Tadilat sırasında imha edilen ticari defterler için zayi belgesi talebi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2024/613 E. 2024/587 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ Emsal
Gerekçe özeti
TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için tacirin ticari defter ve belgelerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve özeni göstermesi ve ziyaın tacirin iradesi dışında, önlenmesi mümkün olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması gerekir. Defterlerin, işyerinde yapılan tadilat sırasında üçüncü kişilerin atıklarıyla birlikte yanlışlıkla imha edildiği iddiası, aksine tacirin defterlerin korunmasında gerekli özeni göstermediğini ortaya koyduğundan, bu tür bir ziya harici bir etkenle gerçekleşmiş olsa da önlenemez nitelikte kabul edilemez ve zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmaz.
Ele alınan sorunlar
Zayi belgesi verilmesi koşullarının oluşup oluşmadığı → ret
İddia: Davacı, tadilat işçilerinin kendi atıklarını imha ederken şirkete ait demirbaş defteri, genel kurul müzakere defteri ve pay defterini yanlışlıkla imha ettiklerini, defterlerin bulunamadığını ve zayi belgesi verilmesi koşullarının oluştuğunu ileri sürmüştür.
Gerekçe: TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi talep edilebilmesi için, bir taraftan tacirin defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermesi, diğer taraftan ziyanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmesi gerekmektedir. İleri sürülen zayi sebebinin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, davacının iradesi dışında defterlerin kaybı veya yok olması gerekmektedir. Davacının, işyerinde tadilat yapan işçilerin kendi çöp ve atık malzemelerini imha ederken orada bulunan şirket defterlerini yanlışlıkla imha ettiklerini ileri sürmesi, aksine ticari defterlerin korunmasında gerekli özenin gösterilmediğini ortaya koymaktadır. Ziya, harici bir etkenle gerçekleşmiş olsa dahi önlenmesi mümkün olmayan bir sebep olarak kabul edilemeyeceğinden, zayi belgesi talep koşulları oluşmamıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Davanın süresinde açılıp açılmadığına ilişkin ilk derece gerekçesinin sonuca etkisi → tartışılmadı
Gerekçe: İlk derece mahkemesi gerekçesinde davanın süresinde açılmadığına da yer verilmiş ise de, zayi belgesi talebinin esası incelenerek zayi belgesi verilmesi koşullarının mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği gözetildiğinde, süre konusundaki bu ibarenin sonuca etkili olmadığı ve bu nedenle kararın kaldırılma sebebi yapılmadığı kabul edilmiştir.
Gerekçe kaynağı: düzeltme
Emsal değeri
Tadilat/inşaat çalışması sırasında üçüncü kişilerin dikkatsizliği sonucu ticari defterlerin imha edilmesinin, tacirin kendi özen yükümlülüğünün ihlali olarak değerlendirilip TTK 82/7 kapsamında 'önlenemez ziya' sayılmayacağına ilişkin bölgesel ikna edici bir değerlendirme içermektedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi belgesi↗ ticari defterlerin zıyaı↗ gerekli dikkat ve özen↗ TTK 82/7↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2024/613
KARAR NO 2024/587
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 26/03/2024
NUMARASI 2024/293 Esas 2024/340 Karar
DAVA
Zayi Belgesi Verilmesi
Davanın reddine ilişkin kararın davacı şirket yetkilisi tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı şirket yetkilisi; Fatih Vergi Dairesi ... vergi numarasında kayıtlı ve İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünde .../... sicil no ile kayıtlı ... numaralı firmanın demirbaş defteri, genel kurul müzakere defteri ile pay defterinin kaybolduğunu, firma tarafından gerekli dikkat ve özen sağlanmasına rağmen olayın nasıl gerçekleştiğinin tespit edilemediğini, zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. Davacı şirket yetkilisi 27/03/2024 tarihli dilekçesiyle; 2023 yılının Mart ayında şirket içinde yaptırılan komple tadilat sırasında bu işi yapan elemanlarca fazla belgelerin ve gereksiz evrakların imha edilmesi sırasında zayi belgesi verilmesi talep edilen demirbaş defteri, genel kurul müzakere defteri ile pay defterinin atıldığını veya yakıldığını düşündüklerini, dava tarihine kadar bu defterler lazım olmadığından kayıp olduklarını yeni farkettiklerini beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece, davacı tarafın zayi belgesi verilmesi talep sebebinin kanunda sayılan hallerden olmadığı yine davanın süresinde de açılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı şirket yetkilisi; işyerinde 20/03/2024 tarihinde boya tadilat işleri yapıldığını, 22/03/2024 tarihinde sona erdiğini, işyerinde çalışan tadilat personelinin işyerinde bulunan tüm ve kendilerine ait işyerinden çıkan atıkları yakarak imha ederek işyerinden ayrıldıklarını, tahminlerine göre defterlerin yanlışlıkla imha edildiğini, başvuru dilekçesinde sehven 2023 yazılmışsa da tadilatın yapıldığı firmadan alınan faturadan da anlaşılacağı üzere 22/03/2024 tarihinde yapıldığını, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
6102 Sayılı Kanunun 82/7. maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren-30 gün- içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği belirtilmektedir. Davacının bu hükümden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermesi, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmesi gerekmektedir. İleri sürülen zayi sebebinin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defterlerin tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.Somut olayda;
davacı şirket yetkilisi; firmaya ait defterlerin işyerinde 22/03/2024 tarihinde yapılan tadilatta, tadilat personelinin atıkları yakarak imha ettiklerini, imha sırasında sehven şirkete ait belgelerin atılmış yada yakılmış olabileceğini, tadilat sonrasında yapılan tüm aramalara rağmen bahse konu defterlerin bulunamadığını, süresi içerisinde mahkemeye başvurulduğunu ileri sürmüştür. Tacirin TTK'nun 82/7. maddesindeki düzenlemeden faydalanabilmesi için öncelikle ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve ihtimamı göstermesi gerekmektedir. Tacirin ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özeni göstermediği hallerde zayi belgesi verilmesi talep edilemez. Davacı şirket yetkilisi;
işyerinde yapılan tadilatta, boya badana yapan işçilerin kendi çöp ve atık malzemelerini imha ederken orada bulunan işyerine ait defterlerinin yanlışlıkla imha edildiğini ileri sürmüşse de; ileri sürülen sebeb ticari defterlerin korunmasında özen gösterilmediğini göstermektedir.Ziya , harici bir etken ile gerçekleşmiş olsa dahi önlenmesi mümkün olmayan bir sebeb olarak kabul edilemeyeceğinden zayii belgesi talep koşullarının bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Açıklanan nedenlerle; zayii olayının iradesi dışında elinde olmayan sebeblerle meydana geldiğinin kanıtlanamadığı, davacının ticari defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve özeni göstermediği, davanın süresinde açılmadığına gerekçede yer verilmiş ise de ,zayi belgesi talebinin esası incelenerek zayi belgesi verilmesi koşulları mevcut olmadığından davanın reddine karar verildiği gözetildiğinde bu ibare sonuca etkili bulunmamış,kararın kaldırılma sebebi yapılmamıştır.Davacı şirket temsilcisinin karara yönelik istinaf sebebleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı şirket yetkilisinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.25/04/2024
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/44807 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi