Çeklerin ibrazında ödenmemesi için ihtiyati tedbir talebinin kabulü
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2025/992 E. 2025/1159 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Menfi tespit / İstirdatkaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ EmsalHak düşürücü süre
Gerekçe özeti
Menfi tespit davasına konu edilen ve gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi kapsamında verildiği belgelerle desteklenen çekler yönünden, çeklerin bedelsiz kalması halinde davacının zarara uğrayacağının anlaşılması ve İİK 72/2 çerçevesinde yaklaşık ispat koşulunun bu veriler ışığında sağlanmış sayılması durumunda, davanın tarafları arasında hüküm ifade etmek üzere ve teminat karşılığında, çeklerin ibrazında ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilebilir.
Ele alınan sorunlar
Menfi tespit davasında çeklerin ibrazında ödenmemesi için ihtiyati tedbir talebinin yaklaşık ispat koşulu yönünden değerlendirilmesi → kabul
İddia: Davacı vekili, çeklerin ödenmesi halinde müvekkilinin telafisi güç zarara uğrayacağını, yargılama aşamasında verilen tedbirin kaldırılmasının mümkün olduğunu, bu nedenle teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini ileri sürerek ara kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Gerekçe: İİK 72/2 uyarınca icra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat karşılığında icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İhtiyati tedbir kararı ancak davanın tarafları arasında hüküm ifade eder; davanın tarafı olmayan üçüncü kişiler aleyhine hüküm verilemeyeceğinden, kambiyo senetlerinin ciro kabiliyeti dikkate alınarak tedbir kararı verilirken 'davanın tarafları arasında hüküm ifade etmek üzere' kaydı konulur. İİK 72'de açıkça yazmasa da çekin muhatap bankaya ibrazında ödenmemesi için yargı uygulamasında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği kabul edilmektedir. Dava dilekçesi ekindeki gayrimenkul satış vaadi sözleşmelerinden, davaya konu çeklerin bu sözleşmeler kapsamında verildiği anlaşıldığından, davacının çeklerin bedelsiz kalması ve ödenmesi halinde zarara uğrayacağı açıktır; ayrıca gelişen durumlara göre karşı yanın itirazı üzerine ihtiyati haciz kararı mahkemece incelenebilecektir. Davanın bu aşamasında davacının ihtiyati tedbir talebi bakımından yaklaşık ispatın sağlandığı sonucuna varılmıştır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Menfi tespit davasına konu çeklerin ibrazında ödenmemesi için, İİK 72/2 kapsamında ve 'davanın tarafları arasında hüküm ifade etmek üzere' kaydıyla, teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilebileceğine ve gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine dayalı çeklerde bu sözleşmenin varlığının yaklaşık ispat koşulunu karşılayabileceğine ilişkin BAM içtihadı niteliğindedir.
Usul tespitleri
- Hak düşürücü süre
- HMK 393(1) uyarınca, ihtiyati tedbir kararının verildiği kararın tebliğinden itibaren bir hafta kesin süre içinde teminat yatırılarak tedbirin uygulanması talep edilmediği takdirde tedbir kararı kendiliğinden kalkar.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati tedbir↗ menfi tespit davası↗ yaklaşık ispat↗ İİK 72/2↗ teminat↗ kambiyo senedi↗ ihtiyati haciz↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2025/992
KARAR NO 2025/1159
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 23/06/2025 (Ara Karar)
NUMARASI 2025/515 Esas
TALEP İhtiyati Tedbir
İSTİNAF KARAR TARİHİ 10/07/2025
İhtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin 23/06/2025 tarihli ara kararın tedbir talep eden davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
DAVA VE TALEP
Davacı ihtiyati tedbir isteyen vekili; davalı şirket ile imzaladığı gayrimenkul satış vaadi sözleşmeleri ile davalıya muhtelif tarihli çeklerin verildiğini, gelinen noktada davalıya ulaşılamadığını, inşaata başlanmadığını, arabuluculuk toplantısında da davalıya ulaşılamadığını bildirerek çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
ARA KARARI; Mahkemece; taraflar arasındaki uyuşmazlığın yargılamayı gerektirdiği, talep tarihi itibariyle dosya kapsamında mevcut deliller dikkate alındığında, davacının iddiasının haklılığı yönünden HMK'nın 390/3. maddesinde belirtilen yaklaşık ispat koşulunun gerçekleşmediği, tedbir kararı verilmemesi halinde davacının zararının doğacağına dair emare ve delilin de bulunmadığı gözetildiğinde, davacı tarafın ihtiyati tedbir isteminin bu aşamada reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı ihtiyati tedbir isteyen vekili;işbu çeklerin müvekkilce ödenmesi durumunda müvekkilce telafisi güç zararların doğacağı izahtan vareste olup, mahkeme tarafından yargılama aşamasında da verilen tedbir kaldırılması mümkün olmakla belirlenecek teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerekirken ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi hukuka aykırı olup, işbu ara kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Talep, davaya konu 10 adet çekin davalı veya ciranta tarafından ibrazı halinde ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir.İİK'nın 72/2 maddesi "borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir." İhtiyati tedbir kararı ancak davanın tarafları arasında hüküm ifade edebilir. Davanın tarafı olmayan kişiler aleyhine hüküm verilemeyeceğinden, ihtiyati tedbir kararı da verilemez. Kambiyo senetlerinin ciro kabiliyeti dikkate alınarak ihtiyati tedbir kararı verilmesi halinde kambiyo senedini elinde bulunduran üçüncü şahısların hukukunun etkilenmemesi için "davanın tarafları arasında hüküm ifade etmek üzere" kaydı konulur.
İİK'nın 72 madde de açıkça yazmasa da çekin muhatap bankaya ibrazında ödenmemesi için yargı uygulamasında ihtiyati tedbir kararı verileceği kabul edilmektedir. Dava dilekçesi ekinde sunulan sözleşmelerden 19.02.2025 tarihli satış vaadi sözleşmesi uyarınca, davalı şirket tarafından "Yalova ili Armutlu İlçesi ... mahallesinde kain ... Ada ... Parsel kayıtlı ... Blok Kat:... Daire ... ve ... Blok Kat ..., Daire ... No"lu bağımsız bölümlerin 4.500.000- TL bedel ile,13.03.2025 tarihli satış vaadi sözleşmesine uyarınca, "... Ada ... Parsel kayıtlı ... Blok Kat:... Daire ... ve ... Blok Kat:... Daire ... No"lu bağımsız bölümlerinde yer alan gayrimenkullerde yapılacak olan inşaatın anahtar teslim yapılarak müvekkil şirkete devri hususunda 4.650.000 TL bedel üzerinden taraflar anlaştıklarını nakit ödemelerden başkaca ileri tarihli çekler verileceği kararlaştırılmıştır.Dava dilekçesine ekli belgelerden gayrimenkul satım sözleşmesi kapsamında davaya konu edilen çeklerin verildiği anlaşılmakla, davacının çeklerin bedelsiz kalması ve ödenmesi halinde zarara uğrayacağı açık olmakla birlikte, gelişen durumlara göre karşı yanın itirazı üzerine ihtiyati haciz kararı mahkemece incelenebilecektir.
Davanın bulunduğu aşamada aşamasında davacının ihtiyati tedbir talebi bakımından yaklaşık ispatın sağlandığı sonucuna varılmaktadır.Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde olduğundan başvurusunun kabulü ile 10 adet çekin davalı tarafından ibrazı halinde ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı/ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/515 Esas sayılı dosyasında 23/06/2025 tarihli ara kararın HMK 353(1)b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA; "Davanın tarafları arasında hüküm ifade etmek üzere; davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, İİK'nun 72/2.maddesi uyarınca dava konusu;
1- ... bankası Ataşehir Şubesi, ... nolu, 28.06.2025 keşide tarihli, 300.000-TL bedelli, 2- ... bankası Ataşehir Şubesi, ... nolu 29.11.2025 keşide tarihli 350.000-TL bedelli, 3- ... bankası Ataşehir Şubesi, ... nolu 29.10.2025 keşide tarihli 350.000-TL bedelli, 4- ... bankası Ataşehir Şubesi, ... nolu 27.09.2025 keşide tarihli 350.000-TL bedelli, 5- ... bankası Ataşehir Şubesi, ... nolu 30.08.2025 keşide tarihli 300.000 TL-bedelli 6- ... bankası ... Mahallesi Şubesi, ... nolu 27.12.2025 keşide tarihli 275.000-TL bedellli,7- ... bankası ... Mahallesi Şubesi, ... nolu 31.01.2026 keşide tarihli 275.000-TL bedelli, 8- ... bankası ... Mahallesi Şubesi, ... nolu 30.07.2025 keşide tarihli 600.000-TL bedelli,9- ...
bankası ... Mahallesi Şubesi, ... nolu 30.08.2025 keşide tarihli 600.091,40-TL bedelli, 10- ... bankası ... Mahallesi Şubesi, ... nolu 30.06.2025 keşide tarihli 600.000-TL bedelli çeklerin ibrazında ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesine, %15 oranda teminat alınmasına (nakit veya kesin süresiz banka teminat mektubu) Çekler tutarı toplam 4.000.091,40 TL-TL'nn %15'i oranında 600.013,71-TL teminat (Nakit veya kesin süresiz banka teminat mektubu) alınmasına,HMK 393 maddesine uygun olarak teminatın alınması ve kararın infazına yönelik işlemlerin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,HMK 393(1) maddesi uyarınca Dairemiz kararının tebliğinden itibaren bir hafta kesin süre içinde teminat karşılanarak ihtiyati tedbir kararının uygulanması talep edilmediği takdirde tedbir kararının kendiliğinden kalkacağının davacı/ihtiyati tedbir isteyen vekiline bildirilmesine, Davacı/ihtiyati tedbir talep eden tarafından yatırılan 615,40-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
10/07/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/3577 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi