Müteselsil kefaletin TBK 598/3 uyarınca kendiliğinden sona ermesi
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2024/1466 E. 2024/1359 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiTemyiz yolu açık
★ EmsalHak düşürücü süreZamanaşımı
Davacının nitelemesi: Genel Kredi Sözleşmesinden Kaynaklanan mahkemenin nitelemesiyle örtüşüyor
Gerekçe özeti
Gerçek kişi tarafından verilen müteselsil kefalette, TBK 598/3-4 uyarınca kefalet sözleşmenin kurulmasından itibaren 10 yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar; bu süre hak düşürücü süre niteliğinde olup mahkemece resen nazara alınır. 6101 sayılı Kanun'un geçiş hükümleri uyarınca TBK'nın yürürlük tarihinden önce başlamış olan bu süre bakımından bir yıllık ek süre tanınmış olsa da, icra takibinin bu sürelerin dolmasından çok sonra başlatılması halinde kefilin sorumluluğu sona ermiş sayılır. Ayrıca 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun TMSF alacaklarına 20 yıllık zamanaşımı öngören 141. maddesi, geçici 13. madde kapsamında sayılan ayrıcalıklı hükümler arasında yer almadığından, TMSF'ye devredilmemiş bir bankadan temlik alınan alacaklarda bu ayrıcalıklı zamanaşımı süresi uygulanamaz; genel 10 yıllık zamanaşımı süresi geçerlidir.
Ele alınan sorunlar
Müteselsil kefaletin TBK 598/3-4 uyarınca kendiliğinden sona ermesi (hak düşürücü süre) → ret
Gerekçe: TBK 598/3-4 hükmü gereğince gerçek kişi tarafından verilen her türlü kefalet, sözleşmenin kurulmasından itibaren 10 yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar; 10 yıldan fazla süre için verilmiş olsa bile uzatılmamış veya yenilenmemişse kefil ancak bu 10 yıllık süre doluncaya kadar takip edilebilir. 6101 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca TBK'nın yürürlüğe girmesinden sonra gerçekleşecek sona erme ve tasfiyeler TBK hükümlerine tabidir; aynı Kanun'un 5/2. maddesi uyarınca TBK ile ilk defa öngörülen hak düşürücü sürenin başlangıç tarihi itibariyle dolmuş olması halinde hak sahiplerine TBK'nın yürürlük tarihinden başlayarak bir yıllık ek süre tanınır, bu ek süre TBK'da öngörülen süreden uzun olamaz. Somut olayda genel kredi sözleşmesi 8.5.1997 tarihinde akdedilmiş, hesap 14.10.1998 tarihinde kat edilmiştir. TBK'nın yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden önce müteselsil kefile başvuru süresi olan 10 yıllık süre dolmuş, 01.07.2013 tarihi itibariyle bir yıllık ek süre de dolmuştur. İcra takibi 18.05.2017 tarihinde başlatıldığından, bu tarihten çok önce kefalet kendiliğinden ortadan kalkmış ve müteselsil kefilin sorumluluğu sona ermiştir. Başvuru süresi olarak öngörülen 10 yıllık süre hak düşürücü süre niteliğinde olduğundan resen nazara alınır; ilk derece mahkemesinin davayı süre aşımından reddetmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Alacağın TMSF'ye devredilen bankadan temlik alındığı iddiasına dayalı 20 yıllık zamanaşımı istinaf sebebi → ret
İddia: Davacı vekili, uyuşmazlığa genel hükümler yerine özel hüküm niteliğindeki Bankacılık Kanunu'nun uygulanması gerektiğini, 5411 sayılı Kanun'un 141. maddesinin TMSF alacaklarına ilişkin dava ve takiplerde 20 yıllık zamanaşımı öngördüğünü, alacağın TMSF tarafından devir ve temlik alındığını, davacı şirketin tüm hissesinin ve kurucu ortağının TMSF'ye ait olduğunu, bu nedenle 5411 sayılı Kanun'un 143/3. maddesi kapsamında TMSF'ye tanınan hak ve yetkilerin davacı tarafından kullanılabileceğini ileri sürerek davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: 5411 sayılı Kanun'un 132/8. maddesi gereğince TMSF tarafından devralınmayan bankaların alacakları TMSF alacağı niteliğinde değildir; davacıya alacağı devreden banka TMSF tarafından devralınmadığından TMSF bankası değildir. 5411 sayılı Kanun'un geçici 13. maddesi, sermayesinin yarıdan fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan bankalarca (TMSF A.Ş. dahil) belirli tarihten önce kullandırılan kredilere ilişkin olarak 123, 134, 136, 137, 138, 140, 142 ve 165. madde hükümlerinin uygulanacağını düzenlemekte olup, TMSF alacaklarında zamanaşımını 20 yıl olarak düzenleyen 141. maddeye bu maddede atıf yapılmamıştır. Buna göre davacı banka/fon, maddede sayılan ayrıcalıklardan yararlanacak ise de 141. maddeye açık atıf bulunmadığından genel dava zamanaşımı süresi olan 10 yıllık süre uygulanacaktır. Esasen TBK 598/3 gereği kefaletin kendiliğinden sona ermesi hali gerçekleştiğinden, uygulanacak zamanaşımı süresinin incelenmesine de gerek bulunmamaktadır. Bu nedenle davacı vekilinin bu istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Genel kredi sözleşmelerinde gerçek kişi müteselsil kefilin sorumluluğunun TBK 598/3-4 uyarınca 10 yıllık hak düşürücü süre ile sınırlı olduğu ve bu sürenin resen nazara alınması gerektiği ile 5411 sayılı Kanun'un TMSF alacaklarına ilişkin 20 yıllık zamanaşımı ayrıcalığının, geçici 13. madde kapsamında sayılmayan 141. maddeye atıf bulunmaması nedeniyle TMSF'den devralınmayan bankalardan temlik alınan alacaklara uygulanamayacağı hususlarında emsal değer taşımaktadır; BAM kararı olarak bölgesel ve ikna edici niteliktedir.
Usul tespitleri
- Zamanaşımı
- 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 141. maddesindeki TMSF alacaklarına ilişkin 20 yıllık zamanaşımı süresi, geçici 13. madde kapsamında sayılan ayrıcalıklı hükümler arasında 141. maddeye atıf bulunmadığından, TMSF tarafından devralınmamış bir bankadan temlik alınan alacaklara uygulanamaz; bu durumda genel 10 yıllık zamanaşımı süresi geçerlidir.
- Hak düşürücü süre
- Gerçek kişi tarafından verilen müteselsil kefalette, TBK 598/3-4 uyarınca kefalet, sözleşmenin kurulmasından itibaren 10 yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar; bu süre uzatılmamış veya yeni kefalet verilmemişse kefil ancak bu 10 yıllık süre doluncaya kadar takip edilebilir. Bu süre hak düşürücü süre niteliğinde olup mahkemece resen nazara alınır. 6101 sayılı Kanun'un 5/2. maddesi uyarınca, TBK ile ilk defa öngörülen hak düşürücü sürenin başlangıç tarihi itibariyle dolmuş olması halinde hak sahiplerine TBK'nın yürürlük tarihinden itibaren bir yıllık ek süre tanınır.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
müteselsil kefalet↗ hak düşürücü süre↗ zamanaşımı↗ genel kredi sözleşmesi↗ itirazın iptali↗ TMSF alacağı↗ temlik↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2024/1466
KARAR NO 2024/1359
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 22/05/2024
NUMARASI 2024/58 Esas - 2024/486 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Genel Kredi Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ 27/09/2024
Hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, borçluya gönderilen ihtarname uyarınca davalı/borçlu'nun kredi sözleşmesinde bildirdiği adresine banka tarafından ihtar yapıldığını, hesaplarının kat edilmesinden ve ihtarname gönderilmesinden sonra ödemenin yapılmaması nedeni ile İstanbul ... İcra Dairesi ... - (...) dosyası ile icra takibinin başlatıldığını, davalının borca itiraz ettiğini, itiraz dilekçesinde, takip kaynağının genel kredi sözleşmesi olduğunu, bu sebeple 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğunu beyan ederek zamanaşımı itirazında bulunduğunu, davalı ile dava dışı Tasfiye halinde ... A.Ş. Genel kredi sözleşmesi imzaladıklarını, borçlu/davalı'nın borcunu ödememesi sebebiyle dava dışı banka tarafından ihtarname keşide edildiğini, itirazın iptali ile İstanbul ....
İcra Dairesi'nin ... - (...) esas sayılı dosyasında takibin devamına, %20'den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece, kredinin 08/05/1997 tarihli sözleşme uyarınca kullandırıldığı, kefaletin süresiz verildiği, 6098 sayılı TBK'nın 598. maddesinde, “Bir gerçek kişi tarafından verilmiş olan her türlü kefalet, buna ilişkin sözleşmenin kurulmasından başlayarak on yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar. Kefalet, on yıldan fazla bir süre için verilmiş olsa bile, uzatılmış veya yeni bir kefalet verilmiş olmadıkça kefil, ancak on yıllık süre doluncaya kadar takip edilebilir. Kefalet süresi, en erken kefaletin sona ermesinden bir yıl önce yapılmak kaydıyla, kefilin kefalet sözleşmesinin şekline uygun yazılı açıklamasıyla, azamî on yıllık yeni bir dönem için uzatılabilir." hükmünün düzenlendiği, 6101 sayılı kanunun 5.maddesinde ise "TBK nın yürürlüğe girmesinden önce işlemeye başlamış bulunan hak düşürücü süreler ile zamanaşımı süreleri, eski kanun hükümlerine tabi olmaya devam eder.
Ancak, bu sürelerin henüz dolmamış kısmı, TBKnda öngörülen süreden uzun ise, yürürlüğünden başlayarak TBK'nda öngörülen sürenin geçmesiyle, hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi dolmuş olur" düzenlemesi yer aldığını, sürenin hak düşürücü süre niteliğinde olduğunu yasanın açık hükmü gereği on yıllık hak düşürücü süre kefalet sözleşmesinin yapıldığı tarih itibariyle işlemeye başlayacağını , takip tarihinin 23/05/2017 olduğu ,kefaletin sona erdiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili, gerekçeli kararda kefalet bakımından uygulanacak hükmün TBK olduğu belirtilmişse de; uyuşmazlıkta özel hüküm niteliğindeki Bankacılık Kanunu hükümleri uygulanması gerektiğini, Bankacılık Kanunu'nun 141. Maddesi zamanaşımına ilişkin husus düzenlenmiş olup ilgili madde "Bu Kanundan kaynaklanan Fon alacaklarına ilişkin dava ve takiplerde zamanaşımı süresi yirmi yıldır" şeklinde düzenlendiğini, dava konusu alacak ... tarafından devir ve temlik alınmakla müvekkili şirkete temlik edildiğini, müvekkili şirketin tüm hissesinin ...'ye ait olduğunu, ayrıca kurucu ortağının da ...olduğunu, Bankacılık Kanunu’nun 143/3 maddesi; "... en az yüzde yirmi hissedar olduğu varlık yönetim şirketleri, ...devraldığı alacaklarla ilgili olarak bu Kanunun 132.
maddesinin sekizinci fıkrası ve 138. maddesinin beşinci fıkrasında ... tanınan hak ve yetkileri kullanır." hükmünü getirdiğini,davanın kefalete ilişkin hakdüşürücü süre nedeniyle reddinin hatalı olduğunu ileri sürerek davanın reddine ilişkin kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, genel kredi sözleşmelerinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla davalı müteselsil kefil hakkında başlatılan icra takibine vâki itirazın iptali istemine ilişkindir. TBK'nın 598/3. maddesi''Bir gerçek kişi tarafından verilmiş olan her türlü kefalet, buna ilişkin sözleşmenin kurulmasından başlayarak 10 yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar.'' 598/4. Maddesinde ise ''Kefalet 10 yıldan fazla bir süre için verilmiş olsa bile uzatılmış veya yeni bir kefalet verilmiş olmadıkça kefil, ancak 10 yıllık süre doluncaya kadar takip edilebilir.'' şeklinde hükmünü haizdir. 6101 sayılı kanunun 1. maddesinin son cümlesinde ''.......TBK'nın yürürlüğe girmesinden sonra bu fiili ve işlemlere ilişkin olarak gerçekleşecek temerrüt, sona erme ve tasfiye TBK hükümlerine tabidir.'' denilmiştir.
Aynı yasanın 5/2. maddesinde ''TBK ile hak düşürücü süre veya özel bir zamanaşımı süresi ilk defa öngörülmüş olup da başlangıç tarihi itibariyle bu süre dolmuş ise, hak sahipleri TBK'nın yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak bir yıllık ek süreden yararlanırlar. Ancak bu ek süre, TBK'da öngörülen süreden daha uzun olamaz.'' şeklinde, 6. maddesinde ise ''Bu kanunun 5. maddesi uygun düştüğü ölçüde TBK'da öngörülen diğer süreler hakkında da uygulanır.'' şeklinde düzenleme yapılmıştır. Tüm bu hükümlerin birlikte değerlendirilmesinde; kefalet borcunun sona ermesiyle ilgili olarak 6098 sayılı TBK hükümlerinin uygulanması gerektiği, buna göre davalının müteselsil kefil olduğu genel kredi sözleşmesinin ...AŞ ...
şubesi ile davadışı şirket ve davalı müteselsil kefil tarafından 8.5.1997 tarihinde akdedildiği, hesabın 14.10.1998 tarihinde kat edildiği, İstanbul ... İcra Dairesinin 2017/19862 esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı, buna göre TBK’nın yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden önce müteselsil kefile başvuru süresi olan 10 yıllık sürenin dolduğu, 01.07.2013 tarihi itibariyle de 1 yıllık ek sürenin dolduğu, buna göre icra takip tarihi olan 18.05.2017 tarihinden çok önce kefaletin kendiliğinden ortadan kalktığı, müteselsil kefil olan davalının sorumluluğunun sona erdiği, başvuru süresi olarak öngörülen 10 yıllık süre hak düşürücü süre olduğundan,bu sürenin resen nazara alınarak davanın süre aşımından reddine karar verilmesinde isabetsizlik yoktur.
5411 sayılı kanunun 132/8 maddesi gereğince ... tarafından devralınmayan ... bankalarının alacakları ... alacağı niteliğinde değildir. ... Bankası A.Ş. bu kapsamda ... tarafından devralınmadığından ... bankası değildir. 5411 sayılı kanunun geçici 13.maddesi ile “Sermayesinin yarıdan fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan ya da hisselerinin çoğunluğu üzerinde bu kurum ve kuruluşların idare ve temsil yetkisi bulunan ve özel kanunla kurulmuş bankalarda (... A.Ş. dahil) 26.12.2003 tarihinden önce bankacılık teamüllerine göre teminatlı ve/veya yeterli teminatlı kredi kullanıp da vadesi geçtiği halde henüz ödenmemiş, süresi uzatılmamış veya yeniden yapılandırılmamış kredileri kullananlar ya da yeniden yapılandırma şartlarını ihlal edenler ile münferit veya......
hakların da diğer bankaların ve üçüncü kişilerin muvazaadan ari hakları aleyhine olmamak üzere fon alacaklarının tahsiline ilişkin 123,134,136,137,138,140,142 ve 165’inci madde hükümleri, tasarrufun iptali davalarında aciz vesikası şartı aranmaması, dahil bankalarınca uygulanır.” denilmiştir. Söz konusu maddede ... alacaklarında zamanaşımının 20 yıl olduğunu düzenleyen 141. maddeye atıf yapılmamıştır. Buna göre davacı banka fonun maddede yazılan ayrıcalıklardan yararlanacak ise de 141.maddeye açık atıf olmadığından genel dava zamanaşımı süresi olan 10 yıllık zamanaşımı süresi uygulanacaktır. Esasen, TBK’nın 598/3. maddesi gereği kefaletin kendiliğinden sona ermesi hali gerçekleştiğinden uygulanacak zamanaşımı süresinin de incelenmesine gerek bulunmamaktadır.
Davacı vekilinin; alacağın ... Bankasından temlik alındığından zamanaşımı süresinin 20 yıl olduğuna yönelik istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesinin müteselsil kefaletin sona erdiğine ilişkin gerekçesinde ve kararında isabetsizlik bulunmayıp, istinaf nedenleri yerinde görülmeyen davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 27/09/2024
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/37880 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi