Tacir sıfatının tespitinde ticaret sicil kaydı tek ölçüt değildir

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2024/1507

KARAR NO 2024/1413

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 21/05/2024

NUMARASI 2023/99 Esas - 2024/370 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 07/10/2024

Görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, davacının davalıdan cari hesap bakiyesi alacağını tahsil edemediğini, bunun üzerine alacağın tahsili için İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalının takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, davalının itirazının haksız ve yersiz olduğunu iddia itirazın iptaline, takibin devamına ve %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacının 12.05.2022 tarihli 29.290-TL bedelli faturanın ödenmemesi nedeniyle cari hesap ekstresine dayanarak Anadolu İcra ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile başlattığı icra takibine davalının itirazı üzerine itirazın iptali davası açtığını, İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünden davalının gerçek kişi ticari işletme kaydının bulunmadığının bildirildiği, Pendik Vergi Dairesi tarafından davalının 14.06.2022 tarihinde mükellefiyet tesis ettiği ve 31.12.2022 tarihinde mükellefiyetini sonlandırdığının bildirildiği, fatura tarihinde ve dava tarihinde TTK.'nın 4.maddesi gereğince davalının tacir olmadığını, mahkemenin görevsiz olduğunu, görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemeleri olduğu gerekçesiyle davanın mahkemenin görevine ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddine ,dava dosyasının karar kesinleştiğinde talep halinde görevli İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, davalı, daha önce Tokat ili, Zile ilçesinde faaliyet yürütürken, daha sonra adres değişikliği sebebiyle Pendik vergi dairesine nakledildiğini, esas itibariyle mahkeme dosyasına kazandırılan bilirkişi raporunda, davalının fatura tarihinde Zile'de mükellef olduğu BA-BS Bildirimlerinin incelenmesinde "Davacı şirketin bağlı olduğu Kızılbey Vergi Dairesi Müdürlüğü ve davalının bağlı olduğu Zile Vergi Dairesi tarafından dosya kapsamına sunulan yazı eklerinde tarafların Mayıs/2022 dönemine ait BS (mal/Hizmet Satış) bildirimi ile BA(mal/hizmet alış) bildiriminin incelenmesinden; tarafların BA/BS Bildirimlerinin birbirini doğruladığı, takip ve dava konusu faturanın tarafların BA-BS Bildirimlerinde yer aldığı, her iki tarafın bildirimlerinde 1 adet fatura ile KDV Hariç 29.000-TL mal/hizmet alış/satış bildiriminin beyan edilmiş olduğu görülmüştür." denildiğini, mahkemenin yukarıda belirtilen hususlara rağmen görevsizlik kararı verdiğine anlam vermek mümkün olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasına davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Davanın konusu; davacı tarafından davalı adına düzenlenen 12.5.2022 tarihli 29.250-TL bedelli fatura muhteviyatı alacak için başlatılan icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. VUK nın 177 maddesi uyarınca 2022 yılı bakımından " Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının tutarı 400.000 lirayı veya satışlarının tutarı 570.000 lirayı aşanlar; (1)’de yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı 200.000 lirayı aşanlar; (1) ve (2)’de yazılı, işlerin birlikte yapılması halinde 2’de yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı 400.000 lirayı aşanlar" ın birinci sınıf tacir olduğu düzenlenmiştir.

İlk derece mahkemesince ,İstanbul Ticaret Sicilinden yapılan araştırmada davalının tacir kaydı olmadığı bildirilmiştir. Ne var ki davalının ticaret sicilinde kaydı bulunması tacir sayılması için tek ölçü değildir. Vergi Usul kanunu 177.maddesi uyarınca aldığı malları olduğu gibi satanların satış ve alış tutarı 570.000-TL'yi aştığında bilanço esasına göre defter tutacakları düzenlenmiştir. Pendik Vergi Dairesinden verilen cevaba göre davaya konu faturanın düzenlendiği 2022 yılında davalının brüt satışları 2.573.032-TL net satışlarının 2.572.673-TL olduğu, 31.12.2022 tarihinde vergi mükellfiyetinin sonlandığı , Vergi Dairesi tarafından 2022 yılı itibariyle mükellefin (davalının) bilanço esasına göre defter tuttuğu bildirilmiştir.

Davalının Pendik Vergi Dairesinde mükellefiyetinin 14.6.2022 tarihinde tesis edildiği anlaşılmakta ise de 2022/5 dönemi BA-BS formları Zile Vergi Dairesinden gönderilmiş olup bu dönem BA(Büyük Alış) formunda da KDV hariç 783.350-TL alım olduğu, yine 1.sınıf tacir ölçülerinde olduğu anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca davalının tacir sıfatını haiz olduğu,elde ki davanın da ;davanın her iki yanının tarafların ticari işletmeleri ile ilgili nispi ticari dava olduğunun kabulü gerekir.Mahkemenin davanın esasına bakmaya görevli olduğu halde ,davalının tacir olmadığı gerekçesiyle, tahkikatın sonuna gelindiğinde davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi doğru bulunmamıştır.

Mahkemece; karar oturumunda duruşma zabtının açılması esnasında UYAP sisteminin davalının Kocaeli 2.nolu T Tipi Kapalı İnfaz Kurumunda bulunduğuna ilişkin uyarı verdiği belirtildiği ,ancak davalının vasi atanması yapılıp yapılmadığının araştırılmaması da doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle; istinaf nedeni yerinde görülen davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına, dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye iadesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/05/2024 Tarih, 2023/99 Esas - 2024/370 Karar sayılı kararın HMK.'nın 353(1)a-3 gereği KALDIRILMASINA; "Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" Yatırılan 427,60-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 07/10/2024