fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak koşulu ile, cari hesapdan kaynaklı 500.000-TL tutarında genel haciz yoluyla takip yapılmış; davalı 10/07/2024 tarihinde borca itiraz ederek takibi durdurduğunu, davalının itirazının iptaline, davalı aleyhine %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine, mahkemece davanın itirazının iptali olarak görülmesinin mümkün olmadığı düşüncesi varsa alacak davası olarak davanın yürütülmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili; müvekkili şirketin cari hesap borcunu;
13. 02.2019 tarihli tahsilat makbuzunda yer alan, ... Bankası, Topkapı Sanayi şubesinin 01.03.2019 keşide tarihli, ... çek numaralı, 126.802,95-TL. bedelli davalı şirketin kendi çekiyle, 11.04.2019 tarihli tahsilat makbuzunda yazılı, ... Bankası, Topkapı Sanayi şubesinin, 16.04.2019 keşide tarihli, ... çek numaralı, 200.000-TL bedelli kendi çekiyle ve ...bank, İkitelli şubesinin, 05.12.2019 keşide tarihli, ... çek numaralı, 26.196-TL. Bedelli, keşidecisi ... Tic. A.Ş olan müşteri çekiyle, 13.05.2019 tarihli tahsilat makbuzunda yer alan, ... Bankası, Güneşli Çarşı şubesinin 16.11.2019 keşide tarihli, ... çek numaralı, 19.203,81-TL bedelli, keşidecisi ... Ltd. Şti nin müşteri çekiyle 15.08.2019 tarihli tahsilat makbuzunda yazılı, ...
Bankası, Topkapı Sanayi şubesinin 18.09.2019 keşide tarihli, ... çek numaralı, 131.000-TL bedelli kendi çekiyle ödediğini, işbu çeklerin karşılıklarını süresi içinde bankaya yatırmış, ayrıca müşteri çeklerinin de ödendiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece; taraf ticari defter kayıtları arasındaki farkın, davalı defterlerinde kaydı olan 16.11.2019 keşide tarihli, 19.203,81-TL ve 18.09.2019 keşide tarihli 131.000-TL bedelli çeklerin davacı defterlerinde kayıtlı olmamasından kaynaklandığını, davalının her iki çeklerin davacı şirkete teslimine ilişkin teslim makbuzlarını dosyaya sunulduğunu,çeklerin ibrazına ilişkin belgelerin bankalardan getirtildiğini, ... seri numaralı çekin davacı adına keşide edildiğini, davacının da ciro ederek çeki başkasına devrettiğini, ... seri numaralı çekin ise çek lehtarı davalı şirket tarafından beyaz ciro yoluyla davalı tarafından ciro edildiği, çekin davacıya teslimine ilişkin makbuzun dosyaya sunulması, davalının 2019 yılına ait ticari defter kayıtlarının lehine delil niteliğine haiz olması ve işbu çeklerin defterlerinde kayıtlı olması, davacının ise 2019 yılına ait defterlerinin usulüne uygun tutulmadığı, çeklerin 2019 yılında keşide edilmesi kapsamında, davacının 150.000-TL miktarındaki borcunun, çekler vasıtasıyla ödendiği anlaşıldığından davanın reddine, cari ilişkinin 2019 yılında sonra ermesi, çeklerin ibraz tarihlerinin 2019 yılına ait olması, takibin 2024 yılında başlatılması kapsamında, davacının çekler ile alacağını tahsil etmesine rağmen davalıdan alacaklı olmadığını bilerek/bilmesi gerekerek takip başlattığı gerekçesiyle, %20 oranda hesaplanan kötü niyet tazminatının davacıdan tahsiline karar verilmiştir.aralı 19.203,81- TL’lik ..
Bankası çekinin ve 18.09.2019 keşide tarihli ... numaralı 131.000-TL’lik ... Bankası çekinin davacı ticari defterlerinde kayıtlı olmadığını, davalı yan tarafından cevap dilekçesi ekinde tüm çeklerin davacıya teslim edildiğine dair davacı .. antetli ve teslim alan imzalı makbuzlar sunulduğunu, çeklerin bankalardan ödeme belgelerine ve önlü arkalı çek görüntülerine dosya içeriğinde rastlanmadığı kanaatiyle rapor tanzim edildiğini, rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, rapor hukuka ve usule aykırı olduğunu, bu durum başlı başına yeni bir inceleme gerektirdiğini, davalının davacı yana borcunun olmadığına ilişkin değerlendirmeyi kabul etmediklerini, BA formlarının davalının müvekkili şirketten mal alımında bulunduğunu ortaya koyduğunu, ilgili bankalara müzekkere yazılması halinde mevzu bahis çeklerde cironun bulunmadığı, bulunması halinde ise ciro üzerindeki imzanın müvekkili şirkete ait olmadığının tespit edilebileceğini, bilirkişi raporuna karşı itirazların görmezden gelinerek hatalı hüküm verildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava ticari satımdan kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir Davalı taraf ticari ilişkiyi kabul ile , cari hesap borcunun çeklerle ödendiğini savunmuştur. Davacının 2018 yılı ticari defterlerinde 306.802,95-TL toplam bedelli 6 adet, 2019 yılında iki adet faturalar olmak üzere toplamda 503.491,49-TL bedelli borç kaydı yapıldığı; faturalara karşılık 126.802,95-TL; 200.000-TL, 26.190-TL bedelli çeklerle yapılan ödemelerden sonra kalan bakiye borcun 150.492,54-TL borç kaydı bulunduğu tesbit edilmiştir. Davalının kanuna uygun tutulduğu belirlenen ticari defterlerinde ise; ilave olarak 131.000-TL, 19.203,81 -TL çek ödemeleri ile borç bulunmadığı saptanmıştır.Davacının,2018 yılı ticari defterleri kanuna uygun ise de 2019 yılı ticari defterlerinin kanuna uygun tutulmadığı belirlenmiştir.Bankalardan getirtilen çek bilgilerine göre 131.000-TL bedelli çek davalı lehine tanzim edilmiş olup,davacı tarafça ciro edilerek ibraz eden hamile ödenmiştir.
19. 203,81-TL çek üzerinde ise davacının cirosu bulunmamaktadır. Davalı tarafça cevap dilekçesi ekinde tüm çek bilgileri, cari hesap ekstresi ve davacı tarafça tanzim edilen çek teslim makbuzları dosyaya sunulmuş olup davacı tarafça bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinden önce bu belgelere itirazda bulunulmamıştır.Davacı tarafça çek arkasında ciro olmadığı,var ise de müvekkiline ait olmadığı ileri sürülmüştür. Ön inceleme duruşmasında davacı vekili davalı tarafça ödeme belgesi olarak sunulan çekte ki ciro imzasını inkar etmemiştir. Ayrıca çek teslim makbuzlarına tüm yargılama ve istinaf aşamasında da itiraz edilmemiştir. Taraflar, tahkikat aşamasında kural olarak iddia ve savunmalarını genişletip değiştiremezler;
yani yeni vakıa ileri süremezler ve eski vakıaların yerine yeni vakıalar ikame edemezler. Bunun yapılabilmesi ancak karşı tarafın açık muvafakati, bunun mümkün olmaması durumunda da ancak ıslah suretiyle gerçekleştirilebilir. Çek teslim makbuzu ile davacıya teslim edilen 131.000-TL bedelli çekin davacının cirosu ile üçüncü şahsa ödendiği, yine çek teslim makbuzuyla verilen 19.203,81-TL çekin de; davacıya davalı tarafça beyaz ciro ile ciro edildiği anlaşılmakla, davacıya teslim edildiğinin kabulü gereken çeklerin davalı yararına ödeme olarak kabulü gerektiği kanaatine varılmıştır. Açıklanan nedenlerle; davacı tarafça cari hesap borcu ödenmediği ileri sürülerek dava açılmış ise de; davalı tarafın ödeme savunmasının ispat edildiği, borç ödendiği halde kendi ticari defterlerinde kayıtlı olan ödemeler için dahi takip başlatan davalının kötüniyetli kabul edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamış istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi gereği kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 24/06/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/4732 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi