Taşıyıcı sorumluluk sigortasında parsiyel taşıma ve teminat kapsamı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2024/2022

KARAR NO 2025/10

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 04/11/2024

NUMARASI 2023/458 Esas 2024/616 Karar

DAVA

Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 07/01/2025

Davanın kısmen kabul, kısmen reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; dava dışı ... A.Ş. tarafından, ...'nin kanuni halefi olarak rücuen tazminat alacağından bahisle Büyükçekmece ...İcra Dairesinde müvekkil şirket aleyhine icra takibi başlattığını,takibe itiraz üzerine müvekkili şirket aleyhine itirazın iptali davası açıldığını, dava konusunun müvekkili şirket tarafından ... A.Ş'nin sigortalısı ....A.Ş.'ye ait seramik emtialarının müvekkili şirkete ait araçla belirttikleri adrese nakliye işlemi sırasında mallarda hasar meydana geldiği iddiası ile açıldığını, Bakırköy 6. ATM'nin 09.10.2019 tarih ve 2018/279 esas, 2019/907 karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verildiğini istinaf başvurusunun reddedildiğini, onama kararı sonrasında ... tarafından Büyükçekmece ...

İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında ilamın icraya konulduğu ,icra dosyasına hasar bedeli, icra dosyası için tahsil harcı ve avukatlık ücreti ödemesi 11.565,19-USD ve 123.985,40-TL olmak üzere toplam 349.684,70-TL ödeme yapılarak dosya borcunun kapatıldığını, hasar meydana geldiği iddia edilen taşıma işlemi ... Sigortanın ... poliçe nolu sorumluluk sigortası poliçesi kapsamında olduğunu,davalıya hasar ihbarında bulunulduğunu, davalı nezdindeki hasar dosya numarası ... olduğunu,davalı tarafından ödeme yapılmadığını belirterek ödenen 11.595,19- USD + 123.985,4- TL nin ödeme tarihi olan 04/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davacının, ... Poliçesi ... sayılı ve ... vadeli poliçe ile müvekkili şirketçe temin edildiğini, müvekkili şirkete ihbar edilen Bakırköy 6.ATMnin 2018/279 esas 2019/907 karar sayılı davası kapsamında her ne kadar sigortalı davacının sorumluluğuna hükmedilmiş ise de bu sigortacı olarak mutlak surette müvekkili şirketin sorumluluğunu gerektirmediğini, müvekkili şirket tarafından düzenlenen poliçe kapsamında sorumluluklarının ancak poliçe genel şartları ve ekli özel şartlar dairesinde poliçe limitleri ile sınırlı olarak söz konusu olacağını, müvekkili şirket tarafından düzenlenen poliçe özel şartı gereği; taşınan malın özelliğine göre yöresel veya ulusal kural ve geleneklere uygun olmayan yetersiz ambalajlama, hatalı ve/veya yanlış istiflemeden veya yüklemeden kaynaklanan her türlü hasar ziya ve masraflara ilişkin tazminat talepleri ile sigortalı tarafından yapılan hatalı yükleme ve/veya birbirini olumsuz etkileme özellikleri bulunan emtianın bu şekilde istiflenmesi sonucu meydana gelebilecek hasarlarla ilgili tazminat taleplerinin teminat dışında olduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece;

28. 12.2015 tarihinde meydana gelen hasarın davacı ... Lojistik firmasına ait ... plaka sayılı araç ile yapılan taşıma esnasında meydana geldiği, hasar sebebi ile oluşan tazminat tutarının 23.130,39 USD olduğunun Bakırköy 6. ATM'nin 2018/279 Esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile belirlendiği, hasarın, aktarma ve eşyanın doğal niteliğinden kaynaklanması nedeniyle % 50 oranında dava dışı ... Sigorta'ya kusur izafe edilebileceğinin belirtildiği, davalı taşıyıcıdan 11.565,19-USD talep edilebileceğinin belirtildiği, mahkemenin kabul kararı ve BAM onama kararı sonrasında ... tarafından Büyükçekmece ... İcra Dairesinin ... esas (eski esas: ...) sayılı dosyası ile icra takibine devam edildiği hasar bedeli, icra dosyası için tahsil harcı ve avukatlık ücreti ödemesi 11.565,19-USD+123.985,40-TL olmak üzere toplam 349.684,70-TL ...

Lojistik tarafından ödeme yapılarak dosyanın kapatıldığı, hasarın teminat dahilinde olduğu halde davalı tarafından ödeme yapılmadığından davanın kısmen kabulü ile 10.475,19 USD + 123.985,40-TL'nin ödeme tarihi olan 04/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazla talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davalı vekili; taşıyıcının, araç içerisinde istiflemeyi ve sabitlemeyi özenli yapmaması, yükü emniyete almadan yetersizlikten kaynaklandığı bu sebeple hasarın oluştuğu belirlendiğinden teminat dışında kalan istemin reddi gerektiğini, poliçenin üç ve dördüncü sayfasına dercedilen "istisnalar klozu"na göre; taşınan malın özelliğine göre yöresel veya ulusal kural ve geleneklere uygun olmayan yetersiz ambalajlama, hatalı ve/veya yanlış istiflemeden veya yüklemeden kaynaklanan her türlü hasar ziya ve masraflara ilişkin tazminat talepleri ile sigortalı tarafından yapılan yanlış yükleme ve/veya birbirini olumsuz etkileme özellikleri bulunan emtianın bu şekilde istiflenmesi sonucu meydana gelebilecek hasarlarla ilgili tazminat taleplerinin teminat dışında olduğunu, Bakırköy 6.ATM'nin 2018/279 esas 2019/907 karar sayılı kararı ile sigortalı davacının taşıyıcı olarak sorumluluğuna hükmedilmesinin, sigortacı olarak mutlak surette müvekkil şirketin sorumluluğunu gerektirmediğini, anılan dosya kapsamında poliçe şartları/muafiyet hükümleri değerlendirilmediği gibi huzurdaki davada da bu hususların değerlendirilmediğini, eksik inceleme ile hüküm verildiğini, davacı taşıyıcının parsiyel yük taşıması yaptığının dosya kapsamında sabit olduğunu, davacı parsiyel yük taşımış olmakla "yüke nezaret borcunun ağırlaştırılmış hali sorumluluğu altında bulunduğundan" dava konusu hasar poliçe ...

poliçesi kapsamında da teminatı dışında olduğunu, poliçe özel şartları gereğince; sigortalının bizzat kendisinin veya temsilcisinin veya istihtam etiği kişilerin araç sürücüsünün veya işleteninin hilesi/kastı/ağır kusurunun neden olduğu hasarlarda teminat dışı olduğunu, dava konusu olayda sigortalının basiretli bir tacir gibi davranmadığını, poliçe şartları gereği sorumluluklarını tam olarak yerine getirmediğini ve hasara kendi kusuru ile sebebiyet verdiğini, hasarın poliçe teminatı dışında olduğunu, müvekkil şirketin bir sorumluluğu bulunmadığını, davacı sorumluluğu gereği ödeme yapmış ise de, konu poliçe kapsamında teminat dışında kalan istisnalar nedeni ile yapmış olduğu ödemeyi müvekkil şirketten talep hakkı bulunmadığını, davacı tarafından ödenen faiz ve fer'ilere ilişkin olarak da müvekkil şirketin sorumluluğu bulunmadığını, dava açılmasına sebebiyet vermediği gibi temerrüdü ve sorumluluğu bulunmadığını ileri sürerek kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı taşıyıcı şirket ile davalı ... Sigorta arasında ... poliçe numaralı 23.01.2015-15.01.2016 vadeli ... Poliçesi kapsamında kalan hasarın ödenmediği iddiası ile tazmini istemine ilişkindir.Dava konusu 28.12.2015 tarihinde meydana gelen hasarın ... Poliçesi vadesinde meydana geldiği, davalı tarafından tanzim edilen Yurtiçi Taşıyıcı Sorumluluk Sigortası Özel şartlarında “Bu sigorta genel şartlar ve aşağıdaki klozlar çerçevesinde taşınan emtiaya verilecek direkt hasarlar nedeniyle taşıyıcı sıfatıyla hareket eden sigortalının yasal mali sorumluluğunu teminat altına almakta olup her türlü dolaylı hasarlar ve netice zararları teminat kapsamı dışındadır.” denilmiştir.Davalı vekili; Özel Şartlar 2.35.

II-Artırılmış Sorumluluk maddesi gereğince; davacının parsiyel taşıma yaptığını ,artırılmış sorumluluk maddesi uyarınca teminat kapsamında olmadığını ileri sürmüş ise de ;parsiyel taşımada standart şart ve koşullarda öngörülen edim ve yükümlülüklerde doğrudan bir arttırılmış yükümlülük bulunmadığı ,tam yük taşımasından farklı olarak birden fazla göndericinin yükünün taşınması sözkonusu olduğu ,parsiyel taşımanın yaygın kullanılan bir yöntem olduğu gözetildiğinde hasarın teminat dışı olduğuna yönelik istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.Davacı taşıyıcının ödemesine esas olan dosyada alınan bilirkişi raporunda, hasara uğrayan malzemelerin 1600 derecede sıvı çelik ile ilgili işlemlerde hayati öneme sahip malzemeler olduğu, hasar sadece malzemelerin etrafında bulunan ahşap palet ve sandıklarda oluşmuş gibi görünse de, konu olan malzemelerin üretim aşamasında ağır ve büyük risk oluşturmasından korkularak bu malzemeler komple hasarlı sayılarak kullanılmamasının, eritme çelik üretiminde kullanılacak olması da gözetildiğinde niteliği gereği emtianın tamamen hasarlı sayılmasının somut olaya uygun düştüğü, yine bu malzemelerin x-ray ile kontrolü çok pahalı olduğundan ve %100 sonuç vermediğinden malzemelerin gerçekten hasarlı olup olmadığı ile ilgili bir test de yapılmamış olmasının taşınan emtianın niteliği ve kullanım alanı düşünüldüğünde yerinde olduğu belirtilmiştir.

Bu halde söz konusu eşyanın kullanılması ileride daha fazla zarara yol açabileceğinden bu aşamada tamamen hasar gördüğünün kabulü gerektiği, emtianın tam hasarlı olarak kabul edilmesinin sebebi hem taşıma sırasında oluşan hasar hemde kullanım yeri ve amacına göre eşyanın niteliğinden kaynaklandığı, küçük hasarlarda dahi emtianın tamamen kullanımının mümkün olmadığı da nazara alındığında, yükün taşınması grupaj/parsiyel olarak taşıttırılması ve CMR'nin 17/2. Maddesi uyarınca eşyanın tam hasarlı kabul edilmesinin yüke has bir durumdan kaynaklanması nedeniyle yüke has kusura denk gelen kısımdan taşıyıcı sorumlu olmayacağı tesbit edilmiştir.Yapılan yargılamada davacı taşıyıcıya %50 oranda kusur izafe edildiği ;eşyanın doğal niteliği gereği kusurun diğer yarısının sigortalıya bırakıldığı ,davalı sigorta şirketinin teminat kapsamında hasar meydana geldiği halde ödemeden kaçındığı, davanın ihbar edildiği halde davalının davayı takip etmediği ,davacı tarafından ödenen tutardan muafiyet düşülerek davanın 10.475,19-USD tazminat tutarı ve mütemerrit davalıdan ödenen miktarın ferileriyle birlikte tahsiline karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle;

hasarın büyük oranda taşınan emtianın niteliğinden kaynaklandığı, parsiyel olarak taşınması ağırlaştırılmış yükümlülükler içeren sözleşme olarak kabul edilemeyeceği ,davalı vekilinin ileri sürdüğü teminat dışı hallerin hiç birinin somut olayda gerçekleşmediği,yabancı paraya avans faizi işletilmesi doğru değil ise de bu husus istinaf edilmediğinden kaldırma sebebi yapılmamış,istinaf nedenleri yerinde olmayan davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 27.795,76-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 6.948,94‬‬-TL harcın mahsubu ile kalan 20.846,82‬-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 40-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.07/01/2025