Menfi tespit | Kötü niyet tazminatı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2016/11925 E. 2018/3878 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
kapalı fatura↗ ödeme savunması↗ aleyhe delil↗ yazılı delille ispat↗ karine↗ ispat yükü↗ ticari defter↗ fatura↗ cy/cy kaydı↗ e-defter↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki şifahi sözleşme ile davacının dava dışı şirkete üstlendiği ham madde nakli işini davalıya yaptırdığı ve işin yapılması hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, davacının yapılan işe ilişkin bedeli gerek nakden gerekse akaryakıt sağlayarak ödediğini yazılı delillerle ispat etmesi gerektiği, davalı tarafça düzenlenmiş faturanın karşı tarafa tebliğ edildiği ispatlanamadığı ve kapalı fatura niteliğinde bulunması nedeniyle ödemeye karine teşkil ettiği, ancak davalı alacaklının davacının ticari defterlerine dayandığı ve davacının usulüne uygun tutulmuş defter kaydında ödemeye ilişkin herhangi bir kaydın bulunmadığı ve defter kaydının davacı aleyhine delil teşkil ettiği, borcun ödendiğinin ispat edilememiş sayılması ve takip dosyasındaki tedbir kararı nedeniyle davalı lehine tazminata hükmetmek gerektiği gerekçesiyle davanın reddine, 1.980,00 TL’lik tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava, borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Davacı, davalı ile sözleşme yaptıklarını, buna ilişkin olarak davalıya ödeme yapıldığını ve herhangi bir borcunun bulunmadığını ileri sürerek davalı tarafından düzenlenen faturaya istinaden başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece alınan bilirkişi raporunda, davalı tarafından düzenlenen faturanın kapalı fatura olduğu, davalı tarafından düzenlenen faturaların davacının işletme defterinde kayıtlı bulunmadığı belirtilmiştir. Mahkemece, davalının davacının ticari defterine dayandığı, davacının ticari defterlerinde ödemeye ilişkin bir kayıt olmadığı, borcun ödendiğinin ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Ancak, takibe konu faturaların kapalı fatura olduğu anlaşılmaktadır. Fatura altının faturayı tanzim eden tarafından kaşe vurularak imzalanması, o faturanın kapalı fatura olduğuna ve fatura bedelinin ödendiğine karine teşkil eder. Bu durumda, ispat yükü yer değiştirir. Diğer bir ifadeyle, ödeme savunması yönünden mevcut karine karşısında alacaklının fatura bedelini tahsil etmediğini kanıtlaması gerekir. Bu nedenle, mahkemece kapalı faturalar bakımından ispat yükünün davacı üzerinde bırakılması yerinde olmamıştır. Şu halde, öncelikle kapalı faturalara yönelik ispat yükünün davalı tarafta olduğu gözetilerek davalı yanın bu faturalarla ilgili karinenin aksini gösterir delilleri varsa bunların toplanması ile borç-alacak durumunun belirlenmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2021/2623 E. 2022/7943 K.
Ortak:kapalı fatura · karine · fatura
İncelediğiniz kararda… rdığı ve işin yapılması hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, davacının yapılan işe ilişkin bedeli gerek nakden gerekse akaryakıt sağlayarak ödediğini «yazılı delillerle ispat» etmesi gerektiği, davalı tarafça düzenlenmiş faturanın karşı tarafa tebliğ edildiği ispatlanamadığı ve «kapalı fatura» niteliğinde bulunması nedeniyle ödemeye «karine» teşkil ettiği, ancak davalı alacaklının davacının «ticari defterlerine» dayandığı ve davacının usulüne uygun tutulmuş defter kaydında ödemeye ilişkin herhangi bir «kaydın» bulunmadığı ve defter kaydının davacı «aleyhine delil» teşkil ettiği, borcun ödendiğinin ispat edilememiş sayılması ve takip dosyasındaki tedbir kararı nedeniyle davalı lehine tazminata hükmetmek gerektiği gerekçesiyle …
Fatura altının faturayı tanzim eden tarafından kaşe vurularak imzalanması, o faturanın «kapalı fatura» olduğuna ve fatura bedelinin ödendiğine «karine» teşkil eder.
Mahkemece alınan bilirkişi raporunda, davalı tarafından düzenlenen faturanın «kapalı fatura» olduğu, davalı tarafından düzenlenen faturaların davacının işletme «defterinde» kayıtlı bulunmadığı belirtilmiştir.
Benzer bu karardaİlk derece mahkemesince, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, takibe konu faturanın «kapalı fatura» olduğu, kapalı faturanın borcun ödendiğine dair «karine» teşkil ettiği, davacı tarafın karinenin aksini ispatlayacak delil «ibraz» etmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: İncelediğiniz kararda Bozma ↔ benzerinde Kısmen bozma🔶 iki emsal
Farklı:ibraz
Benzer bu karardaİlk derece mahkemesince, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, takibe konu faturanın «kapalı fatura» olduğu, kapalı faturanın borcun ödendiğine dair «karine» teşkil ettiği, davacı tarafın karinenin aksini ispatlayacak delil «ibraz» etmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2021/3396 E. 2022/7588 K.
Ortak:kapalı fatura · ödeme savunması · karine · ispat yükü · ticari defter · fatura · e-defter
İncelediğiniz kararda… rdığı ve işin yapılması hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, davacının yapılan işe ilişkin bedeli gerek nakden gerekse akaryakıt sağlayarak ödediğini «yazılı delillerle ispat» etmesi gerektiği, davalı tarafça düzenlenmiş faturanın karşı tarafa tebliğ edildiği ispatlanamadığı ve «kapalı fatura» niteliğinde bulunması nedeniyle ödemeye «karine» teşkil ettiği, ancak davalı alacaklının davacının «ticari defterlerine» dayandığı ve davacının usulüne uygun tutulmuş defter kaydında ödemeye ilişkin herhangi bir «kaydın» bulunmadığı ve defter kaydının davacı «aleyhine delil» teşkil ettiği, borcun ödendiğinin ispat edilememiş sayılması ve takip dosyasındaki tedbir kararı nedeniyle davalı lehine tazminata hükmetmek gerektiği gerekçesiyle …
Mahkemece alınan bilirkişi raporunda, davalı tarafından düzenlenen faturanın «kapalı fatura» olduğu, davalı tarafından düzenlenen faturaların davacının işletme «defterinde» kayıtlı bulunmadığı belirtilmiştir.
Fatura altının faturayı tanzim eden tarafından kaşe vurularak imzalanması, o faturanın «kapalı fatura» olduğuna ve fatura bedelinin ödendiğine «karine» teşkil eder.
Benzer bu karardaBölge Adliye Mahkemesince; davacının alacağının faturaya dayanması, davacının dava konusu yapmış olduğu faturaların «kapalı fatura» olması, kapalı faturaların ödendiği karinesinin bulunması nedeniyle, davacının davaya konu faturalar nedeniyle alacaklı olduğunu «yazılı delil» ile ispat etmesi gerektiği, davalı «defterlerinde» davaya konu faturaların kayıtlı olduğu ve ödendiği görülmekle birlikte davalının faturaların ödendiğine dair «yemin teklifinin» eda edilmesi karşısında davacının davasını ispat edemediği gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
Fatura altının faturayı tanzim eden tarafından kaşe vurularak imzalanması, o faturanın «kapalı fatura» olduğuna ve fatura bedelinin ödendiğine «karine» teşkil eder.
Diğer bir ifadeyle, «ödeme savunması» yönünden mevcut «karine» karşısında alacaklının «fatura» bedelini tahsil etmediğini kanıtlaması gerekir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:ödeme karinesi · yemin teklifi · yazılı delil · yemin · ibraz · temsil
Benzer bu karardaBölge Adliye Mahkemesince; davacının alacağının faturaya dayanması, davacının dava konusu yapmış olduğu faturaların «kapalı fatura» olması, kapalı faturaların ödendiği karinesinin bulunması nedeniyle, davacının davaya konu faturalar nedeniyle alacaklı olduğunu «yazılı delil» ile ispat etmesi gerektiği, davalı «defterlerinde» davaya konu faturaların kayıtlı olduğu ve ödendiği görülmekle birlikte davalının faturaların ödendiğine dair «yemin teklifinin» eda edilmesi karşısında davacının davasını ispat edemediği gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesince; davaya konu faturaların davalıya ait yasal «defter» ve belgelere kaydedildiği, yasal defterlerin ise usulüne uygun tutulduğu, bu faturalara karşılık davalının kesilen faturalar karşılığında borçlanan davalının kendi 2017 yılı yevmiye defterinde borcun diğer bilanço kalemleri ile karşılaştırılarak ödendiğinin belirtildiği, davacının teklifi üzerine davalı şirket yetkilisinin 24.11.2020 tarihli celsede davalı şirketin borcu olmadığına dair «yemini» eda ettiği ayrıca ticari örf ve adete göre faturanın kapalı olarak düzenlenmiş olmasının o «fatura» bedelinin ödendiğine dair karinenin aksini ispatlayacak delil de «ibraz» edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacılar vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
Mahkemece, alacağı oluşturan faturaların kapalı düzenlendiği, davacının «fatura» bedellerinin ödenmediğini kanıtlayamadığı ve davalı şirket «temsilcisinin» fatura bedellerinin peşin ödendiğine dair «yemin» ettiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilinin istinaf istemleri, Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiştir.
Bu nedenle davacının «fatura» bedellerinin ödenmediğini ispat edemediği kabulü hatalı olduğu gibi «ispat yükü» üzerinde olmayan davacının «yemin teklifi» yersiz olup, yeminin eda edilmesi de hukuken sonuç doğurmayacaktır.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2016/11925 E. , 2018/3878 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
Taraflar arasında görülen davada...Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 14/04/2016 tarih ve 2015/289-2016/334 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, davalı tarafından müvekkili aleyhine 8.850 TL bedelli fatura dayanak gösterilerek icra takibine başlandığını, müvekkilinin alacaklıya böyle bir borcunun bulunmadığını, aralarında şifaen bir sözleşme kurulduğunu, sözleşme uyarınca nakliye işinden doğan alacağın ... Petrol isimli işletmeden mazot ile ödeme yapılacağı hususunda anlaşıldığını, borcun müvekkilinin hakedişlerinden mahsup edilmek üzere...Alçı ve Yapı Kimyasalları Ltd. Şti. tarafından ödendiğini, takibe konu faturanın hangi sebeple kesildiğinin bilinmediği ileri sürerek davacının davalıya borcunun olmadığını tespiti ile kötü niyetli takip yapmış olması nedeniyle takibe konu miktarın %40'ı üzerinden kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davacı ile müvekkili arasındaki anlaşma neticesinde davacının nakliye işlerini yaptığını, davacı taraf ... Petrol adli işletmeden ödemelerin yapıldığını beyan etse de, 9.900 TL bakiye borcun devam ettiğini savunarak davanın reddi ile davacının haksız ve kötüniyetli olduğundan alacağın %20 üzerinden kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasındaki şifahi sözleşme ile davacının dava dışı şirkete üstlendiği ham madde nakli işini davalıya yaptırdığı ve işin yapılması hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, davacının yapılan işe ilişkin bedeli gerek nakden gerekse akaryakıt sağlayarak ödediğini yazılı delillerle ispat etmesi gerektiği, davalı tarafça düzenlenmiş faturanın karşı tarafa tebliğ edildiği ispatlanamadığı ve kapalı fatura niteliğinde bulunması nedeniyle ödemeye karine teşkil ettiği, ancak davalı alacaklının davacının ticari defterlerine dayandığı ve davacının usulüne uygun tutulmuş defter kaydında ödemeye ilişkin herhangi bir kaydın bulunmadığı ve defter kaydının davacı aleyhine delil teşkil ettiği, borcun ödendiğinin ispat edilememiş sayılması ve takip dosyasındaki tedbir kararı nedeniyle davalı lehine tazminata hükmetmek gerektiği gerekçesiyle davanın reddine, 1.980,00 TL’lik tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava, borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Davacı, davalı ile sözleşme yaptıklarını, buna ilişkin olarak davalıya ödeme yapıldığını ve herhangi bir borcunun bulunmadığını ileri sürerek davalı tarafından düzenlenen faturaya istinaden başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece alınan bilirkişi raporunda, davalı tarafından düzenlenen faturanın kapalı fatura olduğu, davalı tarafından düzenlenen faturaların davacının işletme defterinde kayıtlı bulunmadığı belirtilmiştir. Mahkemece, davalının davacının ticari defterine dayandığı, davacının ticari defterlerinde ödemeye ilişkin bir kayıt olmadığı, borcun ödendiğinin ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Ancak, takibe konu faturaların kapalı fatura olduğu anlaşılmaktadır. Fatura altının faturayı tanzim eden tarafından kaşe vurularak imzalanması, o faturanın kapalı fatura olduğuna ve fatura bedelinin ödendiğine karine teşkil eder. Bu durumda, ispat yükü yer değiştirir. Diğer bir ifadeyle, ödeme savunması yönünden mevcut karine karşısında alacaklının fatura bedelini tahsil etmediğini kanıtlaması gerekir. Bu nedenle, mahkemece kapalı faturalar bakımından ispat yükünün davacı üzerinde bırakılması yerinde olmamıştır. Şu halde, öncelikle kapalı faturalara yönelik ispat yükünün davalı tarafta olduğu gözetilerek davalı yanın bu faturalarla ilgili karinenin aksini gösterir delilleri varsa bunların toplanması ile borç-alacak durumunun belirlenmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz edene iadesine, 23/05/2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/424870800 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz