Simsarlık sözleşmesinde ücret ve cezai şartın sözleşme bedeli üzerinden hesabı

(6098 S. K. m. 182, 520, 521) (6100 S. K. m. 353)

Taraflar arasında görülen dava neticesinde; hükmün davalı vekilince istinafı üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde, taraflar arasında yapılan simsarlık sözleşmesine göre davalının davacının kendisine satın alma fırsatını yarattığı taşınmazın sözleşmede gösterilen 800.000- TL satış bedelinin % 3 'ü oranında komisyon bedeli ve KDV ödeyeceğini, ancak davacı simsarın devre dışı bırakılarak taşınmazın satın alınması halinde ise ayrıca % 6 oranında cezai şart ödemeyi kabul ettiğini, davalıya davacı tarafından gösterilen Kadıköy Suadiye Halimağa Sok. Evin Park Sitesi B Blok 2/6 nolu bağımsız bölümün davacı devre dışı bırakılarak davalının annesi adına satın alındığını, satışın öğrenilmesi üzerine yapılan icra takibinin davalının itirazı üzerine durduğunu, itirazın iptali davasını açarken 800.000- TL satış bedeli üzerinden % 3 hizmet bedeli, + KDV ile cezai şart tutarından TBK 182.

maddesi gereğince mahkemece re'sen tenkis uygulanacağı öngörülerek peşinen indirim uygulanıp % 6 cezai şart yerine % 3 cezai şart talep ettiklerini, itirazın iptali ile takibin 24.000-TL % 3 simsarlık ücreti, 4.320- TL kdv ve 24.000- TL % 3 cezai şart üzerinden devamına, % 20 icra inkar tazminatına karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili, cevap dilekçesinde, sözleşmedeki imzanın müvekkiline ait olmadığını, taraflar arasında dava konusu taşınmazın gösterilmesine ilişkin anlaşma bulunmadığını, taşınmazın maliki B. A.'ın satış işlemleri için G. Ç.'i yetkilendirdiğini, müvekkilinin annesinin G. Ç.'in simsarlık hizmeti sonucu daireyi satın aldığını, davacının bu taşınmazın satış işlemleri için hiçbir yetkisinin bulunmadığını, simsarlık ücreti için sadece yer göstermenin yeterli olmadığını, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkeme iddia, savunma, alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre taraflar arasında 01.03.2015 tarihli simsarlık sözleşmesinin bulunduğu, bu sözleşmenin TBK'nın 520. Maddesine göre geçerli olduğu, sözleşmede belirtilen taşınmazın davalının annesine satışının yapıldığının Tapu Satış senedi ile sabit olduğu, bu nedenle sözleşmede belirtilen satış bedelinin %3 komisyon bedeli ve KDV'si ne ilaveten %6 cezai şart ve KDV'yi ödemekle yükümlü olduğu ancak davalının tüketici olması nedeniyle TBK'nın 182/son maddesine göre cezai şarttan 1/2 oranında indirim yapılması gerektiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulü ile davalının simsarlık bedeli ve KDV'sine ilişkin takibe yapılan itirazın iptaline cezai şart istemine ilişkin istemin kısmen kabulü ile icra takibine yönelik itirazın kısmen iptali ile icra takibinin 24.000-TL simsarlık ücreti, 4.320-TL kdv si ve 24.000-TL cezai şart bedeline yönelik itirazın iptaline ve simsarlık ücreti üzerinden hesaplanan 5.664-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, simsarlık sözleşmesindeki imzanın müvekkiline ait olmadığı, bu yönde yerel mahkemece tek kişilik bilirkişiden rapor alınmasının yerinde olmadığı, davacının taşınmazı gösterme ve satma yetkisinin bulunmadığı, bu yetkinin G. Ç.'e ait olduğu, ayrıca hesaplamanın sözleşmedeki bedel üzerinden yapılmasının yerinde olmadığı, kabule göre de red edilen kısım ile ilgili müvekkili lehine vekalet ücreti ve icra inkar tazminatına hükmedilmemesinin yerinde olmadığı gerekçesi ile istinaf yoluna gitmiştir.

GEREKÇE

İhtilaf, imzası davalı tarafından inkar edilen 01.03.2015 tarihli simsarlık sözleşmesi gereğince sözleşmeye konu Suadiye Mah. 532 ada 30 parsel sayılı B Blok 2. Kat 6 nolu dairenin sözleşme dışı Y. G.’e satışı nedeniyle davacı tarafından bu bedellerin tahsili için girişilen takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Simsarlık(Tellallık) sözleşmesi TBK'nın 520-525. maddelerinde düzenlenmiştir. TBK'nın 520. Maddesine göre, simsarlık sözleşmesi, simsarın, alıcı ile satıcı arasında bir sözleşme kurulması imkanının hazırlanması, kurulmasına aracılık etmeyi üstlendiği ve bu sözleşmenin kurulması halinde ücrete hak kazandığı sözleşme olarak tanımlanmaktadır. TBK'nın 521. Maddesine göre simsarın faaliyeti sonucunda sözleşme kurulması halinde ücrete hak kazanacağı belirtilmektedir. Taraflar arasında akdedilen 01.03.2015 tarihli Gayrimenkul Görme ve Temsil Yetkisi sözleşmesine göre gayrimenkulün E. G. dışında ortağı, çalışanı, temsilcisi, vekili bulunduğu şirket, eşi, dostu sıhrı ve kan hısmı, usul ve furuğ tarafından alınması halinde, kararlaştırılan simsarlık ücretine ilaveten, sözleşmede belirtilen bedel üzerinden %6+KDV oranında davacı A.

U.’a cezai şart ödeneceğinin akdedildiği görülmektedir. Cezai şartın tenkisini düzenleyen TBK' nın 182. Maddesine göre hakimin aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indireceği belirtilmektedir. Somut olayda 01.03.2015 tarihli simsarlık sözleşmesine konu Suadiye Mah. 532 ada 30 parsel sayılı B Blok 2. Kat 6 nolu dairenin sözleşme dışı davalının Annesi Y. G.’e 16.03.2015 tarihinde satışının yapıldığı dosya içerisinde yer alan tapu kayıt örneğinden anlaşılmaktadır. Davalı E. G. taraflar arasında imzalandığı iddia edilen 01.03.2015 tarihli tellallık sözleşmedeki imzanın kendi eli ürünü olmadığını sözleşme ile bağlı olmadığını iddia etmiş ise de mahkemece yargılama sırasında alınan Uzman grafoloji raporu ile imzanın davalının eli ürünü olduğunun tespit edilmesi karşısında imza inkarına yönelik istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Davalı vekilinin davacının taşınmazı satış yetkisinin olmadığı yönündeki istinaf talebine gelince, taraflar arasında akdedilen tellallık sözleşmesi gereğince davacının davalı alıcıya taşınmazı gösterdiği ve taşınmazın davalının Annesi Y. G.’e 16.03.2015 tarihinde satışının gerçekleşmesi karşısında bu iddiaya itibar etme imkanı bulunmamaktadır. Tellallık ücreti ve cezai şart bedelinin sözleşme bedeli üzerinden hesaplanmasının yerinde olmadığına yönelik itirazı ise, Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 2014/33489 Esas ve 2015/27132 Karar sayılı ilamı ve bu konudaki yerleşik içtihatlarına göre ücret alacağı sözleşmede yazılı bedel üzerinden hesaplanacaktır. Son olarak, kabule göre red edilen kısım üzerinden vekalet ücreti ve icra inkar tazminatına hükmedilmemesine yönelik istinaf talebine gelince, aslında fazlaya ilişkin reddedilen bir kısım bulunmadığı;

icra takibi %6 oranında cezai şart talebiyle başlatılmış ise de, davacı vekili itirazın iptali davasının açarken mahkemenin tenkis yapabileceğini hesaba katarak, icra takibinde talep ettiği %6 oranı üzerinden değil, yarı oranında bir tenkisat ile %3 oranından itirazın iptalinin talep edildiği, bu sebeple fazla istemin ve reddedilen kısmın sözkonusu olmadığı, mahkemece hakedilen cezai şartta %50 oranında bir tenkisin uygun olduğu sonucuna varılarak talep edilen tutarın tamamına yönelik itirazın iptaline karar verildiği; tenkis tutarının davacı tarafından önceden bilinebilir olması düşünülemeyeceğinden ve cezai şartın likit olduğundan bu nedenle söz etme imkanı da bulunmadığından davalının icra inkar tazminatı, yargı gideri ve davalı lehine vekalet ücreti takdir edilmemesi sebebiyle ileri sürdüğü istinaf sebebinin de yerinde bulunmadığı;

mahkemenin kabul kararında bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

Alınması gerekli 3.573,97-TL harçtan, davalı tarafından peşin yatırılan 31,40 TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 3.542,58-TL nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

İstinaf yoluna başvuran tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,

Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine,

HMK 'nun 353-b/1 maddesi uyarınca oy birliği ile kararın tebliğinden itibaren bir aylık süre içerisinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi.

16. 03.2017 (¤¤)