Parsiyel taşımada sehpanın devrilmesiyle deri emtiasının hasarlanmasında kusur paylaşımı

(Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR) m. 1, 9, 17, 23, 27) (6762 S. K. m. 781)

Taraflar arasında görülen dava neticesinde; hükmün davacı vekilince istinafı üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekilince ilk derece mahkemesine verilen dava dilekçesinde özetle; toplam 2673,49 m2 (5 kap) deri emtiasının 71707565 nolu nakliyet emtia abonman sigorta poliçesi ile Aunde Teknik tekstil san. ve Tic. A.Ş. tarafından davacı sigorta şirketine sigortalandığını, emtia sigortasına konu olan derilerin İngiltere’de yerleşik Bridge Of Weir Leather şirketinden 5.9.2013 tarihli faturaya istinaden satın alındığını, söz konusu deri emtiasının İngiltere'den Bursa Gemlik’e sevk edilmek üzere davalı taşıyıcının tırına 6.9.2013 tarih ve 309150 nolu CMR belgesi ile tam ve eksiksiz yüklendiğini, davalı taşıyıcısının sorumluluğundaki aracın tahliyesi öncesinde 16.9.2013 tarihinde yapılan kontrolde 2 tabaka derinin taşıma sırasında hasarlandığının tutanakla tespit edildiğini, nakliyeye konu deri tabakalarının 5 adet üçgen şeklindeki sehpanın üzerine üst üste dizilerek etrafı naylon ile sarılarak kayışla bağlanarak ambalajlandığını, taşıma sırasında hasara uğrayan emtiaların taşıma sırasında Orijinal ambalajları değiştirilerek bir kaç ahşap paletin gelişi güzel bir araya getirilerek yeni bir sehpa oluşturulduğunu ve deri tabakaların bu sehpa üzerinde taşındığını taşıma sırasında deri tabakaların katlanmak ve kırışmak suretiyle hasara uğradığını, söz konusu hasar nedeniyle emtia sigortalısına 17.12.2013 tarihinde 25.943,86-Euro ödendiğini, taşıyıcının CMR: 1 maddesine göre yükü teslim aldığı tarihten teslim edeceği tarih arasında emtianın kısmen veya tamamen hasara uğraması halinde sorumlu olacağını, beyanla 25.943,86-Euronun TL karşılığı olan 73.050-TL nin 17.12.2013 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle, davada davacının aktif husumet ehliyeti olmadığını, zira dava konusu mal bedelinin davacının sigortalısı şirket tarafından satıcı şirkete ödendiğinin fatura ile ispat etmesi gerektiğini CMR:17/2 ve 17/4-b gereğince malın ambalajından kaynaklanan hatalarda kusurun davalı taşıyıcıya yüklenemeyeceğini, malın tesliminden sonra Batermann şirketinin yapmış olduğu ekspertiz raporunda taşımanın parsiyel taşıma olduğunun belirlendiğini, ambalajın yetersiz olduğunu, ve dışarıdan gelebilecek temas hasarlarına karşı yeterince korunaklı olmadığını, ambalaj, yükleme ve istiflemenin sorumluluğunun davacıda olduğunu, parsiyel taşımaya rağmen yeterli ambalajlama ve yük emniyeti sağlanmadan malın taşımaya sokulması nedeniyle davalının bir sorumluluğu olmadığını, sorumluluğun davacıda olduğunu, faizin bildirim yapılmaması nedeniyle CMR 27.

maddesine göre dava tarihinden itibaren işletilmesi gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkeme iddia, savunma, yapılan yargılama alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre olayda Uluslar arası kara yolu taşıması olması nedeniyle CMR hükümlerinin uygulanması gerektiğini, taşımanın parsiyel taşıma olduğunu, bu taşımada taşıyıcının yükleme esnasında ve sonrasında en yüksek özeni gösteren bir taşıyıcı gibi hareket etmesi gerektiğini, emtiadaki hasarın araca iyice sabitlenmeyen AT tabir edilen iki adet üçgen sehpanın devrilmesi ve kırılması sonucunda hasarlandığının ekspertiz raporundan anlaşıldığını, davalının sigortalısının kıymetli emtia olan deri malzemesini bir hayli uzun mesafede AT tabir edilen Üçgen sehpa üzerinde taşınmaması gerektiğini bilmesi gerektiği halde yükleme yapılarak taşıtması nedeniyle tali kusurlu olduğunu ve %25 kusurlu olduğunu, davalı taşıyıcının ise taşımanın parsiyel taşıma olmasına rağmen istiflemenin uygun olmadığını bu şekildeki uzun yolculuğu gerektiren taşımanın sigortaya bildirmesi gerektiği halde bildirmemekle asli kusurlu olduğunu ve %75 kusurlu bulunduğunu, deri emtiasının lüks araçlarda kullanılacak malzeme olduğunu, bu derilerdeki kırışıklık ve kat izlerinin ütü baskısı ile giderilebileceğini, giderilmediği taktirde bile piyasada önemli bir sovtaj değerinin bulunabileceğini ve piyasada %50 sovtaj değeri ile satılabileceğini, CMR 17,25.

maddelerine göre davacının davalıdan talep edebileceği zararın 8.307,92-Euro olduğunu, CMR 23/3 göre olayda tam zayi olduğunu tam zayi halinde taşıyıcının sorumlu tutulabileceği tazminatın azami miktarının 8.026,55-Euro olduğunu, bu bedelin TL karşılığının 22.600,36-TL olduğunu, bu bedelden davalının sorumlu olduğunu dava tarihi öncesinde temerrüt bulunmadığından faizin başlangıç tarihinin dava tarihi olduğunu gerekçe göstererek davanın kısmen kabulü ile 22.600,36-TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar vermiş olduğu anlaşılmıştır.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, Davalı taşıyıcının CMR: 17/1 ve TTK:781. Maddesine göre yükün teslim alındığı tarihten teslim edilene kadar geçen sürede yükte meydana gelebilecek tam ve kısmı hasarlardan sorumlu olduğunu, alınan ekspertiz raporunda emtia ambalaj yapısının taşıma için uygun olduğunu, taşıma sırasında 2 adet sehpanın dikkatsizlik ve özensiz hareket neticesi dorse içinde arkaya devrildiğini, devrilme neticesi 63 tabaka deride katlanma ve kırışıklıklar meydana geldiğini, diğer sehpanın ise devrildikten sonra ambalajının davalı tarafından değiştirilerek üçgen sehpa yerine bir kaç ahşap sehpanın bir araya getirilerek sehpanın üzerine deri tabakalarının gelişi güzel istiflenmesi sonucu katlanma ve kırışıklık şeklinde izlerin ve zararın meydana geldiğini, davalı taşıyıcının CMR:8/l-b maddesi gereğince yükün ve ambalajın görünürdeki durumunu kontrol edip varsa çekincelerine bildirmesi gerektiğini, bunu yapmadığı taktirde yük ve ambalajın görünüşte iyi durumda olduğunu kabul etmiş sayılacağını tüm kusurun davalıda olduğunu %25 kusurun hatalı olarak belirlendiğini, sovtaj tenzilinin hatalı olduğunu, faizin ödeme tarihinden itibaren işletilmesi gerektiğinden bahisle yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili yükün ambalajının Battermann şirketinin ekspertiz raporuna göre yetersiz olduğunu, derilerin dışardan gelebilecek temas, aşınma, çizilmelere karşı yeterince korunaklı olmadığını, CMR: 17/2 ve 17/4-b maddesine göre taşıyıcıya kusur izafe edilemeyeceğini, göndericinin (kolay hasarlanabilir, hassas mal) taşıma bilgisini taşıyıcıya vermediğini, beyanla mahkeme kararının kaldırılarak davanın esastan reddini talep etmiştir.

GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı sigorta şirketine Nakliyat Abonman sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan dava dışı Aunde Teknik Tekstil San. Ve Tic. A.Ş. tarafından merkezi İngiltere’de bulunan Bridge Of Weir Leather Company şirketinden satınalınan deri emtiasının Yurt dışından Türkiye’ye davalı taşıyıcı tarafından taşınırken hasarlanması nedeniyle davacı sigorta şirketinin sigortalısına yapmış olduğu ödemenin rücuen tahsili istemine ilişkin olup, Uluslararası kara yolu taşıma anlaşması(CMR)ndan kaynaklanmaktadır.

CMR Konvansiyonu'nun 17/1. maddesi gereğince taşımacının yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar yükün kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasarlardan sorumlu olduğu, diğer yandan CMR konvansiyonu 17/2. maddesine göre ise taşıyıcının kendi kusurundan kaynaklanmayan bir sebepten ileri geldiğini ispat etmedikçe eşyaya gelen hasarı tazmin borcu altında olduğu düzenlenmiştir. CMR Konvansiyonu’nun 17/4-b maddesine göre Ambalajlanmadıkları veya kötü ambalajlandıkları zaman, özellikleri gereği fire veren veya hasara uğrayan malların ambalajlanmaması veya hatalı ambalajlanmış olması halinde hasarın özel riskten doğması nedeniyle taşıyıcının sorumlu olmayacağı düzenlenmiştir. CMR Konvansiyonunun 17/5 maddesine göre Kayıp, hasar ve gecikmeye neden olan faktörlerden bazıları bakımından bu maddeye göre taşımacının sorumlu olmadığı hallerde, yine maddeye göre sorumlu olduğu faktörlerin kayıp, hasar ve gecikmeye yaptıkları katkı oranında sorumlu olacakları düzenlenmiştir.

Yine CMR Konvansiyonu’nun 9. maddesine göre sevk mektubunda taşımacı tarafından beyan edilmiş itiraz kaydı yok ise aksi kanıtlanmadıkça, tesellümde yükün ve ambalajlarının iyi durumda olduğu, sayılarının, marka ve numaralarının sevk mektubunda yazılı olanlara uyduğunun kabul edileceği belirtilmiştir. CMR Konvansiyonu’nun 23. maddesine göre bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğundan, bu tazminatın yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanacağı ve hesaplanacak tazminatın, noksan olan brüt ağırlığın beher kilogramı için 25 frangı geçemeyeceği belirtilmektedir. CMR Konvansiyonu’nun 27. maddesine göre hak sahibinin tazminat için faiz talep edebileceği faizin başlangıç tarihinin ödeme isteğinin yazılı olarak taşımacıya gönderildiği tarihten başlayacağı böyle bir isteğin bulunmaması halinde faizin başlangıç tarihinin dava açıldığı tarihten başlatılacağı belirtilmektedir.

Somut olayda Mahkeme, iddia, savunma, yapılan yargılama alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre taşımanın Uluslar arası kara yolu taşıması olması nedeniyle CMR hükümlerinin uygulanması gerektiği, taşımanın özel nitelikte parsiyel taşıma olduğu, bu tür taşımada taşıyıcının yükleme esnasında ve sonrasında en yüksek özeni gösteren bir taşıyıcı gibi hareket etmesi gerektiği, emtiadaki hasarın araca iyice sabitlenmeyen AT tabir edilen iki adet üçgen sehpanın devrilmesi ve kırılması sonucunda hasarlandığı, davalının sigortalısının kıymetli emtia olan deri malzemesini bir hayli uzun mesafede AT tabir edilen Üçgen sehpa üzerinde taşınmaması gerektiğini bilmesi gerektiği halde yükleme yapılarak taşıtması nedeniyle %25 oranında tali kusurlu olduğu, davalı taşıyıcının ise taşımanın parsiyel taşıma olmasına rağmen istiflemenin uygun olmadığını bu şekildeki uzun yolculuğu gerektiren taşımayı sigortaya bildirmesi gerektiği halde bildirmemekle %75 oranında asli kusurlu olduğu deri emtiasının lüks araçlarda kullanılacak malzeme olduğu, bu derilerdeki kırışıklık ve kat izlerinin ütü baskısı ile giderilebileceği, giderilmediği taktirde bile piyasada önemli bir sovtaj değerinin bulunabileceği, ve piyasada %50 sovtaj değeri ile satılabileceği, CMR 17,25.

maddelerine göre davacının davalıdan talep edebileceği zararın 8.307,92-Euro olduğu, CMR 23/3 göre olayda tam zayi olduğu tam zayi halinde taşıyıcının sorumlu tutulabileceği tazminatın azami miktarının 8.026,55-Euro olduğu, bu bedelin TL karşılığının 22.600,36-TL olduğunu, bu bedelden davalının sorumlu olduğu, dava tarihi öncesinde temerrüt bulunmadığından uygulanacak faizin başlangıç tarihinin dava tarihi olduğu gerekçeleri ile davanın kısmen kabul kısmen reddine karar vermiştir.

Deri emtiasının davalı tarafından İngiltere’den Bursa’nın Gemlik limanına davalının aracı ile taşınırken hasarlandığı olaya CMR Konvansiyonu hükümlerinin uygulanacağı konusunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. Davanın tarafları bilirkişilerce belirlenen ve mahkemece hükme esas alınan kusur oranlarına itiraz etmişlerdir. Tarafların hükme esas alınan kusura yönelik itirazları dosya kapsamı ve alınan bilirkişi raporuna göre taşımanın ‘parsiyel’ taşıma olması parsiyel taşımalarda taşıyıcının yükleme esnasında ve sonrasında en yüksek özeni gösteren bir taşıyıcı gibi hareket etmesi gerektiği somut olayda, emtiadaki hasarın araca iyice sabitlenmeyen iki adet ‘AT’ tabir edilen üçgen sehpanın devrilmesi ve kırılması neticesinde oluştuğu, taşınan emtiaların araca yeterince sabitlenmediği, davalı taşıyıcının taşımanın ‘parsiyel’ taşıma olmasına rağmen istiflemenin uygun olmadığını, bu şekilde emtianın taşınmasının uzun yolculuk için uygun olmayacağını yükleme esnasında ve sonrasında en yüksek özeni gösteren bir taşıyıcı gibi durumu taşıtana bildirmesi gerektiği halde bildirmediği, keza taşıma sırasında emtianın araç içinde devrilmesinden sonra derme çatma yöntemlerle 4 adet ahşap sehpayı bir araya getirerek yeni bir sehpa oluşturduğu ve davalının deri emtiasını gelişigüzel sehpa üzerine istiflemekle oluşan hasar nedeniyle asli kusurlu bulunduğu, taşıtan sigortalının ise istifleme bakımından özel talimat vermemekle ve yönlendirme yapmamakla tali kusurlu olduğu anlaşıldığından tarafların kusura yönelik istinaf talepleri yerinde görülmemiştir.

Davacının, yerel mahkemece hükmedilen alacağa, dava tarihinden itibaren faiz yürütülmesine yönelik istinaf talebi de CMR Konvansiyonu’nun 27. maddesi hükmü karşısında yerinde bulunmamıştır. Davacı vekilinin bilirkişilerce belirlenen tazminat miktarından sovtaj tenzili yapılmasına yönelik istinaf talebine gelince, gerek dosya içerisinde bulunan 9.12.2013 tarihli ekspertiz raporu gerekse davalı tarafından dosyaya sunulan Batterman&Tıllery şirketinden alınan rapora göre, hasarlanan emtianın hurdada kullanılmasının mümkün olmadığı belirtilmesine rağmen yerel mahkeme tarafından bilirkişilerden alınan talimat raporunda hasarlanan deri emtiasının %50 sovtaj değerinin bulunduğunun belirtilmiş olmasına ve raporlar arasında çelişki bulunmasına ve çelişkiler giderilmeden yerel mahkemece karar verilmesine karşın, sovtaj tenzili yapılmasına rağmen gerçek zarar 8307,92-Euro olduğu, bu miktarın CMR Konvansiyonu’nun 23-25.

maddeleri gözetilerek belirlenen 8.026,55-Euroluk sorumluluk üst sınırının üzerinde bulunması, bu sınır aşılamayacağından sovtaj değeri hesabına yeniden gidilmemiş bu eksiklik sonucu itibariyle esasa etkili bulunmadığından bu yöndeki istinaf talebi de yerinde görülmemiştir. Bu itibarla davacı ve davalı tarafın istinaf sebepleri dosya kapsamına göre yerinde görülmemekle HMK 353/(1) b-2 maddesi Uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

Peşin istinaf harcının karar harcına mahsubuna bakiye 2,20.TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

Davalı tarafından yatırılan peşin istinaf karar harcının mahsubuna, bakiye 1.157,83-TL istinaf red harcının davalı Barsan Global Lojistik AŞ .den tahsili ile hazineye gelir kaydına,

İstinaf yoluna başvuranlar tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,

Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine,

Dosyanın karar kesinleştiğinde ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

Dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonunda kararın tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde Yargıtay'a başvuru yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.

13. 01.2017 (¤¤)

(KAYNAK: Av. Deniz Şahin BİLOL)