VİOP işlemlerinde teminat açığı davalıdan tahsil edilir

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2024/661

KARAR NO 2024/973

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 08/11/2023

NUMARASI 2022/676 Esas - 2023/783 Karar

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 24/06/2024

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; şirketin ... nezdinde kurulan Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) faaliyet gösteren yatırım kuruluşu olduğunu, müvekkili şirket ile davalı arasında 27.11.2020 tarihli Sermaye Piyasası Araçlarının Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi akdedildiğini, işbu sözleşmede müvekkil aracı kurumun “Yatırım Kuruluş”, davalı ise “Müşteri” sıfatıyla yer aldığını, davalının, sözleşme uyarınca ... AŞ (...) nezdinde bulunan Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasasında (VİOP) alım satım işlemleri gerçekleştirdiğini, müvekkili şirketin bu işlemlerde sadece davalının alım satım emirlerini ... nezdinde ki ilgili piyasaya ilettiğini ve gerçekleşen işlemlerden komisyon geliri elde ettiğini, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri kaldıraç etkisi nedeniyle riskli işlemler olduğunu, davalının VİOP nezdinde aldığı alım ve satım pozisyonları ve varlıkların fiyatlarında yaşanan değişimler nedeniyle teminatın tamamı kaybettiğini, eksi bakiye miktarının 77.086,67-TL olduğunu,ödenmemesi üzerine İstanbul ...

İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına mahkûm edilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkilinin sözleşmeyi akdederken aracı kurum olan davacının bir takım özen yükümlülüklerini yerine getireceğine olan inancı ile imzaladığını, davacının müvekkilin VİOP nezdinde aldığı alım satım pozisyonlarının ve bu pozisyonların dayanağını oluşturan varlıkların fiyatlarında yaşanan değişimler nedeni ile teminatını kaybettiğini beyan ve iddia etmiş ise de söz konusu durum davacının hatalı işlemi ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışı ile ortaya çıktığını, eldeki olayda müvekkilinin pozisyonu ne zaman aldığını, piyasadaki dalgalanmanın ne zaman oluştuğunu, davacı tarafından pozisyonu kapatma işleminin de hangi aşamada meydana geldiğini, eğer bir zarar mevcut ise de bu zararın oluşmasının kusurunun hangi tarafta olduğunun önem arz ettiğini ileri sürerek, davanın reddi ile davacı aleyhine kötüniyet tazminatına mahkumiyetine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davalının imzaladığı 27.11.2020 tarihli sözleşme ve ekleri hükümlerince, türev araçlar Risk Bildirim Formu ile muhtemel riskler konusunda davalının bilgilendirildiği,davacı kurumun marjin kapama (teminat tamamlama) için yatırımcılarına bildirdiği en son saatin 15:00 olduğu, davalının 20.12.2021 tarihinde açtığı pozisyonda terste kaldığı ve kendisine teminat tamamlama çağrısı yapıldığı davalı tarafından tamamlanmadığı,varlıkların satılarak pozisyonunun sonlandırıldığı an itibariyle davalının cari hesap bakiyesinin 77.102,42-TL ekside olduğu, 22.12.2021 tarihlerinde nakit teminatın ... hesap kod ile yatırıldığı, hesap kod numarasının davacının Türev Araçlar sözleşme numarası olduğundan yatırılan iş tutarın davalı/borçlu yatırımcısı adına davacı tarafından ...’a ödendiği, anlaşılmakla itirazın iptaline takibin devamına, %20 oranda hesaplanan icra inkar tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; eldeki olayda müvekkilin pozisyonu ne zaman aldığını, piyasadaki dalgalanmanın ne zaman oluştuğunu, davacı tarafından pozisyonu kapatma işleminin de hangi aşamada meydana geldiğini, eğer bir zarar mevcut ise de bu zararın oluşmasının kusurunun hangi tarafta olduğunun önem arz ettiğini, Stop Order emri davacı tarafından verildiğini, müvekkilin pozisyonunun durdurulduğunu, "Sermaye Piyasası Kurulu’nun Iıı-39-1 Sayılı Yatırım Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliği Kapsamında Genel Müşteri Bilgilendirme Formu" ile bizzat davacı taraf müvekkili "Genel Müşteri" kapsamına aldığını, tüketici konumunda olduğunu, (Tebliğ) 30. Maddesi uyarınca, Yatırım Kuruluşları tüm müşterilerini profesyonel ya da genel müşteri olarak sınıflandırmak, müşterilerine bu Tebliğ uyarınca yer aldıkları sınıf ve ilgili mevzuat hükümleri ile yer aldıkları sınıfı değiştirme hakları hakkında bilgi vermek bu sınıflandırmaya uygun olarak hizmet ve faaliyet sunmak ve müşteri sınıflarına uygun olarak yükümlülüklerini yerine getirmek zorunda olduğunu, "...teminat tamamlama çağrısı yapıldığından borcun bilinebilir olduğu yani likit nitelik taşıdığı anlaşılmıştır..." şeklindeki gerekçe ile müvekkil aleyhine icra inkar tazminatına hükmedildiğini, iddia edilen alacak tahkikat gerektirip sorumluluk oranı üzerinden paylaştırma yapılması gerekilen,likit olmadığından müvekkilin yaptığı itirazın yerinde olduğunu belirterek,kararın kaldırılarak, davanın reddine ve müvekkil lehine alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, taraflar arasında imzalanan sermaye piyasası işlemleri genel çerçeve sözleşmesi ve bağlı sözleşmeler çerçevesinde, davalının işlemleri sonucunda ... AŞ'ye davacı tarafından ödenen eksik teminat miktarının davalıdan tahsiline ilişkin başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Davalı vekili; müvekkilinin tüketici konumunda olduğunu ileri sürmüş ise de, Davanın 6502 sayılı kanunun yürürlüğe girdiği 28/05/2014 tarihinden sonra açıldığı, her ne kadar 6502 sayılı TKHK’nın 49’uncu maddesi finansal hizmetlere ilişkin mesafeli sözleşmeler yatırım hizmetlerini de tüketici hukuku kapsamı içine almış olsa da, taraflar arasında imzalanan Kaldıraçlı Alım Satım Alım İşlemleri Çerçeve Sözleşme’sinin menkul kıymet ,uluslararası hisse senedi ,menkul kıymetler,uluslarası türev ürünler alımı satımı işlemleri için davacıdan finansal hizmet satın alındığı ,davacının müşteri olarak tanımlandığı , bir işlemin tüketici hukukuna tabi sayılabilmesi için tüketicinin ticari veya mesleki amaçla hareket etmemesi şart olup, eldeki davaya konu sözleşmenin yatırım amaçlı olduğu anlaşılmasına göre davalının tüketici konumunda kabul edilemeyeceğinden (Yargıtay HGKnun 2017/11-2348 Esas- 2019/82 Karar sayılı kararı) bu hususa yönelik istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.

Yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde alınan bilirkişi kök ve ek raporundan, davacı yatırım kuruluşunun davalının alım satım emirlerini ... nezdinde ki ilgili piyasaya ilettiği ve gerçekleşen işlemlerden komisyon geliri elde ettiğini, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri kaldıraç etkisi nedeniyle riskli işlemler olduğu, vadeli işlem sözleşmesi, sözleşmenin taraflarına, standartlaştırılmış miktar ve kalitedeki bir malı, kıymeti veya finansal göstergeyi, belirlenen ileri bir tarihte, bugünden üzerinde anlaşılan fiyattan alma veya satma yükümlülüğü getirdiği, Opsiyon sözleşmesinin ise, alıcıya ödeyeceği belli bir tutar (opsiyon primi) karşılığında belirli bir vadeye kadar (veya belirli bir vadede), bugünden belirlenen bir fiyat (kullanım fiyatı) üzerinden opsiyona dayanak teşkil eden bir malı, kıymeti veya finansal göstergeyi satın alma veya satma hakkı tanıyan, satıcıya da alıcının bu sözleşmeden doğan hakkını kullanması durumunda sözleşmeye dayanak teşkil eden malı, kıymeti veya finansal göstergeyi satma veya alma yükümlülüğü getiren sözleşme olduğunu, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde taraflar ...’a sözleşme bedelinin tamamını değil, belirli bir kısmını teminat adı altında ödeyip, sözleşmeye konu varlığın fiyatındaki değişimlere göre teminat’larının değeri arttığında çekme hakkı veya teminat eksildiğinde eksik teminatı tamamlama yükümlülüğü altında oldukları belirtilmiştir.

Tüm dosya kapsamından ,Aracı kurumların yatırımcıların ...’un ilgili piyasasına teminatların yatırılmasına veya çekilmesine sadece aracılık ettiği, bu suretle davalının 20.12.2021 tarihinde açmış olduğu pozisyonda zarara uğradığı ve kendisine teminat tamamlama çağrısı yapıldığı davalı tarafından sürdürme teminatının tamamlanmadığı pozisyonların sözleşmedeki yetkisine dayanılarak davacı tarafından sonlandırıldığı an itibariyle davalının cari hesap bakiyesinin 77.102,42-TL eksi bakiye verdiği, teminat açığının davacı aracı kurum tarafından tamamlanarak ... AŞ'ye ödendiği anlaşılmakla, davacının davalının işlemleri nedeniyle ödediği teminat bedelini davalıdan talebinde haklı bulunduğu sonucuna varılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, işlemlerin tamamının davalı tarafından yapıldığı, davacının konumunun davalının verdiği emirleri vadeli işlemler piyasasına iletmekten ibaret olup kusur atfedilemeyeceği , yaptığı işlemler neticesi teminatının-bakiyeye düştüğü, eksik teminat davalı tarafından tamamlanmadığından davacı tarafından ödendiği belirlenmekle, itirazın iptaline ve alacağın davalının bilgisinde olduğu bu sebeble likit sayılması gerektiği sonucuna varılmakla karara karşı istinaf nedenleri yerinde olmayan davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 5.265,79-TL istinaf karar harcından davalı tarafından peşin yatırılan 765-TL harcın mahsubu ile kalan 4.500,79‬-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan 40-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 24/06/2024