Menfi tespit davası öncesi çekin ödenmemesi ve devrin önlenmesi talebi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2024/1379

KARAR NO 2024/1668

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 15/08/2024 (D.İş Karar)

NUMARASI 2024/271D.İş - 2024/271 Karar

İHTİYATİ TEDBİR TALEP EDEN

TALEP İhtiyati Tedbir

İSTİNAF KARAR TARİHİ 18/11/2024

İhtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TALEP

İhtiyati tedbir talep eden vekili; müvekkil şirket ile karşı yan arasında bir satış sözleşmesi akdedildiği, işbu sözleşme nezdinde ruhsat bilgileri 14.02.2008-... tescil tarih ve sıra numaralı, ... plakalı, ... marka, 2008 model .. araç sınıfı, ... Şase- ... motor numaralı karşı yana ait kamyon-beton pompalı aracın müvekkil şirkete 5.500.000-TL bedel ile satışı ve satış akabinde çeklerin teslimi anında ruhsatın müvekil şirkete geçirilmesinin kararlaştırıldığını, müvekkil şirket tarafından karşı yan emrine ...'a ait .. seri numaralı, 15.07.2024 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 1.100.000- TL bedelli; ... seri numaralı, 15.08.2024 keşide tarihli, 1.100.000-TL bedelli; ... seri numaralı, 15.09.2024 keşide tarihli, 1.100.000-TL bedelli;

... seri numaralı, 15.10.2024 keşide tarihli, 1.100.000-TL bedelli; ... seri numaralı, 15.11.2024 keşide tarihli, 1.100.000-TL bedelli 5 adet çek keşide edilerek karşı tarafa teslim edildiğini, 15.07.2024 keşide tarihli, çekin ödendiğini, çeklerin teslimi anında kamyon-beton pompasının tescil ve devir işlemleri yapılması gerekirken, teslim edilen pompanın tescil-devir işlemleri yapılmadığı ve ruhsatın müvekkil şirket üzerine geçirilmediğini, Bakırköy ... Noterliğin 06.08.2024 tarihli ve ... yev numaralı ihtarname ile devri talep ederek sözleşmeden döndüklerini, sözleşmeden dönülmesi halinde tarafların karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulup ifa edilmiş edimlerin geri istenebileceğini, 15.07.2024 tarihli çek kapsamında 1.100.000-TL ödeme yapılan ve halihazırda toplam 4.400.000-TL tutarlı 4 adet çekin de karşı tarafda bulunduğu dikkate alındığında, müvekkil şirkete tescili yapılmayan aracın 3 kişilere satılabileceği, işbu durum müvekkil şirketin maddi olarak zarara uğramasına sebebiyet verecek ve karşı tarafın sebepsiz şekilde zenginleşmesine yol açacağını, her ne kadar çek bedelsizliği nedeniyle menfi tespit davası ikame edilecekse de, ilgili davanın dava şartı zorunlu arabuluculuğa tabi olması ve dava sürecinde kararın verilmesine kadar haksız ve hukuka aykırı şekilde bedelsiz kalan çeklerin ibraz edilebileceği, icra takibine konu edilebileceği, müvekkilin telafisi mümkün olmayacak zararların önlenmesi amacıyla HMK'nın 389,391 vd maddeleri kapsamında talep konusu çeklerin ödenmesinin önlenmesi ve müvekkiline tescili gerçekleştirilmeyen 14.02.2008-001477 tescil tarih ve sıra numaralı, ...

plakalı, ... marka, 2008 model .. araç sınıfı, ... Şase- ... motor numaralı aracın 3. kişilere devir ve temlik edilmesinin önlenmesi hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

D.İŞ KARAR

Mahkemece; somut olayda ihtiyati tedbir talep eden taraf, taraflar arasında imzalanan satış sözleşmesi kapsamında çekler verildiğini belirterek satış sözleşmesi gereğince edimin ifa edilmediğinden bahisle ihtiyati tedbir talep ettiği, talep eden taraf, çeklere ilişkin olarak ödeme yasağı konulmasını talep etmiş ise de, borçlu bulunmadığından bahisle tedavül kabiliyetini haiz çekler üzerine ödeme yasağı konulmasına ilişkin yasal bir düzenleme bulunmadığı,icra takibinin önlenmesi/durdurulması talebine ilişkin olarak ise, çek bir ödeme aracı olup, kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilir ve çeklerin verilmesine rağmen edimin ifa edilmediğini ispat külfeti iddia edene düştüğü, illetten mücerret olarak, soyut borç ikrarı içeren çeklerin bedelsiz olduğu iddiasına ilişkin olarak "yaklaşık ispat" koşulu mevcut olmadığından ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmesine talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir talep eden vekili;

14. 08.2024 tarihli ihtiyati tedbir talep dilekçesinde "...14.02.2008-... tescil tarih ve sıra numaralı, ... plakalı, ... marka, beyaz renk, 2008 model ... araç sınıfı, ... Şase- ... motor numaralı davalıya ait araç üzerinde 3. kişilere devir ve temlik edilmesinin önlenmesi için ihtiyati tedbir,.." şeklinde ilgili araç kapsamında hem müvekkil şirket hem de 3. kişiler nezdindeki hak kayıplarına uğranılmasının engellenebilmesi adına devir ve temlik edilmesinin önlenmesi için ihtiyatı tedbir kararı verilmesi talep edildiği, mahkemece bu talebin kabul edilmediği, yeterli inceleme yapılmaksızın HMK 389 kapsamında talep etmiş olduğumuz "ödemelerin önlenmesi" talebimizin "ödeme yasağı" olarak değerlendirilmesi, 14.08.2024 tarihli dilekçemizde yer verdiğimiz açıklamalar ve dilekçe ekinde sunmuş olduğumuz deliller dikkate alınmadan yaklaşık ispat kuralının yerine getirilmediği gerekçesiyle icra takibinin önlenmesi talebinin reddedilmesi ve satış sözleşmesine konu araç kapsamında 3.

Kişilere devir ve temlikinin önlemesi nezdindeki ihtiyati tedbir talebinin hiçbir şekilde değerlendirilmemiş olunması, 15.08.2024 tarihli ihtiyati tedbir taleplerimizin reddine ilişkin olarak verilen değişik iş kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep, icra takibinden evvel açılan menfi tesbit davasında, çeklerin ödenmesinin önlenmesi ve icra takibi yapılmaması,satışı kararlaştırılan beton pompası aracının üçüncü şahıslara devir edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir. İİK’nun 72/2 maddesi, “İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.” hükmünü içermektedir. Bunun yanında menfi tespit davalarında ihtiyati tedbir koşulları değerlendirilirken İİK 72 maddesi yanında, HMK 389 vd. maddelerinin de gözönünde bulundurulması gerekir.

HMK'nın 389. maddesi, "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." şeklindedir. Aynı yasanın 390/3 maddesi, ''Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkca belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.'' düzenlemesini içermektedir. Çek, Kanun’un öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen, kıymetli evraktan sayılan özel bir havaledir.

Bu havalenin yazılı şekilde yapılması, belli şekil şartlarını içermesi ve kayıtsız şartsız bir ödeme yetkisi biçiminde olması gerekir. Çek düzenleyen, muhataba belirli bir bedeli lehtara ödeme, lehtara da tahsil yetkisi veren bir kambiyo senedidir. Çek bir ödeme aracıdır. Somut olayda;İhtiyati tedbir talep eden vekili; taraflar arasında bir adet araç alımına ilişkin anlaşma yapıldığını, karşı yana beş adet 5.500.000-TL bedelli çekler verildiğini, karşı yanın aracın devrini yapmadığı gibi ilk tarihli çekin tahsil edildiğini, diğer çeklerin müvekkili tarafından sözleşmeden dönüldüğünden çeklerin karşılıksız kaldığını ileri sürmüş ise de; çeklerin satışı kararlaştırıldığı ileri sürülen araç bedeli için avans olarak verildiği yolunda yazılı bir delil ibraz edilmemiştir.

Talep dilekeçesi ile ileri sürülenler çek görselleri ile bir adet karşı yana keşide edilen ihtarnamedir. Salt ihtarname ile ihtiyati tedbire konu çeklerin ürün alımı için avans olarak verildiği veya taraflar arasında satış anlaşması yapıldığını ispata yeterli bulunmamaktadır. İhtiyati tedbir talep edenin iddiaları yargılamayı gerektirmektedir. İhtiyati tedbir talep edenin satıma konu araç üzerine ihtiyati tedbir konulması isteminin yaklaşık ispat sağlanmadığından sonuç olarak reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu gerekçeyle ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmesinde isabetsizlik yok ise de;kanunda açıkça yazmasa da yerleşik yargı uygulamasında çekin havale niteliği bulunması nedeniyle İİK 72/2.

madde kapsamında icra takibinin durdurulması yanında ibrazında ödenmemesine de karar verilmektedir. Bu gerekçeyle çekin ibrazında ödenmemesi talebinin reddine karar verilmesi doğru görülmemiş ise de sonucu itibariyle istek red edildiğinden istinaf nedeni yerinde olmayan ihtiyati tedbir isteyen davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: İhtiyati tedbir talep eden alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına, İhtiyati tedbir isteyen tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 18/11/2024