Zayi olan bononun iptalinde ispat ölçüsü ve delil yeterliliği
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2024/769 E. 2024/700 K. · · İlk derece: TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ Emsalusul emsali
Davacının nitelemesi: Bono mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali istemine ilişkin, hasımsız açılan ve kesin hüküm niteliği taşımayan davalarda, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat oluşturacak kadar delil (senede ilişkin bilgi) sunması yeterlidir; davacının bono/senet görüntüsünü sunamaması veya yetkili hamil olduğunun kesin olarak ispatlanamaması tek başına davanın reddi için yeterli sebep değildir. Bu tür davalarda asıl güvence, dava sırasında yapılacak yasal ilanlar ve hak sahiplerinin ortaya çıkması halinde açılabilecek istirdat veya iptal kararının iptali davalarıdır; bu nedenle mahkeme, mevcut delilleri yeterli sayarak yasal ilanları yaptırıp sonucuna göre karar vermelidir.
Ele alınan sorunlar
Zayi nedeniyle bono iptali davasında ispat standardı ve delil yeterliliği → kabul
İddia: Davacı vekili, mahkemenin bono görüntüsüne dair belge sunulması için kesin süre vermediği halde gerekçeli kararda bu şekilde yazıldığını, müvekkilinin yetkili hamil olduğunu, aksini gösteren delil bulunmadığını, Ticaret Sicil Gazetesinde ilan yapıldığını ve 3 aylık bekleme süresinin dolmasına rağmen müracaat olmadığını, bononun zayi olduğunun sabit olduğunu ileri sürerek davanın kabulünü talep etmiştir.
Gerekçe: Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali istemine ilişkin davalar esasen hasımsız açılır ve verilecek karar kesin hüküm niteliği taşımaz; bu nitelikteki davalarda davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunması yeterlidir. Davacı vekili tarafından senede ilişkin bilgiler mahkemeye sunulmuştur. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle iptal hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak ilanlar sonucunda hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile senet iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Davanın reddine neden olan tüm bu hususlar, gelişen durumlara karşılık açılabilecek davalarda tartışılacaktır. Bu nedenle ilk derece mahkemesince, verilen süreye rağmen bono görüntüsüne dair belge sunulmadığı ve yetkili hamil olup olmadığının anlaşılamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir; somut uyuşmazlık yönünden mevcut delillerin yeterli sayılarak, yasal ilanlar yapılarak sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali davalarında uygulanacak ispat standardını (olumlu kanaat verecek düzeyde delil yeterliliği) ve bu tür hasımsız davalarda kesin belge/görüntü ibrazının şart olmadığını netleştirmesi bakımından bölgesel emsal değeri taşımaktadır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali↗ bono↗ yetkili hamil↗ hasımsız dava↗ ispat yükü↗ ilan↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2024/769
KARAR NO 2024/700
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 15/02/2024
NUMARASI 2023/783 Esas - 2024/95 Karar
DAVA
Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 09/05/2024
Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin lehtarı ve yetkili hamili olduğu keşidecisi ... San. ve Tic. Ltd. Şti. olan 31/12/2023 vade tarihli 250.000-TL bedelli bono vasıflı senedin zayi olduğunu, müvekkilinin söz konusu senedi aracında, iş yerinde ve evinde her yerde aramış olmasına rağmen bulamadığını, bu senedin/bononun bulan kişilerce tedavüle çıkarılması ve ibrazının mümkün olduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla; dava konusu lehdarı ve yetkili hamili müvekkil keşideci yanı ... San. ve Tic. Ltd. Şti., vade tarihi 31/12/2023 ve bedeli 250.000-TL olan senet/bononun dava sonuna kadar ödenmemesi için ödeme yasağı kararı verilmesine ve iptaline, karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; davanın zayi nedeniyle bono iptali istemine ilişkin olduğu, esasen hasımsız olarak açılan bu davada iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken hususun, zilyedi bulunduğu kıymetli evrakın rızası hilafına elinden çıkması olduğu, davacının süre verilmesine rağmen bono görüntüsüne dair herhangi bir belge dosya arasına sunmadığı, bononun davacının elinde bulunduğu ve yetkili hamil olup olduğu dosya kapsamı ile anlaşılamadığı, delillerin ibrazına dair kesin süre verilmesine dair herhangi bir başkaca delil de ibraz edilmediği gerekçesiyle, davacının yetki hamil olduğunu ispatlayamaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf yoluna başvuran davacı vekili; 26/12/2023 tarihli beyan dilekçesi ile mahkemenin 15/12/2023 tarihli tensip tutanağının 18/12/2023 tarihinde e-tebliğ alındığı yasal sürelerinde ara kararlar gereğince beyanlarını sunduklarını, mahkemece dava konusu bononun davacı müvekkilin eline nasıl geçtiğine dair evraklarını mahkemeye sunması için kesin süre verilmediği halde gerekçeli kararda bu şekilde yazılmasının kararın gerekçesinin açıkça dosya kapsamına uygun olmadığını, davacı müvekkil dava konusu bononun yetkili hamili olduğunu, aksi yönde dosya kapsamında hiçbir delil bulunmadığını, kaldı ki bonoyla ilgili Ticaret Sicil Gazetesinde üç kez ilan yapılmış, ilan tarihinden itibaren 3 aylık bekleme süresi dolmasına rağmen dava konusu bono hakkında herhangi bir müracaat olmadığını, bononun zayi olduğunun bu haliyle sabit olduğunu, müvekkil tarafından iptali istenilen bonoya ilişkin ayrıntılı bilgilerin sunulduğunu, müvekkilin yetkili hamil olduğunun kabulü ile davanın kabulünün gerektiğini ileri sürerek, istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali istemine ilişkindir. Somut olayda, davacı tarafından dava konusu bononun kayıp olduğu ileri sürülmüştür. Esasen hasımsız olarak açılan ve mahkemece verilen kararın kesin hüküm niteliği de taşımayacağı bu türden davalarda, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunması yeterlidir. Davacı vekili tarafından senede ilişkin bilgiler mahkemeye sunulmuştur. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayii nedeniyle iptal hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek, ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile senet iptali kararının iptali talep edilebilecektir.
(Yargıtay 11.HD nin 2015/14291 esas 2016/2204 karar sayılı 29.2.2016 tarihli ilamı) Somut olayda, davanın reddine neden olan tüm bu hususlar, gelişen durumlara karşılık açılabilecek davalarda tartışılacaktır. İlk derece mahkemesince; verilen süreye rağmen davacının bono görüntüsüne dair herhangi bir belge sunmadığı, davacının yetkili hamil olup olmadığı dosya kapsamından anlaşılamadığından davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş; somut uyuşmazlık yönünden mevcut delillerin yeterli sayılarak, yasal ilanlar yapılarak sonuca göre karar verilmesi gerektiğinden davanın reddine ilişkin kararın hükmün kaldırılarak davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/02/2024 Tarih 2023/783 Esas - 2024/95 Karar sayılı hükmün HMK'nın 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" Davacı tarafından yatırılan 427,60-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 09/05/2024
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/43444 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi