Ticari defterlerin zayi belgesi talebinde 30 günlük hak düşürücü süre
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2024/1635 E. 2024/1475 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Kıymetli evrak iptali / Zayiistinaf başvurusunun esastan reddiKesin
★ EmsalHak düşürücü süre
Gerekçe özeti
TTK 82/7 uyarınca yangın gibi bir afet sonucu ticari defterlerin zayi olması halinde zayi belgesi talebi, zıyaın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde ileri sürülmelidir. Basiretli bir tacirden, afet sonrasında defterlerin durumunu derhal kontrol etmesi beklenir; öğrenme tarihinin, defterlere sonradan bir ihtiyaç doğduğunda (örneğin vergi incelemesi talebiyle) fark edilen tarihe kaydırılması kabul edilmez. Bu süre geçtikten sonra açılan zayi belgesi talebi hak düşürücü süre nedeniyle reddedilir.
Ele alınan sorunlar
TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi talebinin hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı → ret
İddia: Davacı vekili, yangında zayi olan defterlerin durumunun ancak 11/06/2024 tarihli vergi denetimi talebi üzerine yapılan araştırma sonucunda 02/09/2024 tarihinde öğrenildiğini, bu tarihten itibaren süresi içinde dava açıldığını, bu nedenle kararın kaldırılıp davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: 6102 sayılı TTK 82/7 uyarınca bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın gibi bir afet sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zayi olması halinde, zıyaın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde zayi belgesi verilmesinin talep edilmesi gerekir. Tacir olan davacının, yangından hemen sonra basiretli bir tacir olarak ilgili defterlerin durumunu kontrol ederek zayi olup olmadığının tespitini yapması ve 30 günlük yasal süre içinde dava açması gerekirken, ilgili defterlere ihtiyaç duyulduğunda zayi olduğunu fark ederek bu süre geçtikten sonra zayi belgesi talep ettiği anlaşılmaktadır. Yangın tutanağına göre yangın 14/02/2024 tarihinde meydana gelmiş ve aynı gece söndürülmüş olup zıyaın ertesi günü öğrenildiği kabul edilmelidir; davacının vergi incelemesi için defterlerin talep edildiği 11/06/2024 tarihini öğrenme tarihi olarak ileri sürmesi mümkün değildir; bu tarih esas alınsa dahi dava tarihine kadar 30 günlük sürenin geçtiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
TTK 82/7'deki 30 günlük hak düşürücü sürenin başlangıcının, zıyaın gerçekleştiği afet tarihine yakın bir zamanda değerlendirilmesi ve davacının sonradan bir ihtiyaç doğduğunda öğrendiğini ileri sürmesinin öğrenme tarihi olarak kabul edilmemesi yönünden emsal niteliktedir.
Usul tespitleri
- Hak düşürücü süre
- TTK 82/7 uyarınca ticari defterlerin yangın gibi bir afet sebebiyle zayi olması halinde, zıyaın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde zayi belgesi verilmesinin talep edilmesi gerekir; bu süre geçtikten sonra açılan dava hak düşürücü süre nedeniyle reddedilir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
zayi belgesi↗ hak düşürücü süre↗ ticari defter↗ basiretli tacir↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2024/1635
KARAR NO 2024/1475
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 18/09/2024
NUMARASI 2024/236 Esas - 2024/38 Karar
DAVA
Zayi Belgesi Verilmesi
Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, Büyükçekmece'de ...'ne ait restaurantta 14/02/2024 tarihinde tahmini saat 22:00 sıralarında yangın çıktığını ve itfaiye ekiplerinin müdahalesi sonucu yangının söndürüldüğünü, dava konusu ticari defterlerin bulunduğu katın tamamen yandığını, bu yangın sebebiyle çoğu resmi evrak ve ticari defterlerin kullanılamaz hale geldiğini, ticari defterlerin 2019-2020-2021-2022 yıllarına ait noter tasdiklerini gösterir belgeyi dilekçe ekinde sunulduğunu, bu nedenlerle şirket defterlerinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece, davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde müvekkiline ait işyerinde 14/02/2024 tarihinde yangın çıktığı, dava konusu defter ve belgelerin söz konusu yangında zayi olduğundan bahisle zayi belgesi verilmesini talep etmiş ise de; tacir olan davacının basiretli bir tacir olarak yangından hemen sonra ilgili defterlerin zayi olduğunu tespit ederek 30 günlük hak düşürücü süre içerisinde dava açması gerekirken huzurda görülen davanın yangının üzerinden 30 gün geçtikten sonra 13/09/2024 tarihinde açıldığı tespit edildiği, işbu davanın, TTK'nın 82/7. maddesinde öngörülen hak düşürücü süreden sonra açıldığının davacının dava dilekçesindeki açık ve net beyanı ile anlaşılması nedeniyle, usul ekonomisi gözetilerek, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili, müvekkiline ait, ... Mah. ... No:.. E İç Kapı No:... Büyükçekmece/İstanbul adresindeki ... isimli ticari işletmesinde 14.02.2024 tarihinde tahmini olarak 22.00 saatlerinde; binanın zemin ve asma katında faaliyet gösteren ... isimli restoranda yangın olayı meydana geldiğini, itfaiye ekiplerinin müdahalesi sonucu yangın 23.50 saatinde söndürülebildiğini, 11.06.2024 tarihinde ise Hazine Ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı İstanbul Sektörel-1 Denetim Daire Başkanlığı tarafından 2022 dönemine ait defter ve belgelerin (gelir ve giderlerini işlendiği defterler, gelir ve giderlere ait fatura, senet, bordro, makbuz vs. belgeler) ibrazı taraflarından istenildiğini, müvekkilce talep edilen evrakların bulunamadığını, akabinde ise 14.02.2024 tarihinde meydana gelen yangında talep edilen defterler ve diğer resmi evrakların zayi olduğunun 02.09.2024 tarihinde malum olunduğunu, bu nedenlerle kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Uyuşmazlık davacı şirketin ticari defterlerinin zayi olduğundan bahisle açılan davada zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6102 Sayılı TTK 82/7 madde uyarınca bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde ziyaı uğraması halinde ziyanın öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde ticari defterlerin zayi olduğuna dair belge verilmesinin talep olunması gerekmektedir. Somut olayda; davacı vekili, müvekkili şirkete ait iş yerinde 14/02/2024 tarihinde çıkan yangında dava konusu defter ve belgelerin zayi olduğunu, meydana gelen yangında talep edilen defterler ve diğer resmi evrakların zayi olduğunun 02/09/2024 tarihinde malum olunduğunu, öğrenildikten sonra süresi içerisinde zayi belgesi istemli dava açıldığını beyan etmişse de;
tacir olan davacının yangından hemen sonra basiretli bir tacir olarak ilgili defterlerin durumunu kontrol ederek zayi olup olmadığının tespitini yapması ve 30 günlük yasal süre içerisinde dava açması gerekirken; ilgili defterlere ihtiyaç duyulduğunda zayi olduğunu fark ederek 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra zayi belgesi talep ettiği anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle ;yangın tutanağında yangının 14.2.2024 tarihinde 22.14 de olay yerine varıldığı ,23.20 da yangının sona erdiği ; yangının ertesi günü zayii durumunun öğrenildiği ,vergi incelemesi için 11.6.2024 tarihinde talep edilmesi üzerine durumun öğrenildiği ileri sürülmekte ise de ;bu tarih esas alınamayacağı gibi alınsa dahi dava tarihine kadar 30 gün sürenin geçtiği anlaşılmasına göre ;davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından hükme yönelik ileri sürülen istinaf sebebleri yerinde görülmeyerek başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.17/10/2024
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/36950 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi