Zayi nedeniyle çek iptali davasındaki ödeme yasağı, çeke dayalı ihtiyati hacze engel değildir

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2024/288

KARAR NO 2024/892

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 06/12/2023 (Ek Karar)

NUMARASI 2023/641 D.İş 2023/644 Karar

TALEP İhtiyati Haciz

İSTİNAF KARAR TARİHİ 05/06/2024

İhtiyati hacze itirazın kabulüne ilişkin ek kararın alacaklı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TALEP

İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili; borçluların, müvekkiline olan borcundan dolayı 30.10.2023 keşide tarihli 25.000-USD bedelli çeki keşide ederek verdiklerini, çekin ödenmediğini, alacak hiç bir teminata bağlı bulunmadığı gibi, borcun da vadesi dolduğu halde bugüne kadar ödenmediğini, borçlular hakkında takibe başlayacaklarından borçluların icra takibinden haberi olduğu takdirde mal kaçırma tehlikesi bulunduğunu belirterek, 25.000-USD karşılığı 714.270-TL alacağı teminen borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile 3. şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; koşullarının oluştuğu gerekçesiyle, %15 teminat karşılığında 714.250-TL alacak bakımından ihtiyati haciz isteminin kabulüne karar verilmiştir.

İTİRAZ

İtiraz eden borçlular ... Ürünler, ... Denizcilik ve ... vekili; ihtiyati hacze dayanak çekin keşide yeri ve muhatap banka şubesinin adresinin Mersin olduğunu, müvekkillerinin yerleşim yerinin de Mersin olduğunu, borçlu ... dışındaki üç muhatabın adresinin de Mersin ilinde olduğunu, bu nedenle mahkemenin yetkisiz olduğunu, çek nedeniyle Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/848 esas sayılı dosyasında açılan çek iptali davası derdest olup, bu dosyadan verilen 24.10.2023 tarihli ihtiyadi tedbir kararı nedeniyle ihtiyati haciz kararına konu çekin ödenmesinin tedbiren durdurulduğunu, çekin arka yüzündeki meşruhattan açıkça belirleneceği üzere çekin ibraz tarihinde karşılığı hesapta bulunmasına rağmen, çek bedelinin iptal davasında verilen tedbir kararı nedeniyle ödenmediğini, bu nedenle çekin karşılıksız olmadığını ve ihtiyati tedbir koşullarının bulunmadığını belirterek, ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

EK KARAR

Mahkemece; İİK’nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceğinin belirtildiği, aynı Kanunun 50. maddesinde ise ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK’nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulduğu, borçlu ...'ın yerleşim yerinin Üsküdar olduğu, bu nedenle davalılardan birinin yerleşim yerinin yetkili olması nedeniyle mahkemenin yetkili olduğu anlaşıldığından, yetki itirazının yerinde görülmediği, ihtiyati haciz talebine konu çekte itiraz eden ...-... 'in keşideci konumunda olduğu, çek hakkında Mersin 2. ATM'nin 2023/848 esas sayılı dosyasında davacı ... tarafından hasımsız olarak zayi nedeniyle çek iptali davası açıldığı, mahkemece çek üzerine ödeme yasağı konulduğu ibraz tarihinde çekin karşılığının bulunduğu, bundan sonra alacaklı tarafından çekin ihtiyati haciz talebine konu edildiği, çekin keşidecisinin çek karşılığını bankada hazır bulundurduğu, 3.

kişi tarafından açılan zayi nedeniyle iptal davasında mahkemece muhatap bankanın çek bedelini ödemekten men edilmesine ve çek bedelinin banka hesabında bloke edilmesine karar verildiği, TTK'nın 783. maddesi uyarınca çek keşidecisinin sorumluluğunun, muhatap bankadaki hesabında çek karşılığını hazır bulundurmaktan ibaret olduğu, olayda çek keşidecisi olan muteriz borçlunun yasal yükümlülüğünü yerine getirdiği ve çek bedelini bankada hazır bulundurduğu, çek bedelinin ise dava dışı 3. kişi cirantanın açtığı zayi nedeniyle iptal davasındaki ödeme yasağı nedeniyle ödenmediği, çek tutarını bankadan tahsil edemeyen hamilin, TTK'nın 818/1 maddesi yollamasıyla aynı yasanın 763. maddesi uyarınca çeki mahkemeye ibraz ederek ödeme yasağı kararının kaldırılmasını istemekten ibaret olduğu, hamilin bunu yapmak yerine ihtiyati haciz talep etmek cihetine gittiği, keşideci borçlu tarafından yasal yükümlülükler yerine getirilmiş olduğundan, bu borçlu yönünden ihtiyati haciz talep edilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle, ihtiyati hacze itiraz edenler vekilinin itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının itiraz eden borçlular ...

Ürünler, ... Denizcilik ve ... yönünden kaldırılmasına, borçlu ... yönünden ise devamına karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

İstinaf yoluna başvuran alacaklı vekili; mahkemece çek hakkında verilen ödeme yasağının kaldırılması gerektiğinin belirtildiğini, oysa 08.11.2023 tarihinde Mersin 2. ATM'nin 2023/848 esas sayılı dosyasına çek fotokopisi sunularak ödeme yasağının kaldırılmasının talep edildiğini, mahkemenin 09.11.2023 tarihli ara kararı ile davacı ...’e istirdat davası açmak için muhtıra tebliğ ettiğini, ... tarafından 20.11.2023 tarihinde çek istirdat davası açıldığını, Mersin 2. ATM'nin 2023/848 esas sayılı dosyasında verilen 24.11.2023 tarihli karar ile ihtiyati tedbirin kaldırıldığını, mahkemece ihtiyati tedbirin kaldırılmasına karar verildiği halde, borçluların nizalı çeki ödemekte temerrüde düştüğü göz ardı edilerek karar verildiğini, çekin bankaya ibraz edildiğini, çek bedelinin müvekkiline ödenmediğini, ödeme yasağı kararının kaldırılması ile birlikte çekin ibraz tarihi itibarıyla karşılıksız hale geldiğini, karşı taraf ile ...'in birlikte hareket ettiklerini belirterek, ek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.İstinaf yoluna başvuran borçlular ...

Ürünler, ... Denizcilik ve ... vekili; mahkemenin yetki itirazlarının yerinde görülmediğine dair gerekçesinin hatalı olduğunu, HMK'nın 7/2 maddesi uyarınca, davanın sırf davalılardan birini kendi yerleşim yeri mahkemesinden başka bir mahkemeye getirmek amacıyla açılması halinde, mahkemece itiraz üzerine onun hakkındaki dosyanın ayrılarak yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, müvekkillerinin yerleşim yeri Mersin olmasına ve bu durum alacaklı tarafından bilinmesine rağmen alacaklı tarafça ihtiyati haciz talebinde adreslerinin İstanbul olarak gösterildiğini, çekle ilgili olarak Mersin 2. ATM'nin 2023/848 ve 2023/958 esas sayılı dosyalarında davalar bulunduğunu, çekin keşide yeri ve muhatap banka şubesinin adresinin Mersin olduğunu, borçlu ...

dışındaki tüm muhatapların adresinin de Mersin ilinde olduğunu, bu hususlar dikkate alındığında talepte bulunanın HMK'nın 7/2 maddesinde açıklandığı gibi müvekkillerinin kendi yerleşim yeri mahkemesinden başka bir mahkemeye getirmek amacıyla hareket ettiği açık olup, ihtiyati hacze itirazlarının mahkemenin yetkisizliği nedeniyle de kabul edilmesi gerektiğini belirterek, ek kararın kaldırılarak ihtiyati haciz kararının mahkemenin yetkisizliği ve dayandığı sebepler yönünden kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep, ihtiyati haciz kararına itiraza ilişkindir. İİK'nın 257/1.maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. İİK'nın 258/1. maddesinin 2. cümlesine göre: "İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacaklı, alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delilleri göstermeye mecburdur." Bu madde uyarınca ihtiyati haciz talep eden, İİK'nın 257/1. maddesi kapsamında bir para borcunun alacaklısı olduğunu, borcun rehinle temin edilmediğini ve vadesinin gelmiş olduğunu yaklaşık olarak mahkemeye kanaat getirecek tarzda ispat etmek durumundadır. Dolayısıyla ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için, muaccel bir para alacağının bulunması ön koşuldur.

Varlığı ihtilaflı ve tespite muhtaç olan bir alacak talebi yönünden ortada muaccel veya müeccel bir bir para alacağı bulunduğu söylenemeyecektir.İhtiyati hacze itiraz ise İİK'nın 265. maddesinde düzenlenmiş olup; madde hükmüne göre "borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir. Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder." Somut olayda; çekin ibraz tarihi öncesinde ... tarafından zayi nedeniyle çek iptali istemiyle Mersin 2. ATM'nin 2023/848 esas sayılı dosyasında açılan davada, tedbiren çek üzerine ödeme yasağı konulmuş olup, çekin ihtiyati haciz isteyen tarafından bankaya ibrazında, çek karşılığının bulunduğu belirtilerek Mersin 2.

ATM'nin 2023/848 esas sayılı dosyasında verilen tedbir kararı nedeniyle çek bedelinin ödenmediği, çek arkasında bulunan şerhten anlaşılmaktadır.İİK'nın 257. maddesi uyarınca, ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın muaccel ve rehinle temin edilmemiş olması gerekmekte olup, çeke dayalı ihtiyati haciz taleplerinde, çek ile ilgili açılan zayi nedeniyle iptal davasında çek hakkında ödeme yasağı tedbirinin bulunması, ihtiyati haciz kararı verilmesine engel değildir (Yargıtay 11. HD'nin 12.10.2012 tarih 2012/13177 esas, 2012/16038 karar sayılı ilamı). Yine çeke ilişkin açılan zayi nedeniyle iptal davasında, mahkemece çek hakkında ödeme yasağı kararı ile birlikte çek bedelinin bankada bloke edilmesi de ihtiyati hacze engel teşkil etmemektedir (emsal: Yargıtay 11.

HD'nin 01.03.2011 tarih 2011/1380 esas 2011/2034 karar sayılı ilamı). İhtiyati hacze itiraz İİK'nın 265. maddesinde düzenlenmiş olup; borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir. Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder. Somut olayda unsurları tamam olan kambiyo senedi niteliğindeki çeke dayalı olarak ihtiyati haciz kararı verilmiştir. İhtiyati haciz kararına ancak İİK'nın 265. maddesinde yazılı sebeplerle itiraz edilebilecektir.

Bunun dışında menfi tespit, istihkak veya itirazın iptali davasında ileri sürülebilecek hususlar, ihtiyati haciz kararına itiraz olarak ileri sürülemez. İhtiyati haciz aşamasında yargılama ve tahkikat yapılabilmesi de mümkün olmadığından, süresinde ibraz edilen çeke dayalı olarak verilen ihtiyati haciz kararına yönelik itirazın reddine karar verilmesi gerekirken, mahkemece bu gerekçeyle ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmesi yerinde değildir. İhtiyati hacze itiraz edenler vekilince, ihtiyati haciz kararına itirazda, mahkemenin yetkisiz olduğu, alacaklı tarafın HMK'nın 7/2 maddesinde açıklandığı gibi müvekkillerinin kendi yerleşim yeri mahkemesinden başka bir mahkemeye getirmek amacıyla hareket ettiği ileri sürülmüştür.

İİK'nın 258/1 maddesinde, ihtiyati hacze yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş olup, aynı kanunun 50. maddesi ile de, yetkili mahkemenin belirlenmesinde HMK hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Kambiyo senedine dayalı alacaklar aranacak borçlardan olduğundan, götürülecek borçlar hakkında uygulanabilen TBK’nın 89/1 maddesi bu alacaklar hakkında uygulanmaz. Başka bir anlatımla alacaklı HMK’nın 10. maddesi uyarınca kendi yerleşim yerinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapamaz. Bu durumda çekten kaynaklanan borcun alacaklısı; borçlunun, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde veya muhatap banka şubesinin bulunduğu yerde ihtiyati haciz talebinde bulunabilecektir.

Somut olayda itiraz edenlerin yerleşim yeri Mersin olsa da, aleyhine ihtiyati haciz talep edilenlerden çekte ciranta konumunda bulunan ...'ın yerleşim yeri Üsküdar/İstanbul olduğundan, mahkeme yetkilidir. Alacaklı tarafından HMK'nın 7/2 maddesi kapsamında borçluları sırf kendi yerleşim yeri mahkemesinden başka bir mahkemeye getirmek amacıyla hareket edildiği hususunda da bir delil bulunmamaktadır. Bu nedenle itiraz eden borçlular vekilinin ileri sürdüğü istinaf nedenleri yerinde değildir. Açıklanan nedenlerle; ihtiyati hacze itiraz edenler vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, ihtiyati hacze itiraz edenler vekilinin ihtiyati haciz kararına yönelik itirazının reddi gerekirken kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesi doğru değil ise de, yapılan hata/eksiklik yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ek kararın HMK'nın 353/(1)b-2 maddesi uyarınca kaldırılarak "ihtiyati hacze itiraz edenler vekilinin ihtiyati haciz kararına yönelik itirazının reddine" karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: İhtiyati hacze itiraz edenler vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/641 D.İş - 2023/644 Karar sayılı 06/12/2023 tarihli ek kararının, HMK.'nun 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "İhtiyati hacze itiraz eden borçlular ... İhr. San. ve Tic. AŞ, ... ... San. ve Tic. AŞ ile ve ... vekilinin 2023/641 D.İş, 2023/644 Karar sayılı 10.11.2023 tarihli ihtiyati haciz kararına yönelik itirazlarının reddine" "İlk derece aşamasına ilişkin olarak;

5. 900-TL vekalet ücreti ile 100-TL tebliğ-posta masrafının itiraz eden borçlulardan alınarak ihtiyati haciz isteyen alacaklıya ödenmesine," Alacaklı tarafından yatırılan 269,85-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde alacaklıya iadesine, Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 269,85‬-TL harcın mahsubu ile kalan 157,75-TL harcın itiraz eden borçlulardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 05/06/2024