Opsiyon sözleşmesinde şart gerçekleşmesinin veri kaynağıyla ispatı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2020/1102

KARAR NO 2023/664

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 23/06/2020

DAVA

Tazminat

Davanın kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından  istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili şirket ile banka arasında 09/05/2013 tarihli 600.000 -Euro tutarlı 1 yıl vadeli opsiyon ek sözleşmesi yapıldığını, sözleşme hükümlerine göre, 09/05/2013 - 09/05/2014 tarihleri arasında EUR/TL kurunun spot piyasadaki spot alış fiyatı 1 EUR≤2,3350-TL olması halinde bankanın opsiyonu kullanma hakkını kaybedeceğini ve opsiyon değersiz olarak kendiliğinden başkaca ihbar ve/veya ihtara gerek kalmaksızın sona ereceğini, 09/05/2013 - 09/05/2014 tarihleri arasında EUR/TL kurunun spot piyasadaki spot alış fiyatı 2,5350 TL

CEVAP

Davalı vekili, müvekkili bankanın opsiyon hakkını kullanma koşulları vade süresinde Opsiyon Şartı l'in gerçekleşmemiş olması ve Opsiyon Şartı 2'nin gerçekleşmesi ile oluştuğunu, opsiyon alım hakkının müvekkili bankaca kullanılabilmesi; işlemin yapıldığı 09/05/2013 tarihinden vade tarihi olan 09/05/2014 saat 14:00' e kadar EUR/TL kurunun 2,3350 ve altında işlem görmemesi (Opsiyon Şartı 1) ile yine aynı süre içinde EUR/TL kurunun 2,4800 ve üzerinde işlem görmesi (Opsiyon Şartı 2) koşullarına bağlı olduğu, vade suresi içinde Opsiyon Şartı 1 gerçekleşmediği ve Opsiyon Şartı 2'nin gerçekleştiğini, müvekkili bankaca 06/06/2013 saat 10:23:29' da kayıtlı telefondan yapılan bildirim ile davacı şirket yetkilisine EUR/TL kurunun 2,4800 seviyesini görmüş olması nedeni ile işlemin yaşamaya başladığı ve vadeye kadar EUR/TL kuru 2,3350' nin altında işlem görmez ve vade tarihinde EUR/TL nin 2,4000'ın üzerinde olması durumunda müvekkili bankanın 2,4000'dan davacı şirketten 600,000 EUR alma hakkını kullanacağı bilgisi verilerek Opsiyon İşlemleri Çerçeve Sözleşmesinin 7.

maddesine uygun olarak hareket edildiğini, müvekkili bankanın bu işlemden karının ...'dan aldığı ve müşteriye ödediği prim farkı ile sınırlı olduğunu, yani müvekkili bankanın bu işlemden karının 7182-3500=3682 EUR olduğunu, hukuki dayanaktan yoksun iddialarla haksız ve kötü niyetli olarak açılmış olan iş bu davanın öncelikle zamanaşımından veya esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, taraflar arasındaki  uyuşmazlığın opsiyon-1 şartın gerçekleşip gerçekleşmediği ve de opsiyon-1 şartının belirlenmesinde hangi kayıtların esas alınacağı noktasında olduğunu, davalının bu şartın belirlenmesinde yalnız banka kayıtlarının geçerli olacağını beyan etmekte ise de taraflar arasında akdedilen Opsiyon ek Sözleşmesinde döviz çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının baz alınacağının kararlaştırıldığı, taraflar arası opsiyon ek sözleşmesinde opsiyon şartı 1; işlem tarihinden vade sonu tarihi 12:00 Londra saati sonuna kadar geçecek sürede herhangi bir zamanda bu ek sözleşmedeki döviz çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının Down and Out fiyatına eşit veya altında olması hali olarak belirtildiği,  ...'dan gelen veri seti ve 17.01.2020 tarihli raporda  yapılan araştırmalar sonucunda 09.05.2013 - 09.05.2014 tarihlerindeki EUR/TL kurunun sözleşmede belirtilen seviyeye (EUR/TL kuru 2,3350) eşit ya da altına düştüğü ve bu şartın gerçekleştiği, alıcı durumundaki bankanın opsiyonu kullanma hakkını kaybettiği ve opsiyonun değersiz olarak kendiliğinden başkaca ihbar ve/veya ihtara gerek kalmaksızın sona erdiği anlaşılmakla, bankanın opsiyon şartı 1' in gerçekleşmediğinden bahisle opsiyon hakkının kullanmasının sözleşmeye aykırılık teşkil ettiği, banka tarafından sözleşmeye aykırı olarak kullanılan opsiyon nedeniyle davacının zarara uğradığı, davacı tarafça ihtirazı kayıtla ödenen 281.400-TL'nin banka tarafından davacıya iadesi gerektiği kanaati ile davanın kabulü ile 281.400-TL'nin temerrüt tarihi olan 23/05/2014 tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili, Mahkeme'nin kararına esas aldığı ...'un 1/3/2018 tarihli yazısı ekindeki veri terminallerinden alınan kur rakamları ilgili tarihlerdeki en düşük spot kuru göstermediğini, Opsiyon Ek Sözleşmesinde yer alan Opsiyon Şart 1; “EUR/TL para çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının Down and Out Fiyatına eşit veya altında olması hali olduğunu, (Spot piyasadaki Spot Alış fiyatı I EUR

GEREKÇE

Açılan dava, opsiyonel işlemlere dayalı bankacılık sözleşmesine aykırılıktan doğan zararın tazmini ve ödenen paranın istirdatı istemine ilişkindir. Türev ürünlerin bağlandığı varlığın (mal, altın vb.) gerçek hayatta el değiştirme yoluyla alım- satımının yapıldığı piyasalara spot piyasa denilmekte olup opsiyon sözleşmeleri alıcısına varlığın önceden belirlenen fiyattan önceden belirlenmiş bir tarihe kadar veya tarihte alma veye satma hakkı veren bir sözleşmedir. Opsiyon işlemleri sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde kurulmuş bir borsada gerçekleşmeyip bu işlemlere tezgahüstü işlemler denilmektedir. Tezgahüstü işlemlerde opsiyon sözleşmelerini akdeden tarafların hak ve yükümlülükleri sözleşme hükümleri dayanak alınarak belirlenmektedir.

Somut olayda, taraflar arasında 09.05.2013 tarihinde Tezgahüstü Türev Araçlar Çerçeve Sözleşmesi, 11.02.2011 tarihinde Opsiyon İşlemleri Çerçeve Sözleşmesi ve 09.05.2013 tarihinde Opsiyon Ek Sözleşmesi imzalanmıştır. Opsiyon Ek Sözleşmesinde alıcısına Avrupa tipi call opsiyonu tanıyan (tanınan hak sadece vade sonunda kullanılabilir.) Amerikan tipi bariyerli EURO/ TL döviz çiftinde opsiyon kullanım fiyatı 2,4000, Down and out fiyatı 2,3350, Up and in fiyatı 2,4800 olan 600.000 EURO baz döviz miktarlı vade sonu 09.05.2014 tarihi olan 3.500 -EURO prim ödemeli opsiyon işlemi hüküm altına alınmış bu opsiyon işleminin kullanım şartları olarak  opsiyon şartı 1 : işlem tarihinden vade sonu tarihi 12:00 Londra saati sonuna kadar geçecek sürede herhangi bir zamanda bu ek sözleşmedeki döviz çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının Down and Cut fiyatına eşit veya altında olması hali olarak, opsiyon şartı 2 : Opsiyon Şartı 1'e ilaveten, işlem tarihinden vade sonu tarihi 12:00 Londra saati sonuna kadar geçecek sürede herhangi bir zamanda bu ek sözleşmedeki döviz çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının Up and In Fiyatına eşit veya üzerinde olması hali olarak belirlenip opsiyon şart 1'in gerçekleşmemesi ve opsiyon şart 2'nin gerçekleşmesi durumunda takdiren bankanın vade sonu tarihinde opsiyonu kullanma hakkını kullanabileceği aksi halde opsiyon şartı I'in gerçekleşmesi veya opsiyon şartı 2 nin gerçekleşmemesi durumunda alıcının opsiyonu kullanma hakkını kaybedecek ve opsiyon değersiz olarak kendiliğinden başkaca ihbar ve/ veya ihtara gerek kalmaksızın sona ereceği kararlaştırılmıştır.

Opsiyon işlemleri çerçeve sözleşmesinin 7.maddesinde "Opsiyon işlemlerinde uygulama fiyatı bariyerli, digital, birikimli, gölgeli ve accumulator opsiyonlarda Knock İn - Knock Out -aktivasyon fiyatı seviyelerinin takibinde ... veya ... veri İletişim sistemleri üzerinden yapılacaktır. ... veya ... üzerinde takibin yapılacağı referans sayfaları şu şekildedir. EUR/TRY  paritesi için ... en  iyi 20 USO/TRY sayfası ve ...sayfası veya D2FXssayfası olduğunu, eğer ilgili sayfalarda data bulunmaz ise değerleyici kurum ... olacağını, Knock cut ve Knock in kriterlerinin gerçekleşmesi durumunda mümkün olan en kısa süre içinde bildirim yapılacağını, bildirimlerde banka kayıtlarının geçerli olacağını, yukarıdaki sayfalar haricinde bir referans kullanılacak ise Opsiyon İşlem Ek Sözleşmesi'nde ayrıca bildirilecektir" şeklinde düzenlenmiştir.

Açıklanan sözleşme hükümleri konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır. Davaya konu uyuşmazlık,  opsiyon 1 şartının gerçekleşip gerçekleşmediği ve de opsiyon -1 şartının belirlenmesinde hangi verilerin dayanak alınacağı noktasındadır. Opsiyon şart 1 sözleşmedeki tanımı ile işlem tarihinden vade sonu tarihi 12:00 Londra saati sonuna kadar geçecek sürede herhangi bir zamanda ek sözleşmedeki döviz çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının Down and Cut fiyatına eşit veya altında olması yani 2,3350 seviyesine eşit veya altında olması hali olup davacı taraf şartın gerçekleştiğini ve davalının opsiyon kullanma hakkını yitirdiğini, davalı taraf ise şartın gerçekleşmediğini ve opsiyon hakkının usulüne ve sözleşme hükümlerine uygun kullanıldığını iddia etmektedirler.

09. 05.2013- 09.05.2014 vade aralığında özellikle iddiaya konu 10- 13- 14- 15- 17.05 2013 tarihlerinde uygulama fiyatının belirlenmesi için taraflarca sunulan veri içerikli belgelerin yanı sıra ...'dan gelen 01.03.2018 tarihli yazı cevabı ve veri kaynaklarına ilişkin kayıtlar üzerinde bilirkişi heyeti tarafından inceleme yapıldığı ve kendilerince de veri araştırması yapıldığı,17.01.2020 tarihli bilirkişi raporunda " yukarıda belirtilen veri seti ve yaptığımız araştırmalar neticesinde görülen fiyatları birer gösterge fiyat niteliğinde olması sebebiyle bu fiyatların ek sözleşmesinde belirtilen şartlarda ifade edilen spot piyasa alış fiyatlarını birebir yansıtıp yansıtmadığının diğer bir ifade ile bu fiyatlardan ftili olarak spot EUR/TL kuru alış işleminin gerçekleşip gerçekleşmediği tam olarak bilenememektedir.” şeklinde tespitte bulunulmuş olduğu görülmektedir.

Oysa ki opsiyon sözleşmesinin 7. maddesine göre knoek-in ve knock-out aktivasyon fiyatlarının belirlenmesinde ... ve ... veri iletim sistemleri sayfalarının esas alınacağı açıkça kararlaştırılmış olup gerek bu sayfalardan gerekse Foreks ve Matrix gibi iletim sistemlerinden yapılan incelemeler sonucunda  09.05.2013- 09.05,2014 tarihlerinde  EUR/TL kurunun sözleşmede belirtilen seviyeye (2.3350) eşit ya da altında olarak tespit edildiği, bu verilerin gerçek alış işlemlerini yansıtıp yansıtmadığı tespit edilememiş ise de spot alış fiyatının sözleşmede belirlenen kurun altında olduğu yönünde karine oluşturduğu, ... ve ... sayfalarından elde edilen verilerin aksinin davalı tarafça ispatlanamadığı, bu nedenle belirlenen sürede sözleşmedeki döviz çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının 2,3350 seviyesine eşit veya altında olduğu ve davalının opsiyon kullanma hakkını yitirdiği kabul edilmekle bilirkişi raporları hükme esas alınarak davanın kabulüne karar verilmesinde  isabetsizlik bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf sebepleri yerinde olmadığından istinaf başvurusunun  esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK.'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 19.222,43-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 4.806-TL harcın mahsubu ile bakiye 14.416,43‬-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 41-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,  Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi.02/05/2023