6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Ticari defterler arası mutabakatsızlık giderilmeden hüküm kurulamaz

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2026/884 E. 2026/1144 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin

★ Emsalusul emsali

Gerekçe özeti

Taraflar arasında birbirinden farklı faturalara dayanan birden çok icra takibi ve dava bulunması halinde, takip konusu faturaların farklı olduğu tespit edildiğinde derdestlik söz konusu olmaz; ancak tarafların usulüne uygun tutulan ticari defter ve kayıtları arasında ciddi bir mutabakatsızlık varsa (bir tarafın defterine göre alacaklı, diğer tarafın defterine göre daha az borçlu görünmesi gibi), bu mutabakatsızlık giderilmeden, yapılan ödemelerin hangi faturaya mahsup edildiği belirlenmeden ve ilgili diğer dava dosyasındaki bilirkişi tespitleri de gözetilmeden salt bir tarafın ticari defterinde kayıtlı görünen tutara dayanılarak itirazın iptaline karar verilemez; eksik inceleme ile hüküm kurulması bozma/kaldırma nedenidir.

Ele alınan sorunlar

Görev itirazı (sulh hukuk mahkemesi görevli olduğu iddiası) → ret

İddia: Davalı vekili, taraflar arasındaki ilişkinin kira sözleşmesi olduğunu, bu nedenle görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğunu ileri sürmüştür.

Gerekçe: Uyuşmazlığın görev yönü İstanbul BAM 37. Hukuk Dairesinin ilamıyla giderilmiş ve ilk derece mahkemesinin görevli olduğu hususu kesinleşmiştir. Bu nedenle davalı vekilinin mahkemenin görevine ilişkin istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Derdestlik itirazı (İstanbul Anadolu 2. ATM'deki dava ile aynı alacağa ilişkin olduğu iddiası) → ret

İddia: Davalı vekili, davacının aynı alacak iddiasıyla nevi değişikliği öncesi şahıs şirketi aleyhine İstanbul Anadolu 2. ATM'de açtığı davanın derdest olduğunu, bu nedenle aynı taraflar arasında derdestlik bulunduğunu ileri sürmüştür.

Gerekçe: Davacı tarafından İstanbul Anadolu 2. ATM dosyasında farklı tarihli (31.12.2021, 30.01.2022, 28.02.2022, 31.03.2022) faturalara dayalı bir icra takibi yapılmış olup, eldeki davada ise 31.05.2022 tarihinden itibaren düzenlenen 7 adet farklı sıralı faturaya dayanılmıştır. İcra takibine konu edilen faturalar farklı olduğundan, dava konusu aynı olmadığından iki dava arasında derdestlik söz konusu değildir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Ticari defterler arası mutabakatsızlığın giderilmeden hüküm kurulması → kabul

İddia: Davalı vekili, tarafların ticari defterleri arasındaki mutabakatsızlığın yakıt bedeli mahsuplarından kaynaklandığını, davacının araç tanıma sistemlerinden aldığı yakıt kayıtları getirtilmeden eksik inceleme ile karar verildiğini, bu belgelerin müvekkilin borcu olmadığını ispatlayacağını ileri sürmüştür.

Gerekçe: HMK 222. madde uyarınca usulüne uygun tutulan ticari defter ve kayıtlar sahipleri lehine delil niteliğindedir. Davacının defterlerine göre davalıdan 152.747,97 TL, davalının defterlerine göre ise davacıya 37.496,51 TL borçlu olduğu görülmektedir; bu iki rakam arasında ciddi bir mutabakatsızlık bulunmaktadır. Davalının defterlerinde takip konusu faturaları aşan miktarda borç kayıtlı olsa da, davacının diğer takibe konu faturaları (İstanbul Anadolu 2. ATM dosyasındaki daha önceki tarihli faturalar) da gözönüne alındığında, mutabakatsızlık giderilmeden yapılan ödemelerin hangi faturaya ilişkin olduğu belirlenmeden, alacağın salt davalı ticari defterlerinde kayıtlı görünmesine dayanılarak hüküm kurulması doğru değildir. Davalının ticari defterlerindeki borç bakiyesinin hangi faturaya mahsup edileceği İstanbul Anadolu 2. ATM dosyasında belirlenecek olup, bilirkişi raporunda mutabakatsızlığın giderilmesi için eksik belgeler bildirilmiş olmasına rağmen bu yönde inceleme yapılıp farklılığın nedenleri üzerinde durulmadan, mutabakat sağlanmadan eksik incelemeyle karar verilmesi hukuka uygun değildir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Taraflar arasında birden fazla icra takibi/dava bulunması halinde farklı faturalara dayanılmasının derdestlik oluşturmayacağı ve ticari defterler arasındaki mutabakatsızlığın giderilmeden itirazın iptaline karar verilemeyeceği yönündeki tespitler, benzer çok taraflı ticari alacak uyuşmazlıklarında bölgesel emsal değer taşımaktadır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
itirazın iptali ticari defterlerin delil niteliği (HMK 222) derdestlik mutabakatsızlık nevi değişikliği eksik inceleme

Atıf yapılan mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) — HMK 222HMK 353(1)a-6HMK 362(1)-g

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2026/884

KARAR NO 2026/1144

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 03/03/2026

NUMARASI 2025/1101 Esas - 2026/178 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ 07/07/2023

İSTİNAF KARAR TARİHİ 17/06/2026

Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davalı firmanın 2022 yılı Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Kasım ayına ilişkin borcunu, müvekkilinin her ayın sonunda faturasını kesip davalıya göndermesine rağmen ödemediğini, davalı borcunu ödemediği için 03/05/2023 tarihinde İstanbul Anadolu 5. İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyası ile davalı aleyhine 35.718,16 TL icra takibi başlatıldığını, akabinde davalının takibe haksız ve kötü niyetli olarak itiraz etmesi üzerine icra takibinin durduğunu belirterek fazlaya dair hakkı saklı kalmak kaydıyla davalının itirazının iptaline, %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacı tarafça her ne kadar işbu haksız ve mesnetsiz dava fatura ilişkisine dayandırılmaktaysa da taraflar arasında yakıt bedelinin mahsubu ile ödeme yapılması şeklindeki çalışma şekli itibariyle taraflar arasındaki hizmet ilişkisinin de ispatı gerektiği ,davacı faturaya konu hizmetleri verdiğini, bu hizmetler için ne kadar yakıt satın aldığını ayrı ayrı ispat külfeti altında olduğunu ,davacının satın aldığı ve bedeli davalı müvekkil tarafından ödenerek davacının alacağından mahsup edilen yakıt bedellerinin davacı tarafından hesaplama dışı tutulmasından kaynaklandığını davacı ... plaka nolu araçları ile müvekkil şirket ve yetkilisi ... ve ... istasyonlarındaki araç tanıma sisteminden yararlanarak aldığı yakıt bedelleri davacının tanzim ettiği fatura bedellerinden mahsup edilerek kalan bedelin davacıya ödendiği, davalı müvekkilin davacıya hiçbir borcu bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; taraflar arasında 2022 yılından itibaren ticari ilişki bulunduğu, davacı tarafın davalı şirkete sunduğu servis personel taşımacılık hizmetine ilişkin ödenmeyen hizmet bedelinin tahsili amacıyla Anadolu 5. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasıyla başlatılan takibe itiraz üzerine tarafların ticari defterlerinin HMKnın 222 madde gereğince sahipleri lehine delil niteliğini haiz olduğu, takibe konu faturaların her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı tarafın incelenen ticari defterlerine göre davacının takip konusu faturalardan kaynaklı olarak davalıdan takip tarihi itibariyle 37.496,51-TL alacaklı olduğu, davacı şirketin incelenen ticari defter ve kayıtlarına göre ise davacının davalıdan 152.747,97- TL alacaklı durumda göründüğü, davacının takip konusu faturalardan bakiye alacak talebinin 35.718,16- TL olduğu gerekçesiyle itirazın iptaline, icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; taraflar arasında ilişki kira sözleşmesi olduğundan görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğunu ,Davacı tarafça İstanbul Anadolu 2. ATMnin 2023/472 Esas sayılı dosyası ile müvekkil şirketin nevi değişikliği öncesi şahıs şirketi olan ... aleyhine de aynı alacak iddiasıyla itirazın iptali davası açtığı, ... unvanlı şahıs şirketi tür değiştirerek müvekkili şirket unvanını aldığı,aynı alacak kalemi için aynı taraflar arasında derdest bir dava bulunduğunu,davacı, müvekkil şirkete ait araç tanıma sistemini kullanarak ... ve ...'den aldığı yakıt bedelleri müvekkil şirket tarafından ödenerek davacının hak edişlerinden mahsup edildiğini ,Bilirkişi raporunda müvekkil şirketin ticari defterlerinde davacıya borçlu göründüğü belirtilmiş ise de, bilirkişi bizzat raporunda tarafların defterleri arasındaki mutabakatsızlığın yakıt alımından kaynaklı dekontlardan ileri gelebileceğini, bu belgelerin ibrazı halinde kayıtların değerlendirilerek mutabakatsızlığın giderilebileceğini ifade ettiğini, Davacının ...

plakalı araçları ile araç tanıma sistemlerinden aldığı yakıt kayıtları dosyaya getirtilmeden eksik inceleme ile karar verildiğini ,bu kayıtlar uyuşmazlığın esasına doğrudan etki edecek, müvekkilin davacıya borcu olmadığını ispatlayacak nitelikte ödeme belgesi olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; Davacının, davalı şirket aleyhine düzenlediği 7 adet fatura bakiyesi 35.718,16-TL alacağın tahsili için başlattığı itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacı tarafından aynı zamanda İstanbul Anadolu 18 İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında ... aleyhine 104.889,83-TL alacak için(31.12.2021, 30.01.2022,28.02.2022,31.03.2022 ) 4 adet faturaya dayalı ilamsız icra takibi başlatılmış, itirazın iptali davasında İstanbul Anadolu 2 ATM nin 2023/472 esas sayılı dosyasında sulh hukuk mahkemesine görevsizlik kararı verildiği anlaşılmaktadır.Davalı şirketin nevi değişikliğinden evvel faturaların ... adına düzenlendiği ,aslında aynı ticari ilişkiye ait olduğu anlaşılmaktadır.Eldeki davada ise 31.05.2022 tarihinden itibaren düzenlenen 7 adet sıralı faturaların bir kısım bedelleri icra takibine konu edildiğinden dava konusu aynı olmadığından her iki dava arasında derdestlik sözkonusu değildir.

Olumsuz göre uyuşmazlığı İstanbul BAM 37 HD nin 2025/1172 esas,2025/2912 karar sayılı 17/11/2025 tarihli ilamı ile giderildiğinden mahkemenin görevli olduğu hususu kesinleştiğinden davalı vekilinin mahkemenin görevine ilişkin istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

Mahkemece alınan bilirkişi raporunda; Davacı ve davalı şirketin usule uygun şekilde tutulan ticari defter ve kayıtların HMKnın 222. maddesi uyarınca sahipleri lehine delil niteliğine haiz olduğu, davacı şirketin ticari defter ve kayıtlarına göre davalı ... ve nevi değişikliği sonucu davalı ... şirketiyle ticari ilişkisinin 2022 yılında başladığı, nevi değişikliği nedeniyle aktif ve pasifiyle devir edilerek ... .. Ltd. Şti. olarak ticari faaliyetine devam eden davalı şirketin, davacı firma nezdindeki hesapları konsolide edildiğinde davacının davalı şirketten 152.747,97- TL alacaklı göründüğü, davalı tarafın incelenen ticari defterlerine göre davalı şirketin davacıya 37.496,51 TL borçlu durumda bulunduğu tespit edildiği, davacı yanca takip konusu yapılan hakediş faturalarının her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı oldukları,alınan bilirkişi raporunda mutabakatsızlık tespitlerine rağmen davalı şirketin kendi ticari defterlerinde davacıya 37.496,51- TL borçlu durumda bulunduğu, davacı şirketin talebinin daha aşağı bir miktar olan 35.718,16 TL olduğunu belirtir rapor sunulmuştur.

Davacının incelenen ticari defterlerinde 152.747,97 TL davacının alacaklı bulunduğu ,davalının ticari defterlerinde de,davacının 37.496,51- TL alacağı bulunduğu anlaşılmaktadır. İcra takibine konu edilen faturalar farklı olduğundan derdestlik sözkonusu değil ise de , davacı ve davalının ticari defterleri arasında ki mutabakatsızlığın giderilmesi gerekir.Davalının ticari defterlerinde her ne kadar takibe konu faturaları (35.718,16-TL yi aşan)miktarda borç kayıtlı ise de davacının diğer takibe konu faturaları da gözönüne alındığında mutabakatsızlık giderilmeden yapılan ödemelerin hangi faturaya ilişkin yapıldığı belirlenmeden alacağın davalı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.

İstanbul Anadolu 2 ATM dosyasında görülen davada daha evvel ki tarihli faturalar icra takibine konu olduğundan davalının ticari defterlerinde mevcut olan borç bakiyesinin hangi faturaya mahsup edileceği 2 ATM dosyasında belirlenecektir. Davacı ;her iki icra takibinde davalının ticari defterlerinde kayıtlı miktardan daha fazla alacak talebinde bulunmuş olup ,Anadolu 2 ATM dosyasında alınan bilirkişi raporu da gözetilerek bir sonuca varılması gerekirken dava dosyaları arasında derdestlik bulunmadığını tesbit ile alacağın davalının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi yerinde olmamıştır.Alınan bilirkişi raporunda mutabakatsızlığın giderilmesi için eksik belgeleri bildirmiş ise de bu yolda inceleme yapılarak farklılığın nedenleri üzerinde durulup mutabakat sağlanmadan eksik inceleme ile karar verilmesi hukuka uygun bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle;davalı vekilinin karara ilişkin istinaf nedenleri yerinde olduğundan kararın kaldırılmasına ,dava yeniden görülmek üzere dava dosyasının kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalı vekilinin istinaf başvurularının kabulüne; İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03/03/2026 Tarih 2025/1101 Esas - 2026/178 Karar sayılı kararın HMK 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA;

"Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine"

Davalı tarafından yatırılan 732-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-g maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 17/06/2026

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/381292 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.